ترکیب ورزش و رژیم‌غذایی، درمانی برای سالمندان دارای اضافه وزن

دنیس.ویلارل محقق و استادیار دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن در سنت لوئیس می‌گوید: قصد ما در این بررسی، تفکیک اثرات رژیم غذایی و ورزش از یکدیگر در افراد مسن و چاق است. در افراد مسن، اضافه وزن موجب تشدید افت عملکردهای جسمی و همچنین منجر به سستی و اختلال در کیفیت زندگی می‌شود.

ویلارل و همکارانش در این تحقیق به ارزیابی اثر رژیم غذایی و فعالیت ورزشی در بیش از 100 سالمند چاق طی دوره یک ساله پرداختند. اگر چه کاهش وزن به تنهایی 12 درصد و صرف ورزش کردن 15 درصد عملکرد فیزیکی را بهبود می‌بخشد، هیچ‌کدام از این عوامل به اندازه ترکیبی از ورزش و رژیم غذایی موثر نیستند که21 درصد عملکرد فیزیکی را بهبود می‌بخشد.

علاوه بر این، میزان حداکثر اکسیژنی که توسط آنها طی تقلا و پیاده‌روی بروی تردمیل مصرف می‌شد را نیز محاسبه کردند. در این تست، سالمندان چاقی که هم رژیم داشتند و هم ورزش می‌کردند، 17 درصد نسبت به قبل، پیشرفت حاصل کردند. این در حالی است که گروهی که فقط رژیم غذایی داشتند 10 درصد و عده‌ای که به ورزش روی آورده بودند تنها 8 درصد پیشرفت کرده بودند.

تمام افرادی که تحت این مطالعه قرار گرفتند، بیش از 65 سال داشتند و گروهی هم 85 ساله بودند. اما به‌طور کلی میانگین سنی آنها حدود 70 بود. داوطلبان به طورتصادفی در یکی از 4 گروه قرار گرفتند. گروه اول سالمندان رژیم غذایی کم کالری را به منظور کاهش وزن دنبال کردند. اعضای گروه دوم 3 بار در هفته در کلاس‌های ورزشی شرکت کرده و کارهای تعادلی، ورزش‌های هوازی و استقامتی انجام می‌دادند. گروه سوم ترکیبی از هر دو گروه رژیم غذایی کم کالری و ورزش بودند، آخرین گروه هم هیچ‌گونه تغییری در رژیم غذایی یا عادات ورزشی خود ندادند.

ویلارل که در حال حاضر رئیس اداره بهداشت و درمان سالمندان در نیو مکزیکو و همچنین استاد رشته پزشکی دانشگاه نیومکزیکو است می‌گوید: برای افراد مسن و چاق، اهمیت دادن به عملکرد جسمانی و بهبود کیفیت زندگی از این‌که به مبارزه و درمان عواملی بپردازند از اهمیت بیشتری برخوردار است که البته این موضوع برای بیماری‌های قلبی و عروقی خطرناک است. این در حالی است که ترکیبی از ورزش و کاهش وزن به طول عمر نمی‌افزاید بلکه بیشتر به کیفیت زندگی افراد در سال‌های باقیمانده از عمر توجه دارد و از حضور سالمندان در خانه‌های سالمندان نیز می‌کاهد. اما آیا واقعا کاهش وزن برای سالمندان چاق مناسب است؟ برخی از مطالعات نشان داده است که ارتباطی بین کاهش وزن در میانسالان و خطر مرگ و میر وجود دارد ، اما ویلارل می‌گوید در بسیاری از این مطالعات به فرق بین کاهش وزن داوطلبانه و غیرارادی که ممکن است به دلیل بیماری اتفاق بیفتد، اشاره‌ای نشده است. اما حتی اگر کاهش وزن ارادی، هیچ‌گونه خطر جدی به همراه نداشته باشد، احتمالا زمانی که افراد مسن چربی از دست می‌دهند، به همراه آن بافت عضله و استخوان خود را هم از دست خواهند داد.

در این بررسی، محققان کاهش جزیی در توده عضلانی بدن و تراکم معدنی استخوان در میان افرادی که وزن از دست دادند، مشاهده کردند. اما این کاهش در گروه‌هایی که ترکیب ورزش و رژیم غذایی را دنبال می‌کردند در مقایسه با سایر گروه‌ها کمتر بود. شرکت‌کنندگان در گروه ترکیبی 3 درصد از شاخص توده بدنی و یک درصد هم کاهش معدنی استخوان در نواحی لگن داشتند. افرادی که فقط رژیم داشتند 5 درصد از شاخص توده بدنی و 3 درصد از تراکم استخوان خود را از دست دادند.

رواج چاقی درست همانند افراد جوان در میان سالمندان نیز شیوع پیدا کرده است. تقریباً 20 درصد از افراد 65 ساله و مسن‌تر از چاقی رنج می‌برند. به دلیل اختلالات در زندگی روزمره و محدودیت در تحرک، خطر کاهش فیزیکی و سستی‌رو به افزایش است. اگرچه کاهش وزن و ورزش هرکدام به نوبه خود برای سلامتی مفید هستند اما زمانی که سالمندان به هر دو این اعمال روی آورند، نتیجه و پیشرفت بهتری خواهند گرفت.