شاخص اشعه ماورا بنفش در یک طیف شدت از یک تا 11 درجهبندی میشود و اگر بین یک و دو باشد بیخطر، بین 3 تا 5 کم خطر، بین 6 تا 7 دارای خطر زیاد و بین 8 تا 10 خطر بسیار زیاد و شاخص 11 نشانه خطر بسیار شدید این اشعه است.
اشعه ماورا بنفش یک اشعه مضر برای سلامت پوست و چشم است و میتواند عامل بروز سرطان پوست و برخی بیماریهای پوستی باشد.
وزارت بهداشت در اطلاعیه خود از مردم تمام استانهای کشور خواسته است برای کاهش عوارض اشعه ماورابنفش هنگام تردد در فضای آفتابی حتما از عینک آفتابی استفاده کنند، کرم ضد آفتاب با SPF بالای 30 بزنند و ضمن اجتناب از ماندن طولانی در محیط بیرون از کلاه و لباس مناسب استفاده کنند.
در همین خصوص مهندس علی گورانی، کارشناس بهداشت پرتوهای وزارت بهداشت به جامجم میگوید: اهمیت اعلام این وضعیت از این جهت است که بین شیوع سرطان پوست و در معرض نور شدید خورشید قرار گرفتن، ارتباط مستقیمی وجود دارد. در واقع کارشناسان هشدار میدهند که اگر کسی در طول عمرش 5 بار سوختگی پوست ناشی از خورشید را تجربه کند، مستعد سرطان پوست خواهد بود.
او با اشاره به اینکه حدود 16 درصداز سرطانهای کشور را سرطان پوست تشکیل میدهد، اظهار میکند: سرطان پوست، در مردان اولین و در زنان دومین سرطان شایع شناخته شده است.
کارشناس بهداشت پرتوهای وزارت بهداشت نازک شدن لایه اوزن، ارتفاع، عرض جغرافیایی، پوشش ابر و زاویه تابش نور خورشید از جمله دلایل کلی برای شدت تابش اشعه ماورا بنفش بیان میکند و میگوید: مجموع این عوامل سبب شده تا امروز شاخص تابش اشعه ماورا بنفش روی عدد 10 باشد.
خطری جدید اما بدون متولی
علیرغم اینکه وزارت بهداشت شاخص تابش اشعه ماورا بنفش را عدد 10 اعلام میکند اما دکتر یوسف رشیدی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران به ایسنا میگوید: براساس اندازهگیریهای انجام شده از 25 خرداد شاخص میزان اشعه فرابنفش (UV) وارد شرایط «خطر بسیار شدید» و از 28 خرداد این شاخص به عدد 12 رسیده است.
او با بیان اینکه در فصل تابستان بخصوص حدود ظهر، میزان اشعه فرابنفش افزایش مییابد، ادامه میدهد: با کاهش میزان ابرناکی اشعه UV افزایش مییابد هر چند با وجود ابری بودن آسمان امکان بالا بودن میزان اشعه UV وجود دارد.
محمدهادی حیدرزاده، مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست نیز ضمن انتقاد از نبود متولی خاص برای اشعه فرابنفش UV اعلام میکند: به نظر میرسد موضوع اشعه فرابنفش UV در کشور خصوصا در تهران موضوع جدیدی در بحث سلامت شهروندان است این در حالی است که در این زمینه هیچ متولی و دستورالعمل اجرایی خاصی در کشور وجود ندارد.
او با اشاره به این که میزان بالای اشعه فرابنفش UV موجب بیماریهای پوستی و سرطان پوست میشود به شهروندان توصیه میکند حتما بین ساعات 11 تا 16 از تردد در فضای باز و انجام فعالیتهای ورزشی خصوصا شنا در محیطهای روباز، فعالیتهای عمرانی، کشاورزی و باغبانی در این ساعات خودداری کنند.
به گفته مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست، سازمان حفاظت محیط زیست نیز باید هرچه سریعتر نسبت به تشکیل کمیتهای ویژه در خصوص اشعه فرابنفش UV اقدام کرده و ضمن مشخص کردن وظایف دستگاههای مختلف تمهیدات ویژهای از جمله تغییر ساعت کاری را در روزهای خطرناک این اشعه در دستورکار قرار دهد.
چه باید کرد؟
به گفته کارشناسان، ایران از نظر جغرافیایی در منطقهای قرار دارد که در برخی نقاط کشور شدت پرتوگیری ماورابنفش بالاست.
کارشناس بهداشت پرتوهای وزارت بهداشت با اشاره به درجهبندی شاخص تابش اشعه ماورا بنفش و چگونگی حفاظت مردم در هر کدام از این شاخصها، میگوید: در پرتوگیری کمتر از 2 باید از عینک و کرمهای ضدآفتاب استفاده شود. این حداقل حفاظتی است که میتوان داشت. در شاخص 3 تا 5 استفاده از عینک، کرم و کلاه ضروری است و هر کدام از وسایل باید شرایط خاص خود را داشته باشند.
گورانی ادامه میدهد: در پرتوگیریهای زیاد، خیلی زیاد و بیش از حد زیاد باید از عینک، کرم ضد آفتاب، کلاه و چتر استفاده شود. نکته قابل توجه آن است که در پرتوگیریهای بیش از حد زیاد (بزرگتر از 11) توصیه میشود که افراد تا حد امکان از منزل خارج نشوند؛ بویژه از ساعت 10 صبح تا 16 بعدازظهر و در صورت خروج از منزل نیز باید حفاظتهای لازم را انجام دهند.
مستوره برادراننصیری / گروه جامعه