تعهد از ناشران به جای اعلام اصلاحات کتاب

انتشار کتاب در ایران سال‌هاست که در پیچ و خم‌های اداره کتاب با مشکلی به نام بررسی مجدد و انجام اصلاحات دست و پنجه نرم می‌کند. گاه کتابی برای دریافت مجوز انتشار، باید اصلاحاتی را به خود ببیند که همین امر ناشر را مجبور می‌کند برای انجام این اصلاحات بارها بدون نتیجه نهایی به اداره کتاب مراجعه کند. شیوه‌ای که در طول چند سال گذشته حتی باعث شد در زمانی طرح حذف ممیزی پیش از انتشار به میان آید و در زمانی دیگر انجام ممیزی کتاب به گروهی از ناشران پیشنهاد شود. اما آخرین شیوه‌ای که معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی روز گذشته از آن سخن به میان آورده است شاید اجرایی‌ترین شیوه‌ای باشد که می‌تواند این مشکل را به صورت نظام‌مند برطرف کند.

بهمن دری که این خبر را در حاشیه نشستی با معاونان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اعلام کرده، گفته است: مطمئنا این اقدام به زعم بسیاری از ناشران و پدیدآورندگان به مثابه یک رویا و وعده تحقق نیافتنی است، اما ناشران باید باور کنند این اقدام دور از انتظار نیست و در صورت پذیرش مسوولیت ناشی از تعهد به اصلاح محتوایی کتاب توسط ناشران، این مهم بزودی اجرایی خواهد شد.

صحبت‌های وی در حالی است که براساس گفته ناشران، وضعیت موجود در انتشار کتاب وضعیت مطلوبی به شمار نمی‌رود، زیرا علاوه بر صرف زمان زیادی که ناشران در پروسه اصلاحات در اداره کل کتاب مجبور به طی کردن آن بودند این امر باعث شده است تا در طول این مسیر یا حتی در پایان آن، ناشری از انتشار یک کتاب خود خواسته یا نخواسته منصرف شده و کتاب از گرفتن مجوز باز بماند.

این موضوع حتی به صرف هزینه‌های مادی و معنوی زیادی نیز انجامیده است، موضوعی که دری نیز به آن این گونه اشاره می‌کند و می‌گوید: در صورت عملیاتی شدن این موضوع، قطعا بخشی از توان اداره‌ کل کتاب که صرف تعیین تکلیف کتاب‌های مشروطی می‌شود ،آزاد خواهد شد.

کارشناسان حوزه نشر و کتاب معتقدند مهم‌ترین نکته‌ای که در صورت عملی شدن این طرح می‌توان به آن امیدوار بود کوتاه شدن دوره صدور مجوز کتاب است که با توجه به قانون سختگیرانه فعلی می‌تواند به عنوان دستاوردی نیز در این زمینه به شمار رود.

نادر قدیانی، رئیس هیات مدیره اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران نیز این امر را مثبت می‌داند. او در این باره به «جام‌جم » می‌گوید: فکر می‌کنم این خبر اگر به صورت جدی و عملگرایانه اجرا شود، قطعا بسیاری از مشکلات کنونی ناشران را برطرف خواهد کرد.

اما او در عین حال معتقد است که این طرح در مورد موارد اصلاحی بسیار اندک تاثیرگذار است و ادامه می‌دهد: مطمئنا موارد اصلاحی کلان پس از این طرح هم با نگاه سلیقه‌ای حاکم بر اداره کتاب، مشکل اصلی مولفان و ناشران با این اداره خواهد بود. او می‌افزاید: مطمئن باشید که حتی با اجرای این طرح، چالش وجود نگاه سلیقه‌ای اداره کل کتاب بازهم وجود خواهد داشت.

او به نکته‌ای اشاره می‌کند که مد نظر بسیاری از ناشران است اما در عین حال با خوشبینی به آینده این طرح می‌گوید: ناشران در صورت اجرای این طرح از معاون فرهنگی وزیر ارشاد قدردان خواهند بود اما آقای دری باید این طرح و طرح‌های دیگر را به صورت سینه‌به‌سینه با اهالی قلم در میان بگذارد تا جای هیچ گونه شک و شبهه‌ای در این زمینه نماند.

اشاره ظریف قدیانی به صحبت‌های دری، موضوعی است که بسیاری از کارشناسان حوزه کتاب آن را مطرح می‌کنند. آنان معتقدند که ابهام در مورد موارد اصلاحی و تعهد از ناشران که در صحبت‌های دری وجود دارد از این طرح یک طرح کلی ساخته است که تا موشکافی و اجرا نشود، نمی‌توان در مورد آن با قاطعیت سخن گفت.