ساخت و سازهای شبانه، سوهان روح شهروندان

کارگرها با سرو صدای زیاد مشغول خالی کردن بار آجر و تیرآهن‌های کامیون می‌شوند. حالا نوبت چراغ‌های خانه‌هاست که یکی‌یکی روشن شوند و به دنبالش هم همسایه‌ها از پنجره سرک بکشند و با تماشای این صحنه بد و بیراه نثار مسببان آن کنند.

اما تنها جوابی که در مقابل این همه نارضایتی و اعتراض نصیب همسایه‌های مستاصل از همه جا می‌شود تنها یک جمله است: «این ساختمان باید تا اول تابستان تمام شوند، کامیون‌ها هم که در روز اجاره تردد ندارند پس ناچاریم شب‌ها مصالح بیاوریم، حالا اگر اعتراضی دارید می‌توانید بروید شکایت کنید!»

این روزها تصویر خانه‌های حیاط‌دار قدیمی که کارگران ساختمانی به دستور مالکان آنها به جانشان افتاده‌اند تا به جای آن ساختمان‌های چند طبقه شیک و جمع و جور و امروزی پسند را جایگزینش کنند، به نمایی تکراری از زندگی روزمره شهری تبدیل شده است.

نه یکی، نه دو تا بلکه شاید از ابتدا تا انتهای یک کوچه نمونه‌های بسیاری از خانه‌هایی را که در حال تخریبند می‌بینیم. این‌که چه شد خانه‌های حیاط دار با صفا دیگر در زندگی‌های شهری امروز جایگاه خود را از دست داده‌اند؟ این‌که چرا ساختمان‌سازی و به قول خیلی‌ها بساز بفروشی اینقدر سودآور است که هر کسی را که سرمایه‌ای دارد بدون این‌که تخصص لازم را داشته باشد به این تجارت سودآور ترغیب می‌کند؟ و... شاید محور این گزارش نباشد، اما مشکل اصلی مزاحمت‌های فراوانی است که از مرحله گودبرداری و تخریب خانه تا ساخت ساختمان‌های جدید برای اهالی آن محل ایجاد می‌کند.

این مشکلی است که هم اکنون بسیاری از شهروندان در زندگی شهری امروز با آن دست به گریبانند. مشکلی که موجب آلودگی صوتی و سلب آرامش و آسایش شهروندان در ساعات مختلف شبانه‌روز شده است؛ مشکلی که بخصوص شب‌ها به اوج خود می‌رسد و خواب و آسایش را از چشمان بسیاری از ساکنان محله‌هایی که با چنین مشکلی دست به گریبانند، ربوده است.

« شب و روزمان یکی شده است، نه خواب داریم و نه آسایش، از صبح تا عصر که می‌رویم سر کار و شب هم که خسته به خانه می‌رسیم باز هم آسایش نداریم. همسایه 2 خانه آن طرف‌تر خانه قدیمی‌اش را فروخته و مالک جدید در حال تخریب خانه است، معلوم نیست این وضعیت تا چند هفته دیگر ادامه دارد؟»

«از صبح تا شب کارگران روی ساختمان کار می‌کنند، اما ای‌کاش حداقل شب‌ها کار را تعطیل کنند و بگذارند همسایه‌ها هم نفس راحتی بکشند. متاسفانه تازه از سر شب سر و صدایشان بیشتر هم می‌شود، نیمه‌های شب کامیون و جرثقیل می‌آورند که آجرهای ریخته شده را باز بزنند، آنقدر سر و صدا می‌کنند که فکر می‌کنی روز شده است، انگار نه انگار که اهالی محل هم به آرامش احتیاج دارند.»

این گفته‌ها تنها نمونه‌هایی از گلایه‌های شهروندانی است که در کوچه و محله‌شان ساختمان‌سازی می‌شود.

اهالی این محله‌ها از نابسمانی موجود در ساخت و سازها که موجب به هم ریختن آرامش و آسایش همسایه‌ها و ایجاد مزاحمت برای آنها شده است، گلایه فراوان دارند.

چیزی که نگرانی شهروندان را بیشتر کرده این است که آنها نمی‌دانند اعتراض شان نسبت به این مشکل را به کجا ببرند؟ در واقع آنها نمی‌دانند آیا اصلا نسبت به مزاحمت ساخت و سازهای شبانه برای شهروندان حق اعتراض دارند یا نه؟

ساخت و سازهای شبانه و صداهای بلند ناشی از فعالیت دستگاه‌ها و حرکت خودروهای سنگین حمل مصالح ساختمانی در محله‌های مسکونی، مدت‌هاست خواب از چشم بسیاری شهروندان ربوده است. ممنوعیت تردد خودروهای سنگین داخل شهر تا ساعات پایانی روز باعث شده است رانندگان این خودروها اجبارا مصالح ساختمانی از جمله تیرچه بلوک، آجر سفالی، تیرآهن، میلگرد و سیمان را از حدود ساعت 10 شب تا ساعاتی گذشته از نیمه شب به محل ساخت و ساز انتقال دهند. صدای دستگاه تولید سیمان، بلدوزر، جرثقیل و حتی خالی کردن آجر و تیرآهن در ساخت و سازهای بویژه برج‌سازان به حدی است که آرامش شهروندان مجاور محل این‌گونه فعالیت‌ها را بشدت مختل کرده است.

