نفس پارک جنگلی ناهارخوران به شمارش افتاد

طی این سال‌ها شهروندان گرگانی بیش از هر زمان دیگری شاهد شدت گرفتن تجاوز به منابع طبیعی و نابودی منابع زیستی شهرشان بودند و در این میان نماد ملی شهر گرگان، یعنی پارک جنگلی ناهارخوران که پویایی اجتماعی و اقتصادی این شهر مدیون آن است، هر روز زخمی نو برداشته و در معرض خطر نابودی قرار گرفته است.

یکی از اعضای شورای شهر گرگان در گفت‌وگو با جام‌جم با اشاره به ساخت و سازهای گسترده و غیرقانونی ادارات، ارگان‌ها و سازمان‌ها و نهادهای مختلف رسمی و غیررسمی در محوطه‌های طبیعی گرگان از قبیل ناهارخوران و روستای زیارت می‌گوید: طی 2 دهه گذشته چند صد هزار مترمربع از اراضی طبیعی گرگان در محور ناهارخوران و روستای تاریخی زیارت با قصور برخی افراد مسوول، مورد ساخت و ساز یا تفکیک‌های غیرقانونی سازمان‌ها و نهادهایی قرار گرفته است که خود قانونا متولی حفظ و نظارت بر این منابع طبیعی و ملی هستند؛ از اداره کل محیط زیست گرفته که به بهانه احداث موزه، ساختمان اداری خود را در آنجا بنا و مستقر کرد و جزو اولین سازمان‌هایی بود که مرتکب این تخلف اداری شد تا دیگر ادارات و نهادها.

عبدالعلی چراغعلی با بیان این‌که در صورت ادامه این روند ناهارخوران برای همیشه نابود می‌شود، می‌افزاید: در حال حاضر نیز یکی از نهادهای دولتی قصد تصرف عرصه وسیعی از پارک جنگلی و تاریخی ناهارخوران و ساخت و ساز در این محوطه را دارد و متاسفانه مطابق این درخواست و در سایه سکوت ادارات و سازمان‌های متولی علاوه بر واگذاری این عرصه ملی، 4 میلیارد تومان هم از اعتبارات استانی و ملی برای این ساخت و ساز در نظر گرفته شده است. این در حالی است که مطابق مقررات موجود ساخت و ساز در این محور تاریخی ممنوع است و بسیاری از کارشناسان ساخت و ساز در این مسیر گردشی و طبیعی را به معنای پایان عمر ناهارخوران می‌دانند.

وی اضافه می‌کند: با توجه به این که این محوطه بیشتر تفریحگاه و محل استراحت اقشار ضعیف و متوسط شهر است و در طول سال‌ها ارتباطی معنوی بین مردم و این منطقه شکل گرفته است، ساخت و ساز و تصرف این محوطه، برای مردم قابل قبول و قابل تحمل نیست.

به گفته این مقام مسوول مناطق دیگری همچون محور جنگلی شصت کلاته، جنگل جعفرآباد یا محور تفریحی توسکستان هم سرنوشتی مشابه دارند ،مناطقی که پیش از این درخت‌هایش را قطع و آنجا را صاف کرده‌اند.

وی در خصوص سکوت مسوولان ذی‌ربط همچون اداره کل منابع طبیعی استان هم می‌گوید: متاسفانه ادارات متولی نه تنها سکوت کرده بلکه مجوز قطع درختان این محل را هم صادر کرده‌‌اند، در حالی که درختان بسیار با ارزش و نادری در این محل وجود دارد که به لحاظ زیبایی و ویژگی‌های طبیعی در دنیا منحصر به فرد بوده و عمر بعضی از آنها به چند صد سال هم می‌رسد و در صورت قطعی یا نابودی جایگزینی نخواهند داشت.

چراغعلی می‌افزاید: متاسفانه اقدامات و مخالفت‌های ما در این خصوص تاکنون به جایی نرسیده و اخبار و گزارش‌های رسیده به ما حکایت از شروع قریب‌الوقوع این پروژه دارد.

یکی از طرفداران محیط زیست گرگان هم در مورد ناهارخوران می‌گوید: اداره کل محیط زیست و اداره کل منابع طبیعی جزو اولین نهادهایی بودند که بهترین اراضی ناهارخوران را با ساخت بناهای اداری و خانه‌های سازمانی به تصرف در آوردند و این کار را متداول کردند.

