موتورسواران؛ کابوس خیابان‌های شهر

آنهایی که فقط 20 درصدشان قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی را رعایت می‌کنند و شاید به همین دلیل است در حدود 24 درصد تصادفات فوتی و 49 درصد از تصادفات جرحی پای موتورسواران در میان باشد.

موتورسوارانی که 35 درصدشان بدون گواهینامه و با اعتماد به نفس کامل سوار بر موتورسیکلت تک‌چرخ زنان با حرکت‌های مارپیچ و لایی کشیدن از میان خودروها و عابران پیاده براحتی برای خود راه باز می‌کنند، آنهایی که 30 درصدشان وقتی تصادف می‌کنند، می‌میرند.

همان‌هایی که دیگر مثل گذشته‌ها از توقیف موتورسیکلت‌شان هراسی ندارند، زیرا اگر غیر از این بود هم‌اکنون چند ده هزار دستگاه موتورسیکلت توقیفی از سوی پلیس که سال‌هاست کسی از آنها سراغی نگرفته در پارکینگ‌های تهران خاک نمی‌خوردند.

اما رفتارهای مخاطره‌آمیز موتورسواران در شهر فقط موجب ناامنی تردد در خیابان‌ها برای شهروندان نشده است، چراکه آمارها بیانگر این واقعیت تلخ است که عواقب خطرناک آن هنگام بروز تصادفات و حوادث رانندگی مرگبار دامنگیر خود موتورسواران نیز می‌شود، به طوری که بیش از 70 درصد کشته‌ها، مصدومان و مجروحان تصادفات روزانه موتورسواران هستند و علاوه بر آن در وقوع نیمی از تصادفات هم نقش دارند.

این آمار رئیس پلیس راهور تهران از وضعیت تردد موتورسواران در شهر است. سردار حسین رحیمی چندی پیش در حاشیه جلسه توجیهی برای موتورسواران که به منظور روشن کردن ابعاد اجرای قانون جدید جرایم رانندگی و نحوه برخورد با موتورسواران متخلف در این قانون برگزار شده بود، گفت: به طور مسلم کار فرهنگی اثر بخش خواهد بود و به جای این‌که برخوردهای سلبی کنیم باید برخوردهای ارشادی و ایجابی انجام دهیم؛ البته در کنار آن، برخورد قانونی را رها نکرده‌ایم.

رئیس پلیس راهور تهران افزود: براساس بررسی‌هایی که انجام دادیم بیش از 60 درصد از موتورسواران اکنون از کلاه ایمنی استفاده می‌کنند در حالی که پیش از این استفاده موتورسواران از کلاه ایمنی کمتر از 20 درصد بود.

با نگاهی به فهرست بلندبالای معضلات کلانشهرها و بخصوص پایتخت از ترافیک و آلودگی هوا گرفته تا آلودگی صوتی و... چه بخواهیم و چه نخواهیم باید نام موتورسیکلت‌ها را نیز دراین فهرست سیاه جای دهیم.

«موتورسیکلت‌ها عامل 25 درصد از آلودگی هوا و 50 درصد آلودگی صوتی در تهران هستند، اما متاسفانه به معاینه فنی آنها توجه جدی نمی‌شود.»

این سخن نماینده شهرداری تهران در کارگروه کاهش آلودگی هوای شهر تهران است که می‌گوید: به استاندار پیشنهاد داده‌ایم که موتورسیکلت‌ها نیز برای ورود به محدوده طرح ترافیک مجوز دریافت کنند، چون روزانه حدود 250 هزار موتورسیکلت وارد محدوده طرح ترافیک می‌شوند و اگر بخواهیم محدوده زوج و فرد را نیز مدنظر قرار دهیم میزان موتورسیکلت‌هایی که در محدوده مرکزی شهر تردد دارند به 800 هزار دستگاه نیز می‌رسد.

این آمار وقتی نگران‌کننده می‌شود که بدانیم هر موتورسیکلت به اندازه 8 خودرو آلودگی هوا تولید می‌کند.

روزانه حدود 700 تا 800 دستگاه موتورسیکلت متخلف آن هم فقط در تهران توقیف و روانه پارکینگ می‌شوند و این در حالی است که قیمت ارزان موتورسیکلت‌ها موجب شده مالکان 70 درصد موتورسیکلت‌های توقیفی اصلا برای ترخیص مراجعه نکنند.

اما نکته تلخ‌تر این‌که، به گفته رئیس پلیس راهور تهران هم‌اکنون 50 هزار دستگاه موتورسیکلت در پارکینگ‌ها خاک می‌خورد بدون این‌که کسی سراغی از آنها بگیرد.

سردار رحیمی این را هم می‌گوید که 50 درصد تصادفات جرحی و 23 درصد موارد فوت مربوط به موتورسواران است که اغلب کشته‌ها بین 18 تا 24 سال دارند.

این در حالی است که نیمه اول هر سال بیشترین کشته‌های موتورسواران را دارد، چراکه به بهانه گرمای هوا، موتورسواران کمتر از کلاه ایمنی استفاده می‌کنند و همین موجب می‌شود که در صورت بروز حوادث آسیب‌پذیرتر شوند.

