سیستان و بلوچستان بهشت باستان‌شناسان

به گزارش مهر، سیستان و بلوچستان، سرزمینی با نعمت‌های فراوان خداوندی است به طوریکه هر آنچه خالق یکتا در زمین خلق کرده تکه‌ای از آن را به این استان ارزانی داشته است.

کوه، دشت، کویر، جنگل، دریا، دریاچه، رود خانه، تالاب، قله‌های آتشفشان، تپه‌های گل فشان، مناطق سردسیر و گرمسیر، آثار تاریخی و باستانی، محصولات منحصر به فرد، فرصت مرزی و موقعیت تجاری گوشه‌ای از نعمت‌ها و شکوه و عظمت خداوندی است که به مردم این دیار هدیه شده است.

 وجود مردمانی مهربان، سخت کوش و کم توقع و نیروی انسانی جوان و توانمند از مزیت‌های کم نظیر این منطقه است.

 سیستان و بلوچستان هر فصلش دارای چهار فصل است

 در قصل تابستان هنگامی که برخی مناطق آن مانند ایرانشهر و سرباز روزهای گرم با دمای افزون بر 40 درجه سانتیگراد را سپری می‌کنند، قله آتشفشان نیمه فعال تفتان و ارتفاعات اطراف آن از وجود دانه‌های سفید برف و سرمای زیر صفر و دره‌ها و دامنه‌های آن از هوایی پاییزی برخوردار است.

 در زمستان سرد که بیشتر نقاط کشور در سرمای شدید به سر می‌برند ساحل زیبای چابهار و کنارک پذیرای هموطنانی است که می‌خواهند در سردترین فصل سال تنی به آب دریا زنند و از شنا در آبهای گرم دریای عمان لذت برند.

 سیستان و بلوچستان با گستره 187 هزار و 500 کیلومتر مربع در جنوب شرق ایران اسلامی بیش از 11 درصد مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده و به عنوان پهناورترین استان کشور به شمار می‌رود.

تالاب هامون نماد شادابی و طراوات سیستان

 طبیعت این استان با وجود آبهای شور دریای عمان در جنوب آن، اکوسیستم زیبای کویر لوت در غرب و دریاچه آب شیرین و تالاب بین‌المللی هامون در شمال آن موجب شده تا از تنوع اکوسیستمی و اقلیمی بالایی برخوردار شود.

 این استان با 10 منطقه حفاظت شده و ویژه زیر پوشش این مدیریت با گستره یک میلیون و 144 هزار و 323 هکتار جایگاه هشتم را در کشور دارد.

 این مناطق شامل یک پناهگاه حیات وحش، چهار منطقه حفاظت شده جنگلی و غیر جنگلی، دو اثر طبیعی و سه منطقه شکار ممنوع است.  سیستان و بلوچستان به لحاظ گستره مناطق، رتبه چهارم کشوری را دارد.

پناهگاه حیات وحش هامون منطقه زیبا و پر جاذبه با وسعت 293 هزار و 31 هکتار در انتهای شمالی استان قرار دارد و به عنوان هفتمین تالاب بین‌المللی در کنوانسیون سال 52 رامسر به ثبت رسیده است.

 این پناهگاه دارای سه بخش هامون پوزک، هامون صابری و هامون هیرمند است.

 آب این تالاب از رودخانه هیرمند که از ارتفاعات هندوکش و بابا یغما در مناطق مرکزی افغانستان سرچشمه گرفته و پس از طی یک هزار کیلومتر به مرز ایران می‌رسد، تامین می‌شود.

 در فصل‌های پر آبی، پوشش گیاهی تالاب هامون با علفزارها و نیزارهای متعدد چشم انداز ویژه‌ای ایجاد کرده و همه ساله میزبان هزاران پرنده مهاجر پلیکان، فلامینگو، درنا، انواع اردکها، سلیما و آبچلیکها، پرستوهای دریایی، کاکایی، عقاب دریایی دم سفید و عقاب ماهیگیر است.

 جنگل شیله ذخیره گاه گیاهی سیستان

 منطقه حفاظت شده جنگلی شیله با گستره شش هزار و 525 هکتار در جنوبی ترین نقطه سیستان و و جنوب پناهگاه حیات وحش هامون و شرق رودخانه شیله در فاصله 80 کیلومتری زابل قرار دارد.

  درخت گز پوشش قالب این منطقه است و علاوه بر آن گونه‌های گیاهی دیگری شامل تاغ، آتریپلکس، علف شور، ترات و اسنکبیل تنوع پوشش گیاهی این منطقه حفاظت شده است.

