رونق تورهای خارجی، کسادی تورهای داخلی

اردشیر اروجی که پیش‌تر مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و آمار سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بود، در آن سال اعلام کرد آمار گردشگران ورودی به کشور یک‌ششم گردشگران خروجی بوده است و این یعنی به ازای هر 6 گردشگری که از کشور خارج می‌شدند، یک نفر گردشگر به کشور می‌آمد و مهم‌تر این است که شماری از رسانه‌ها، همین آمار گردشگر ورودی را نیز قبول نداشتند و می‌گفتند هرکس به کشور وارد شود، گردشگر ورودی نیست و بنابراین دانشجویان، کارگران خارجی و... که به قصدی بجز گردشگری به کشور می‌آمدند نباید در این آمار گنجانده می‌شدند.

امسال نیز خبرگزاری مهر در گزارشی اعلام کرد بررسی‌ها از وضعیت فروش تورهای ورودی و خروجی آژانس‌های مسافرتی تهران حاکی از آن است که در ماه‌های پایانی سال هنوز مسافرت ایرانیان به خارج از کشور با استقبال بیشتری نسبت به گرایش آنها به سفر‌های داخلی روبه‌روست و از سویی دیگر شمار تورهای ورودی به کشور نیز کاهشی چشمگیر داشته است.

امیرحسین اربابان‌غفوری، راهنمای تور و رئیس هیات‌مدیره جامعه راهنمایان تور در این باره به «جام‌جم» می‌گوید: یکی از دلایل گرایش ایرانی‌ها به سفرهای خارجی، گران بودن تورهای داخلی و در نگاهی کلی‌تر سفرهای داخلی است.

با تحلیلی که او ارائه می‌دهد تفاوت قیمت چندانی میان مسافرت خانوادگی با تورهای داخلی و خارجی وجود ندارد؛ برای مثال اگر هزینه سفر یک خانواده 4 نفری به جزیره کیش تقریبا 2 میلیون تومان باشد، برای سفر به دبی نیز باید تقریبا 3 تا 5‌/‌3 میلیون تومان بپردازد و این اختلاف قیمت کم در برابر خدمات فراوان ارائه شده به گردشگران در کشور‌های همسایه باعث می‌شود وقتی خانواده‌ها در مرحله انتخاب قرار می‌گیرند تورهای خارجی را با وجود تفاوت قیمتی اندک به تورهای داخلی ترجیح بدهند.

اما اربابان غفوری فقط گرانی را دلیل این انتخاب مردم نمی‌داند و معتقد است اگر در استان‌های مختلف کشور برنامه‌هایی مفرح نیز تدارک دیده شوند، گردشگران اشتیاق بیشتری برای سفر به آنها خواهند داشت و این تجربه‌ای است که کیش پیشتر آن را پشت سر گذاشته و نتیجه خوبی هم از آن گرفته است.

رئیس هیات‌مدیره جامعه راهنمایان تور می‌گوید: در کشورهای مقصد خدمات قابل توجهی به گردشگران ارائه می‌شود و این خدمات با خدماتی که در کشور ما به مسافران داده می‌شود حتی قابل مقایسه نیست!

به عقیده برخی کارشناسان، نبود برنامه‌هایی برای جذب گردشگران در کنار خدمات ناقص و ناکافی که به آنها ارائه می‌شود نه تنها ایرانی‌ها را از سفر‌های داخلی پشیمان کرده است بلکه خارجی‌ها را نیز از کشورمان رانده و سبب شده است با وجود مهاجرت خیل عظیمی از ایرانی‌ها به ارمنستان و دبی و ترکیه و باکو در ایام نوروز، تورهای ورودی به کشورمان به شدت کاهش پیدا کنند.

از سوی دیگر، برخی از دست‌اندرکاران دولتی گردشگری، رونق سفرهای ایرانیان به خارج را ناشی از افزایش سطح رفاه در جامعه می‌دانند که بطور طبیعی، به ترغیب آنان به سفرهای خارجی منجر می‌شود. آنان در این زمینه به کشورهای دیگر اشاره می‌کنند که هرچه سطح رفاه در آنها بالاتر رفته و رفت و آمد مردم به دیگر کشورها راحت‌تر شده است، سفرهای خارجی آنها نیز بیشتر شده است.

در این زمینه، آمارها نشان می‌دهد بیشترین میزان سفرهای خارجی ایرانیان در طول سال به مقاصد زیارتی همچون سوریه، عراق و عربستان است، اما در ایام تعطیلات نوروزی، آنها ترجیح می‌دهند بیشتر به اماکن تفریحی و کشورهایی مانند ترکیه و مالزی سفر کنند.

یکی از دلایل انتخاب این کشورها علاوه بر اسلامی بودن آنها ، آسان بودن ورود به این کشور و صدور سهل روادید آنهاست.

از سوی دیگر، تعطیلات نوروزی فقط برای ایران و کشورهایی مانند افغانستان و تاجیکستان است که سال نو و نوروز را گرامی می‌دارند و برای آن تعطیلات دارند. حال آن که گردشگران خارجی به دلیل نداشتن تعطیلات نوروزی بیشتر ترجیح می‌دهند از اواخر فروردین سفرهای خود را به ایران آغاز کنند.

یک کارشناس در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در این باره از سفر حدود 5‌/‌2 میلیون نفر گردشگر خارجی به ایران در سال‌جاری خبر داد و ابراز امیدواری کرد این روند در سال جدید هم ادامه یابد.

در هر حال، امسال هم به روال سال‌های قبل، نرسیده به سال جدید، ستاد تسهیلات سفر‌های نوروزی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در نشستی خبری اعلام کرد امکانات اقامتی برای مسافران نوروزی افزایش یافته است و حتی برخی مسوولان افزایش شمار مسافران نوروزی را پیش‌بینی کردند و درباره آن آمارهایی نیز ارائه دادند، اما حتی اگر شمار مسافران افزایش یابد، به نظر می‌رسد این مقایسه وقتی می تواند منطقی و عادلانه باشد که شمار ایرانیان خارج شده از کشور برای تعطیلات و گردشگران ورودی به کشور را نیز کنار این آمار بگذاریم و با مقایسه آنها از خودمان بپرسیم وضع گردشگری در کشورمان چگونه است؟

«جام‌جم» برای تهیه این گزارش تلاش کرد با مسوولان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز گفت‌وگویی داشته باشد، اما این تلاش به نتیجه‌ای نرسید.

مریم یوشی‌زاده ‌/‌ گروه جامعه