اگر موتورسیکلت چند دهه قبل وسیله‌ای برای تفریح بخشی از جوانان بود، خیلی زود تبدیل به وسیله اصلی رفت‌وآمد و حتی معاش عده کثیری در شهرمان شد، موتورسیکلت وسیله پرتحرک و بسیار ارزان و البته پرخطری است که می‌تواند رویای پرواز از ترافیک جهنمی را عملی کند.

حدود 7 میلیون دستگاه خودرو و 7 میلیون دستگاه موتورسیکلت در سطح کشور تردد می‌کنند و این در حالی است که سالانه بیش از یک میلیون موتورسیکلت در کشور شماره‌گذاری می‌شود و جالب‌ این‌که بیش از 4 میلیون دستگاه از مجموع موتورسیکلت‌های موجود در کشور در تهران تردد می‌کنند که در میان پایتخت‌های دنیا بی‌نظیر است.

موتورسیکلت‌های ارزانقیمت هر روز بیشتر به بازار عرضه می‌شوند، قیمت برخی از آنها گاه به یک میلیون تومان هم نمی‌رسد و این در حالی است که شرایط و تسهیلات ویژه خرید موتورسیکلت، بازار تولیدکنندگان این وسیله نقلیه را هر روز داغ‌تر می‌کند.

در چنین شرایطی اقشار کم‌درآمد و دهک‌های پایین جامعه که توان مالی خرید خودروی سواری را ندارند به سمت خرید موتورسیکلت‌های ارزان‌قیمت و اقساطی می‌روند.

گویی در آینده نزدیک دیگر جایی برای تردد خودروها و عابران پیاده در خیابان‌ها و پیاده‌روهای شهر وجود نخواهد داشت و شهر بتدریج در محاصره موتورسیکلت‌ها قرار خواهد گرفت.

موتورسوارانی که اقدام به سرقت، کیف‌قاپی، سرقت به عنف و زورگیری می‌کنند از آن دسته راکبان هستند که موتورهایشان پلاک ندارند. آمار نگران‌کننده‌ای در این زمینه وجود دارد که می‌گوید بیش از 2 میلیون موتوسیکلت‌ بدون پلاک وجود دارد و حدود 2 میلیون موتورسیکلت‌ در پایتخت معاینه فنی نشده‌اند.

در چنین شرایطی مسوولان راهنمایی و رانندگی بر آن شدند تا با اجرای طرح ملی پلاک موتورسیکلت‌‌ها به وضعیت تردد این وسیله نقلیه در کشور سر و سامانی بدهند تا به این ترتیب ضمن فراهم آوردن زمینه‌ای برای کنترل بهتر موتورسواران، از وقوع جرایم اینچنینی که برخی افراد سودجو با استفاده از موتورسیکلت مرتکب می‌شوند، پیشگیری کنند.

هم‌اکنون صرفا ورود خودروها به محدوده طرح ترافیک و زوج و فرد ممنوع است، در حالی که چنین محدودیتی برای موتورسیکلت‌ها بی‌معناست و درواقع قانونگذار تاکنون هیچ تصمیمی برای ایجاد محدودیت در تردد موتورسیکلت‌ها در این محدوده در نظر نگرفته بود.

در چنین شرایطی و با تداوم افزایش آلودگی هوا در کلانشهرها و بخصوص تهران، چندی پیش معاون عمرانی استاندار تهران از اجرای طرحی خبر داد که براساس آن قرار است در آینده نزدیک ورود موتورسیکلت‌ها نیز مانند خودروها به محدوده طرح ترافیک و زوج و فرد ممنوع شود.

به گفته محمودی، این پیشنهاد در کارگروه آلودگی هوا مطرح شده و قرار است بزودی در این زمینه تصمیم‌گیری شود.

در ماده 20 قانون جدید جرایم رانندگی آمده است: تمامی قوانین و مقررات عمومی مربوط به حمل و نقل و عبور و مرور درخصوص موتورسیکلت‌ها هم لازم‌الاجراست.

حرکت در پیاده‌رو یا در جهت مخالف مسیر، ایجاد عمدی صدای ناهنجار، حمل بار غیرمتعارف، حرکات نمایشی مارپیچ، تک چرخ زدن، حمل یدک، عدم استفاده از کلاه ایمنی و تردد در خطوط ویژه اتوبوسرانی با موتورسیکلت تخلف محسوب شده و ماموران پلیس راهنمایی و رانندگی مکلف هستند، ضمن صدور قبض جریمه نسبت به توقیف موتورسیکلت برابر با قانون اقدام کنند.

همچنین علاوه بر جریمه و توقیف موتورسیکلت، نمره منفی برای تخلفات موتورسواران نیز ثبت خواهد شد.

حال باید کمی صبر کرد و به تماشا نشست که با اجرای قانون جدید جرایم رانندگی در کشور و سختگیرانه‌تر شدن قوانین مربوط به برخورد با موتوسواران متخلف، آیا می‌توان به بهبود فرهنگ رانندگی در موتوسواران و رعایت بیشتر قوانین از سوی آنها امیدوار بود؟