 حیوان‌های وحشی نظیر گربه جنگلی، شغال، روباه، خرگوش، دراج، کوکر، عقاب صحرایی، دلیجه و انواع مارها و مارمولکها در این منطقه زیست می‌کنند.

 در فصل مهاجرت پرندگان این منطقه به عنوان یکی از زیستگاههای زمستان گذرانی هوبره این گونه در خطر انقراض است.

منطقه حفاظت شده جنگلی پوزک از مناطق زیبا و بکر سیستان و بلوچستان با گستره 46 هزارو 144 هکتار در بخش مرکزی شهرستان نیکشهر قرار دارد و پوشش گیاهی غالب آن داز یا خرمای وحشی است و علاوه بر آن گیاهانی چون بادام کوهی، کنار، کهور، کلیر، گیشتر، و گز در آن وجود دارد.

 حیات وحش این محدوده نیز شامل خرس سیاه، بز، قوچ، میش، جبیر، گراز، گربه وحشی، تشی، کبک، تیهو، باقرقره، و انواع مارمولکها و مارهای خوش خط و خال بر زیبایی آن افزوده است.

 منطقه شکار ممنوع بلبل آباد نصرت آباد با گستره 130 هزار هکتار در 15 کیلومتری شهر نصرت آباد و 115 کیلومتری شرق زاهدان واقع شده است.

 ارتفاع‌های معروف آن هول و شوشگی است و مجاورت با کویر زیبای لوت و چشمه معروف بلبل آباد از مناظر و دیدنی‌های طبیعی بخش نصرت آباد زاهدان است.

پوشش گیاهی این منطقه گز، تاغ، درمنه، خرزهره، بند و ترات است و جمعیت حیات وحش آن را حیوان‌هایی چون کل و بز، قوچ، میش، جبیر، شغال، کفتار، روباه، خرگوش، کبک، تیهو، هوبره و باقرقره تشکیل می‌دهند.

آتشفشان نیمه فعال تفتان اوج شکوه سیستان

 منطقه تفتان به عنوان اثر طبیعی بی نظیر و جذاب ملی با گستره 218 هکتار در جنوب زاهدان و 35 کیلومتری شمال شرقی شهر خاش از دیگر مناطق گردشگری سیستان و بلوچستان محسوب می‌شود.

تفتان عروس زیبای طبیعت سیستان و بلوچستان، با برف سفید و گوگرد زرد بر قله آن و دامنه سرسبز، باغهای میوه و دریاچه سردریا عاشقان طبیعت را به خود جذب می‌کند.

 قله آتشفشان نیمه فعال تفتان از مرتفع ترین قله‌های این استان با ارتفاع چهار هزار و 50 متر از سطح دریا، همواره میزبان کوهنوردان و طبیعت گران علاقه مند است.

زربین سرو 1200 ساله

یکی دیگر از زیباییها و جاذبه‌های سیستان و بلوچستان درخت شگفت انگیز و دیدنی سرو زربین با قدمت هزار و 200 سال در حاشیه روستای دهپابید از توابع بخش نوک آباد واقع در دامنه کوه شاه در 65 کیلومتری خاش است.

 این درخت کهنسال در گذشته به عنوان زیارتگاه محسوب می‌شده که چندین سال پیش توسط روحانیون منطقه به آتش کشیده شده و آثار سوختگی آن هنوز مشهود است.

 درخت سرو زربین دیگری نیز در روستای سنگان قرار دارد که یکی از زیباترین و کهنسال ترین درختان منطقه در صحن مسجد روستای سنگان در 45 کیلومتری خاش است.

تمساح پوز کوتاه گاندو نماد حیات وحش سیستان

اهمیت این منطقه به سبب زیستگاه اصلی تمساح پوز کوتاه ایرانی با نام محلی گاندو است.

به منظور جلوگیری از انقراض این گونه جانوری، رایزنی‌ها برای جانمایی و مکان یابی با هدف تکثیر و پرورش تمساح پوزه کوتاه به عنوان گونه کمیاب جانوری ایران در حال انجام است.

حیوانات دیگری شامل جبیر، کفتار، شغال، روباه، سنجاب بلوچی، انواع ماهی انواع دو زیستان، مارهای دریایی، لاک پشت‌های دریایی، ماهی گل خورک، دولفین، میگو و پرندگانی مانند فلامینگو، پلیکان، باکلان، کفچه نوک، چاق لق، گلانشاها، اردک، ارگرت، حواصیل، سایم، آبچلیک، پرستوهای دریایی و تلیه در این منطقه حفاظت شده زیست می‌کنند.