شدت آلودگی‌های صوتی ناشی از این ساخت وسازها باعث می‌شود برخی مواقع، همسایگان از روی عصبانیت با کارگران، رانندگان و کارفرمایان مشاجره ‌کنند و حتی با آنها درگیر ‌شوند. از سوی دیگر پاسخ کارفرمایان و فعالان ساخت و سازهای شبانه این است که برای اجرای پروژه‌های ساختمانی خود مجبورند شب هنگام به کار بپردازند و در غیر این صورت، ادامه فعالیت آنها امکان‌پذیر نیست، زیرا ماموران راهنمایی و رانندگی و شهرداری روزها به خودروهای حمل مصالح ساختمانی اجازه تردد نمی‌دهند.

شاید یکی از مهم‌ترین دلایلی که موجب شده تا کارگران ساختمانی البته به دستور مالکان ساختمان در هر ساعت از شبانه‌روز و بخصوص حتی در طول شب نیز مشغول کار باشند آن هم با سرو صدای فراوان که باعث ایجاد مزاحمت برای اهالی محل و سلب آسایش همسایه‌ها می‌شود، این است که متاسفانه در حال حاضر هیچ قانونی مبنی بر این‌که عملیات گودبرداری و ساخت و ساز چند ساعت در روز باید انجام شود یا این‌که از چه هنگام از روز باید عملیات ساخت و ساز متوقف شود وجود ندارد.

شاید اگر قانون مشخصی در این زمینه وجود داشت حالا شهروندان با چنین مشکلی مواجه نبودند و از سوی دیگر براحتی امکان برخورد با متخلفان نیز وجود داشت.

از سوی دیگر برخی صاحبان چنین ساخت و سازهایی برای این‌که عملیات ساختمانی‌شان هرچه سریع‌تر به پایان برسد و ساختمان جدید بنا شود تا آنها بتوانند سودآوری سرمایه‌شان را هرچه زودتر ببینند، به کارگران خود دستور می‌دهند شبانه‌روز روی ساختمان کار کنند بدون توجه به این‌که این موضوع می‌تواند باعث ایجاد مزاحمت و سلب آسایش اهالی محل شود. همچنین باید قوانینی برای اجرا و اتمام ساخت و سازها وجود داشته باشد و برای سازندگان مهلت تعیین شود تا تمام عملیات ساختمانی را در مهلت مقرر به پایان برسانند.

شهروندی در این زمینه می‌گوید: برخی از مالکان چند ماه فعالیت ساخت و ساز را انجام می‌دهند و پس از آن ساخت و ساز چند هفته‌ای متوقف می‌شود و پس از آن دوباره از سر گرفته می‌شود. اما با وجود تمام این نارضایتی‌ها، سخنگوی شهرداری تهران این مشکل را بخشی از صدها معضل زندگی شهرنشینی مانند ترافیک، آلودگی هوا و آلودگی‌های زیست‌محیطی، آلودگی صوتی و... می‌داند که وقوع آن برای شهروندان ساکن شهرها اجتناب‌ناپذیر است.

محمد‌هادی ایازی در گفت‌وگو با «جام‌جم» هرچند مشکلات شهروندان با ساخت و سازهای شبانه را می‌پذیرد، اما این مشکل را امری دو طرفه دانسته و می‌گوید: کامیون‌های حمل مصالح روزها نمی‌توانند تردد کنند و پیمانکار ناچار است مصالح را شب‌ها تخلیه کند و همین موضوع هم مشکل ساز شده است، اما با این حال تمام کارفرمایان موظف هستند عملیات ساخت و ساز خود را طوری انجام دهند که مزاحم آسایش شهروندان نباشد.

با وجود این سخنگوی شهرداری تهران یک راه هم پیش پای شهروندانی گذاشته که از مزاحمت ساخت و سازهای شبانه به ستوه آمده‌اند و در این باره تاکید می‌کند: شهروندانی که از مزاحمت همسایه‌ای که مشغول عملیات ساخت و ساز است گلایه دارند می‌توانند مراتب را با 137 و 1888 در میان بگذارند یا مشکل را به شهرداری منطقه و ناحیه خود اطلاع دهند.

هرچند به گفته ایازی در حال حاضر شهرداری‌های مناطق از طریق شهرداری‌های نواحی بر نحوه ساخت و سازها نظارت کرده و عملکرد پیمانکاران در ساخت و سازها را کنترل می‌کنند، اما گلایه‌های شهروندان از افزایش مزاحمت‌های ساخت و سازهای شبانه بیانگر این واقعیت است که عملکرد نظارتی شهرداری‌های مناطق در این زمینه کمرنگ شده است. البته سخنگوی شهرداری تهران بر این نکته نیز تاکید می‌کند که مالک نیز موظف است بر مبنای آنچه در پروانه ساختمانی تعیین شده نسبت به اتمام ساخت و ساز در موعد مقرر اقدام کند.

اگرچه قانون نوشته‌ای برای برخورد با ساخت و سازهای شبانه وجود ندارد اما رعایت حقوق شهروندان نکته مهمی است که مدیریت شهری نباید نسبت به آن بی‌تفاوت باشد.

در چنین شرایطی ضروری است مسوولان شهری برای جلوگیری از تضییع حقوق شهروندان و برای ساماندهی ساخت و سازهای شبانه‌ای که تابع هیچ قانونی نیستند، چاره‌ای بیندیشند.