تشخیص سرطان با استفاده از طیف سنجی مادون قرمز

امیر باقری گرمارودی دانشجوی دکتری شیمی تجزیه و از محققان این طرح با اعلام این مطلب به ایسنا، ‌اظهار داشت: در این پژوهش با بررسی نمونه بافت یا خون افراد مشکوک به سرطان با طیف سنجی مادون قرمز بیماران مبتلا به سرطان شناسایی می شوند.

باقری اظهار داشت: در تحقیقات این طرح به منظور حصول اطمینان از اثربخشی آن، هم نمونه افراد سالم و هم افراد مبتلا به بدخیمی مورد آزمایش قرار گرفتند.

وی خاطرنشان کرد: روال استاندارد دنیا، این است که از طریق بیوپسی نمونه بافت را تهیه می‌کنند و پاتولوژیست نمونه را مشاهده و بررسی می‌کند و سپس بر اساس ساختار بافت و الگوی سلولی تشخیص می‌دهد که فرد مبتلا به سرطان است یا خیر، زیرا الگو و ساختار سلول سرطانی با سلول سالم متفاوت است.

باقری گرمارودی با بیان این‌که استفاده از طیف سنجی مادون قرمز در تشخیص بیماری‌ها در دنیا یک روش نسبتا جدید و کارآمد به شمار می‌رود، ‌تصریح کرد: به‌عنوان مثال از طریق آنالیز مایعات بدن بیماران کلیوی با توجه به اینکه پارامترهای مربوط به اوره و کراتینین در آنها تغییرات جدی می‌کند، می‌توان از طریق پردازش داده‌ها در یک ناحیه طیفی خاص، فرد بیمار و فرد سالم را از یکدیگر تفکیک کرد اما در خصوص سرطان تا حدی ماجرا پیچیده‌تر است زیرا سلول‌های سرطانی رشد غیر متعارف دارند، برخی بیوساختارها راکاهش داده و برخی دیگر را تشدید می‌کنند لذا ناحیه طیفی وسیع‌تری باید مانیتور شود که در روش ارائه شده این قابلیت وجود دارد که طیف تهیه شده با طیف نمونه‌های سالم و بیمار مقایسه شده و در نهایت به این جمع‌بندی برسد که آیا فرد مبتلا به بیماری هست یا نیست.

این دانشجوی دکتری شیمی تجزیه تصریح کرد: در یکی از بخش‌های این طرح، تلاش شد تا توانمندی طیف سنجی مادون قرمز در ایجاد تمایز بین بافت افراد سالم و مبتلا به بدخیمی مورد بررسی قرار گیرد.همچنین در مورد طیف‌ نمونه بافت به دست آمده از افراد مبتلا به سرطان بافت‌های مختلف مثل سرطان کولون، معده و پانکراس به صورت اختصاصی مورد بررسی قرار گرفتند تا جمع‌بندی بهتری داشته باشیم. با توجه به اینکه تهیه بافت از بدن انسان یک روش تهاجمی است، باید از گونه‌های مورد آ‌نالیزی استفاده کرد که بتوان به روش ساده‌تر نمونه گیری کرد تا به بدن آسیبی نرسد.

این پژوهشگر اظهار داشت:‌ در این راستا، نمونه خون به‌عنوان یک گزینه مطرح شد، زیرا همانطور که می‌دانید اگر بافتی مبتلا به سرطان شود، سلول‌ها چسبندگی خودشان را از دست می‌دهند و ممکن است سلول‌های سرطانی از جایی به جایی در بدن مهاجرت یا از عضوی به عضو دیگر حمله ‌کنند که اصطلاحا «متاستاز» نامیده می‌شود.

باقری گرمارودی خاطرنشان کرد: به همین ترتیب، از خون به‌عنوان نمونه‌ای که تهیه آن آسان است، استفاده کردیم که هم آسیبی به بیمار احتمالی نمی‌رساند و هم سریع می‌توان آنالیز را انجام داد.

وی با بیان اینکه در این پژوهش بر روی موارد خاصی کار شده، عنوان کرد: یکی از بحث‌های اولیه این بوده که از روی طیف خون به طور کلی بتوان فرد سالم را از فرد مبتلا به بیماری جدا کرد که در این پژوهش با استفاده از طیف سنجی مادون قرمز می‌توان این کار را انجام داد.تا به حال روشی وجود نداشته که با نمونه‌برداری از خون بتوانند سرطان را تشخیص دهند و نتایج این پژوهش در چندین مقاله در ژورنال‌های تخصصی حوزه پزشکی و مرتبط با سرطان و آنکولوژی از جمله Cancer Investigation، Cancer Research and Clinical Oncology،Medical Oncology و Pathology and Oncology Research به چاپ رسیده است.

باقری گرمارودی تصریح کرد: در این پژوهش برای بررسی هر عضو از بدن، افراد مورد مطالعه تا 200 نفر بودند که نمونه‌ها از آنها تهیه شد، همچنین تلاش شد تا توزیع متناسبی از نمونه‌های بیمار و سالم وجود داشته باشد. چنین نمونه تحقیقی در رابطه با استفاده از بافت و خون در کشور تاکنون انجام نشده و درباره خون نیز برای اولین بار در دنیا انجام شده است.

این پژوهشگر به مزایای اصلی این طرح اشاره کرد و گفت: از مزایای اصلی این طرح می‌توان به کاهش بروز خطا در تشخیص و نیز عدم نیاز به انجام روش‌های نمونه برداری آسیب رسان اشاره کرد.

به گفته این دانشجوی دکتری شیمی تجزیه ،‌ نتایج نهایی این تحقیق در ژورنال Trends in Analytical Chemistry از معتبرترین نشریات شیمی تجزیه دنیا با ضریب تاثیر (IF: 6.546) به چاپ رسیده است.

گفتنی است ؛ فازهای مختلف این تحقیق طی هشت سال با سرپرستی و هدایت علمی دکتر محمدرضا خانمحمدی خرمی ، عضو هیات علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) و با همکاری امیرباقری گرمارودی و کیوان قاسمی، دانشجویان مقطع دکتری تخصصی و محمدعلی انصاری از دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد انجام شده است.