شاعران جوان نگاه واقعگرایانه‌تری به جنگ دارند

همان‌طور که گفتید نسل اول مثل خود من و دوستان شاعر همسن‌ و سال من، در زمان جنگ حضور مستقیم در جبهه داشتیم. به هرحال در سنگرها بودیم و در این شرایط برای رزمندگان، شعر می‌خواندیم.بنابراین با کسانی که امروز به کار شاعری مشغولند مسلما تفاوت داریم. البته این تفاوت خیلی کلی نیست.ما آنچه را از نزدیک می‌دیدیم و حس می‌کردیم و با آن درگیر بودیم در اشعار خودمان می‌آوردیم، درحالی که نسل جوان امروز شعر دفاع مقدسی که وصف می‌کنند با حس و حال ما فرق می‌کند. ما بیشتر در آن زمان شعر را برای تهییج رزمندگان و شور و اشتیاق بیشتر آنها می‌گفتیم. شاعران جوان درحال حاضر با دیدگاه‌های خاص خودشان به زنده نگه داشتن فرهنگ آزادگان، شهدا و رزمندگان می‌پردازند. حال اگر مثلا شاعری که در حیطه دفاع مقدس فعالیت دارد در اطراف خود رزمنده، شهید یا آزاده‌ای داشته باشد این کار را راحت‌تر انجام می‌دهد. شعر جوانان از کیفیت مناسبی برخوردار است. شاعران جوان امروز با فاصله‌گیری از سال‌های جنگ، نگاه‌های واقع‌گرایانه‌تر به جنگ و تبعات آن می‌اندازند که به هرحال با دید شاعران نسل اول انقلاب فرق می‌کند. آن شور و هیجانی که ما در زمان جنگ تحمیلی داشتیم، امروزه فروکش کرده و جای تعمق و تدبر بیشتری به واقعه‌ دفاع مقدس را داشته است. با توجه به زمان سپری شده و این‌که اصلا هر شاعری محصول زمانه خود است، دیدگاه‌ها متفاوت شده ولی کیفیت کارها خوشبختانه از دست نرفته است.

این گسستی که شما از آن صحبت می‌کنید به نظر من وجود ندارد. دلیل من اشعاری است که شاعران جوان ـ که به قول شما جنگ را تجربه نکرده‌اند ـ سروده‌اند. شعری که ما الان از جوانان می‌خوانیم شعری پویا و با زبان جذابی است و البته فضایی متفاوت با شاعران نسل اول انقلاب دارد که طبیعی هم هست. مشاهده آثار و بررسی دقیق آنها نشان می‌دهد که شعر دفاع مقدس افت نکرده، پس گسستی هم رخ نداده است که اگر این‌طور بود ما اکنون شعر قابل دفاعی در زمینه دفاع مقدس نداشتیم. اتفاقی جمعی که به نظر من افتاده این است که دیدگاه شاعران تغییر کرده است. شاعران تابع زمان خودشان هستند. اگر خود ما هم امروز بخواهیم شعری در زمینه‌دفاع مقدس بگوییم با زمان گذشته فرق دارد و دیگر برای تهییج رزمندگان نیست، بلکه بیشتر آرمان‌ها ، پایمردی‌ها و مقاومت را در نظر می‌گیریم و به زبان شعر می‌آوریم.

ببینید از طرف خود برگزارکنندگان، نحوه نمره دادن و نمرات هر بخشی مشخص شده بود که البته مبنای کاملا علمی و درستی داشت و مورد قبول استادان و شاعران گرامی هم بود. بنابراین می‌توان گفت داوری اشعار دفاع مقدس مسلما از یک روش قانونمند پیروی می‌کند و داوران موظف به رعایت نکات علمی مطرح شده هستند. در کنار آن سلیقه هر داور به طور مشخص تاثیرگذار بوده است. مثلا ما شعر کلاسیک را که مورد بررسی قرار می‌دادیم ابتدا به قوت و قدرت شاعر و رعایت کردن نکات مهم شعری مانند کاربرد درست وزن و قافیه توجه ویژه‌ای داشتیم که آیا این نکات رعایت شده یا خیر. در کنار این مسائل، سلیقه داوران کمرنگ‌تر می‌شود ولی به هرحال تاثیرگذاری خودش را دارد.در هر صورت وقتی داوران کنگره شعر دفاع مقدس انتخاب می‌شوند به پیش‌زمینه کاری و سلیقه آنها در شعر هم توجه شده است. ولی در مرحله داوری آثار، آزادی عمل دارند که خوشبختانه تا به حال سعی شده اجحافی در حق کسی نشود و آرا و نظریات درست و علمی و در مسیر پیشرفت شعر دفاع مقدس باشد.

بامداد محمدی
جام‌جم