جنگلهای حرا در خلیج گواتر

جنگل‌های حرا واقع در خلیج گواتر، تالاب بین‌المللی حور باهو، سواحل زیبای دریای عمان، اسکله‌ها و بنادر صیادی، سواحل شن و ماسه، امواج خروشان دریا و انواع پرندگان و آبزیان از جاذبه‌های طبیعی زیبا، شگفت انگیز و منحصر به فرد منطقه چابهار و کنارک است.

 غارهای بکر سیستان نمادی از طبیعت کشف نشده

 غارهای معروف دیدنی از دیگر جاذبه‌های استان بکرو توانمند و زیبای سیستان و بلوچستان است.

 غار لادیز در 10 کیلومتری شهر میرجاوه با طول 15 کیلومتر از مناظر طبیعی و جذاب شهرستان زاهدان است که همواره با وجود خشکسالی‌های چند سال گذشته به طور دائم و پیوسته از سقف و کف آن آب جریان دارد.

 اطراف دهانه ورودی غار از پوشش گیاهی زیبایی برخوردار است و درختان پده، گز و انواع گیاهان علفی جذابیت خاصی به آن داده و در روزهای تعطیل مکان تفریحی خوبی برای برخی خانواده‌های زاهدانی و میرجاوه است.

 غار پوسه در حاشیه روستای پوسه واقع در 65 کیلومتری خاش و 120 کیلومتری زاهدان از دیگر جاذبه‌های طبیعی است.

 طول این غار 25 متر است که در انتهای شاخه اصلی آن شاخه فرعی با یک در وجود دارد و عبور از آن بدون امکانات مشکل است.

 غار کرامانچی یک غار دیدنی و متفاوت از دو نوع قبلی و در محدوده دره آهو و به فاصله یک کیلومتری روستای کرمانچی ایرانشهر قرار دارد.

 ابعاد ورودی غار چهار در چهار متر و طول آن بنا به اظهار اهالی محل بیش از 100 متر است.

 این غار جزو آن دسته از غارهای فاقد چشمه و منابع آبی است و ورودی آن شیبی تند دارد و زیستگاه مناسبی برای انواع خفاش محسوب می‌شود و از ارزش علمی و تحقیقی برخوردار است.

 در انتهای غار روزنه کوچکی وجود دارد که عبور از آن غیر ممکن است.

 غار چاهک از دیگر غارهای دیدنی در 40 کیلومتری شمال شرقی خاش با ارتفاع یک هزار و 896 متر است.

 طول این غار هشت متر و ارتفاع دهانه آن حدود 15 متر است و آب چشمه داخل غار از کیفیت بالایی برخوردار و تامین کننده آب روستای چاهک است.

 گیاهان اطراف غار شامل بنه، زرشک، انجیر وحشی، پونه، تاغ، خزه و سرخس است.

 این غار دارای مناظر زیبا، چشم انداز بی نظیر و آب چکان‌های زیبایی است.

کوههای معروف سیستان و بلوچستان از مناظر و دیدنی‌های بکر و دست نخورده و جذاب است که همواره گردشگران، کوهنوردان و ورزشکاران را به خود جذب می‌کند.

 کوه خواجه جزیره‌ای در میان هامون

 کوه خواجه یکی از جاذبه‌های معروف گردشگری سیستان و آثار تاریخی مهم منطقه است که به صورت توده‌ای باحالتی ذوذنقه‌ای شکل با 590 متر ارتفاع از سطح دریا و مشرف به دشت سیستان همچون جزیره‌ای در داخل دریاچه هامون قرار گرفته است.

 این کوه واقع در 20 کیلومتری جنوب غرب شهر زابل از قدمت تاریخی و قداست خاصی برخوردار است و در آن آثار باستانی از دوره‌های اشکانی، ساسانی و اوایل دوره اسلامی مانند نقاشی ها، آتشکده و قبرستان دوره اسلامی وجود دارد.

 در انتهای شمالی سطح فوقانی یا قله این کوه زیارتگاه خواجه مهدی قرار دارد که مورد احترام مسلمانان شیعه مذهب سیستان است و به دلایل وجود آتشکده و آثاری از مسیحیت، نزد پیروان دو دین و آیین زرتشت و مسیحی نیز محترم شمرده می‌شود.

