چشم انداز روشن استراتژی همکاری های ایران و ترکیه

به گزارش جام جم آنلاین به نقل ازروابط عمومی مرکز پژوهشها، دفتر مطالعات سیاسی این مرکز در این گزارش نوشته است: سیاست خارجی ترکیه از زمان روی کارآمدن حزب عدالت و توسعه تحولات ژرف و شگرفی را تجربه کرده و نسبت به گذشته خصوصیات منحصر به فردی پیدا کرده است. تلاش دولتمردان اسلامگرای ترکیه در طول این سال ها معطوف به تمهید تدابیر مقتضی برای متوازن ساختن سیاست خارجی این کشور بوده است. این تلاش موجب فعال شدن دیپلماسی آنکارا در حوزه ها و مناطقی شده است که پیش تر از سوی زمانداران لائیک مورد بی اعتنایی قرار می‌گرفت.

بر اساس این شاهد حضور فعال ترکیه در معادلات وترتیبات سیاسی، امنیتی و اقتصادی حوزه‌هایی چون خاورمیانه هستیم. در نتیجه ترکیه کم و بیش به بازنگری اثرگذار در این حوزه‌ها تبدیل شده و در عین حال سعی می‌کند تا با ابزارها و ساز و کارهای مختلف دامنه نفوذ و تاثیرگذاری خود را وسعت بخشد.

رویکرد نوین ترکیه به سیاست خارجی آمیختگی انکارناپذیری با عملگرایی مبتنی بر تامین منافع ملی دارد. در واقع تلاش می‌شود تا روند تعیین ترجیحات و اولویت‌ها در نظام بین‌الملل با اصل قراردادن عنصر منافع ملی طراحی گردد. اتخاذ این رویکرد گرایش مثبتی را در مقامات ترکیه برای توسعه روابط با بازیگران مختلف ایجاد کرده است. بر اساس این سیاست خارجی نوین این کشور از خصلت انحصارگرایی دوران گذشته فاصله می‌گیرد و به تنوع و تکثر می‌رسد.

اگر در دهه‌های قبل و در دوره حاکمیت کمالیست‌ها، اتکا به غرب تنها پایه جهت‌گیری فرامرزی ترکیه را تشکیل می‌داد، تمایل برای توسعه روابط با جهان اسلام و یا حضور در معادلات مناطقی چون خاورمیانه در عین تلاش برای حفظ و توسعه روابط با غرب به ویژگی مسلط سیاست خارجی چند وجهی ترکیه در دوران جدید تبدیل می‌شود.

بدین ترتیب سیاست خارجی اسلامگرایان جدید ترکیه با سیاست اسلاف خود در حزب رفاه که در برهه‌ای از دهه 1990 به دنبال اتحاد استراتژیک با کشورهای اسلامی و به طور همزمان بریدن از غرب بودند نیز متفاوت می‌شود، زیرا در دوره جدید، دیپلماسی نوین ترکیه می‌باید از ظرفیت لازم برای توسعه روابط با همه طرف‌ها از جمله غرب برخوردار باشد.

پیگیری این سیاست در واقع ساز و کار عملی تحقق سیاست خارجی متوازن است که از سوی رهبران حزب عدالت و توسعه پیگیری می‌شود. در نتیجه اجرای این سیاست، ترکیه وزن و اعتبار بیشتری در مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی پیدا کرده است به نحوی که معمولا مساعی این کشور برای ایفای نقش میانجی در مناقشات منطقه‌ای مورد استقبال قرار می‌گیرد.

این گزارش می‌افزاید: در مورد ایران، باید اذعان داشت که مجموعه تحولات سیاست خارجی ترکیه طی سال‌های اخیر محرک موثری برای بهبود روابط دو کشور بوده است و همچنان که در گزارش اشاره شد شاخص‌هایی چون توسعه روابط اقتصادی و افزایش حجم تماس‌های دیپلماتیک بر تقویت روابط ایران و ترکیه دلالت دارند.

سیاستمداران ترک هم در چارچوب سیاست توسعه روابط با کشورهای اسلامی و هم در راستای رویکرد بهبود روابط با همسایگان، اهمیت خاصی برای تقویت روابط با ایران قائل شده‌اند. در این میان وقوع برخی تحولات تعیین کننده نظیر اشغال عراق بسترهای توجیهی توسعه روابط ایران و ترکیه را افزایش داده و به طور کلی مجموعه تحولات موجود و تمایلات رهبران دو کشور چشم‌انداز روشنی را از آینده روابط دو کشور ترسیم کرده است.