شریف موسوی می‌افزاید: به هر حال تمامی این ساخت و سازها تاحدی از خیابان اصلی دور وکمتر توی چشم است و آسیب زیادی به فضاهای مورد استفاده مردم وارد نمی‌کند، اما پروژه اخیری که قرار است در این پارک جنگلی و در زمینی وسیع و نزدیک به جاده احداث شود چندان چهره خوشایندی ندارد.وی همچنین با اشاره به پارک زیبای النگ دره در نزدیکی ناهارخوران و برشمردن ویژگی‌های بی‌نظیرش که آن را تبدیل به زیباترین پارک طبیعی ایران کرده است، می‌افزاید: متاسفانه این پارک هم بر اثر بی‌مهری مردم و بی‌توجهی مسوولان تا به امروز یک سوم درختان خود را از دست داده است.

تصرف منابع طبیعی و ساخت و سازهای غیرقانونی و غیراصولی در سال‌های اخیر تنها محدود به محوطه ناهارخوران نبوده و بسیاری از روستاهای تاریخی گرگان نیز در این سال‌ها مورد هجوم زمین‌خواران و هجمه سازندگان غیرقانونی قرار گرفته است.

روستای زیارت با قدمتی چند هزار ساله که همیشه به عنوان یک پتانسیل گردشگری تاریخی مطرح بوده، از این دست روستاهاست که هم اکنون ساخت آپارتمان‌های چندین طبقه در حومه و داخل روستا به حدی رسیده که زیارت را از شکل روستایی درآورده و دیگر چیزی از بافت سنتی و تاریخی آن باقی نگذاشته است. سازه‌های جدید نه تنها محیط زیست را تخریب و سیمای زشت و ناهنجاری به وجود آورده است بلکه رعایت نکردن حریم رودخانه زیارت، تهدیدی برای گرگان به حساب می‌آید.

عبدالعلی چراغعلی با بیان این‌که اکثر این سازه‌ها مورد تایید سازمان نظام مهندسی نیست، می‌گوید: این ساختمان‌ها علاوه بر این‌که به طبیعت منطقه آسیب‌های زیادی وارد کرده‌ است، چون مهندسی‌ساز نیستند، هر لحظه در معرض تخریب نیز قرار دارند. وی که رئیس نظام مهندسی شهر گرگان نیز هست می‌‌افزاید: حالا که پس از پیگیری‌های فراوان، دستور تخریب این ساختمان‌ها صادر شده است،‌ متاسفانه رای صادره اجرا نمی‌شود و استانداری که نماینده عالی دولت و مرجع صدور پروانه در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرهاست و همچنین اداره کل منابع طبیعی و محیط زیست که مسوول رسیدگی به این امور هستند، در این خصوص سکوت کرده‌اند.

یکی از اعضای شورای روستای زیارت هم با بیان این‌که روند ساخت و ساز در این روستا در سال‌های اخیر بسیار شدت گرفته به نحوی که روستای دیگری در کنار زیارت شکل گرفته است،‌ می‌گوید: این ساخت و سازهای غیراصولی همچنان ادامه دارد و ظاهرا هیچ قانون و ضابطه‌ای در این راستا وجود ندارد و روستا به حال خود رها شده است.

وی با بیان این‌که بافت قدیمی گرگان، بافتی منحصر به فرد در ایران و شاخص معماری شمال است و طرح بهسازی بافت تاریخی گرگان، بدون هیچ پشتوانه علمی و فرهنگی و صرفا با نگاه اقتصادی تهیه شده و اجرای آن روند نابودی بافت‌های تاریخی گرگان را تشدید و تسریع می‌کند، می‌گوید: این طرح فعلا به علت مخالفت‌ کارشناسان متوقف شده و در دست بررسی است، اما گلایه ما از سازمان میراث فرهنگی این است که نه‌تنها هیچ اعتبار و برنامه‌ای برای حفظ و نگهداری این بافت‌های فرسوده ندارد که همان پروژه‌های قبلی مانند پردیسان (خانه باقری‌ها) را هم که در دست مرمت داشت، ناتمام رها کرده به‌طوری که آسیب بیشتری به آنها وارد شده است.

فاطمه مرادزاده / گروه ایران