 در فصول پر آبی دریاچه هامون، گردشگران و علاقه مندان طبیعت برای سفر به کوه خواجه با گذر از راه ساحلی زیبا که دو طرف آن را آبهای دریاچه احاطه کرده از تفریحاتی چون قایق سواری، توتن سواری، شنا و شکار لذت برده و به تماشای هنر دستی زنان و مردان سیستانی هنگام پرده بافی، حصیربافی و صیادی با توتن و قایق می‌نشینند.

 مشاهده نیزارها، انواع پرندگان، کرانه‌های آبی، صید ماهی، توتن سواری و غیره از فراز کوه خواجه منظره زیبا و دلنوازی را خلق کرده و نقش زیبایی در ذهن ترسیم می‌کند که فراموش ناشدنی است.

 کوههای مریخی مینیاتوری از زیبایی

 کوههای مریخی یا مینیاتوری از کوههای زیبا و دیدنی اطراف چابهار و سواحل زیبای دریای عمان است که در فاصله 25 کیلومتری شهر چابهار قرار دارد.

 این بلندیها با شکل‌های خاص و دیدنی به کوههای مریخی معروف شده و به لحاظ بافت ویژه تحت تاثیر عوامل فرسایشی بادی و آبی به تصاویر زیبای مینیاتوری شبیه شده است.

 در میان دره‌ها و اطراف این کوهها فسیل انواع صدفها و آبزیان مانند نهنگ یافت می‌شود.

 این منظره زیبا با چشم اندازهای طبیعی کم نظیر مانند تالاب لیپار با انواع پرندگان، سواحل ماسه‌ای و صخره‌ای دریای عمان با امواج خروشان برای گردشگران و طبیعت گران آغوش گشوده است.

 کوه خضر بلندترین ارتفاع منطقه شکار ممنوع بزمان، کوه هول مرتفع ترین منطقه شکار ممنوع بلبل آباد نصرت آباد، کوه بیرک در منطقه حفاظت شده جنگلی بیرک، کوه سه انگشتی در فاصله 55 کیلومتری خاش و کوههای لار زاهدان، نره نو میرجاوه، کوه سفید سراوان از دیگر ارتفاع‌های دیدنی سیستان و بلوچستان است.

دریاچه صورتی زیبایی طبیعت جنوبشرق

دریاچه صورتی در حاشیه تالاب فصلی لیپارد و در فاصله 20 کیلومتری شرق چابهار از دیگر مناطق زیبای سیستان و بلوچستان است که به لحاظ نوع بافت خاک بستر دریاچه، آب آن صورتی دیده می‌شود گستره این پهنه آبی 10 هکتار است.

سواحل زیبا و جذاب دریای عمان با بیش از 300 کیلومتر نوار ساحلی جزو مستعد ترین نقاط طبیعت گری و گردشگری جنوب سیستان و بلوچستان است.

خلیج‌های جذاب، بنادر و اسکله‌های صیادی متعدد، انواع پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبزی مانند فلامینگو، پلیکان، باکلان، کفچه نوک، گیلانشاه، سلیما و تلیله از جاذبه‌های ساحلی چابهار و کنارک است.

بادهای مونسون که سبب خنکی و لطافت هوا شده است، جنگلهای بی نظیر و دیدنی حرا، کوههای بی بدیل و جالب مریخی، صخره‌های ساحلی و مرجانی نادر، لنج سازی ها، قایق رانی، ورزش‌های ساحلی و صیادی از مناظر چشم نواز و دل انگیز و توانمندیهای مناطق جنوبی سیستان و بلوچستان است.

 گل فشان تنگ که از دهانه آن گل فوران می‌کند جزو جاذبه‌های ژئوتوریستی واقع در دشت کهیر با آب و هوای گرم و مرطوب در فاصله 85 کیلومتری چابهار است.

 تالاب فصلی لیپار با مناظر زیبا و کم نظیر در 20 کیلومتری شرق چابهار همواره پذیرای گردشگران و مسافران است.

گستره آب این تالاب بسته به میزان بارندگی و پوشش گیاهی آن گز، کهور و نی است.

 سد پیشین و برکه‌های اطراف آن که زیستگاهی برای تمساح پوزه کوتاه ایرانی است در 35 کیلومتری شهر راسک مرکز شهرستان سرباز واقع شده است.

 تالات لوکدان در حاشیه روستای لوکدان و در فاصله 80 کیلومتری شهر میرجاوه بر روی نوار مرزی ایران و پاکستان قرار دارد و بخشی از آن متعلق به پاکستان است.

 پوشش گیاهی غالب این تالاب نی است و گیاهان دیگری نظیر گز، جگن، مرغ، بارهنگ و تیفا به آن زیبایی خاصی داده است.