استراتژی‌های جدید برای فرار از افغانستان

براساس این استراتژی آمریکا همچنان به جنگ در افغانستان ادامه می‌دهد. البته وی همچنان ادعای خروج از افغانستان تا سال 2014 را مطرح کرده است. لازم به ذکر است که وی نیز مانند افراد دیگری چون رابرت گیتس وزیر دفاع، مولن رئیس ستاد ارتش و هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا خروج از افغانستان در سال 2014 را مشروط به شرایطی خاص کرده‌ است که عملا نشانگر ادامه حضور آمریکا در افغانستان برای بلندمدت خواهد بود. وی در حالی ادعای موفقیت در افغانستان را مطرح و خواستار ادامه جنگ شد که تدوین استراتژی جدید برای افغانستان، بیانگر حقایقی مغایر با ادعاهای اوباما است. ابعاد این طرح به شرح زیر است:

اوباما سال گذشته با اعلام اعزام 30 هزار نیرو به افغانستان، وعده پیروزی در جنگ را سر داد. اعلام استراتژی جدید آمریکا پس از یک سال نشانگر ناتوانی آمریکا در تحقق اهدافش در افغانستان است. به عبارت دیگر می‌توان گفت که اقدام اخیر اوباما نه برگرفته از تحقق طرح‌های گذشته بلکه نتیجه ناکامی‌های آمریکا است که آنها را به تغییر استراتژی وادار ساخته است. در یک سال گذشته شرایطی شکننده بر ارتش آمریکا در افغانستان حاکم شده که نمود آن را در بالاگرفتن اختلافات میان سیاستمداران و نظامیان برای ادامه جنگ می‌توان مشاهده کرد. امری که برکناری ژنرال مک کریستال فرمانده نیروهای آمریکا در افغانستان و جایگزینی ژنرال پترائوس از نتایج آن بود. اسناد و گزارش‌های منتشره نشان می‌دهد که چند دستگی میان پنتاگون، سازمان سیا، محافل اطلاعات و سیاسی آمریکا در زمینه ادامه جنگ به وجود آمده بویژه آنکه هر کدام از آنها دیگری را عامل ناکامی‌های 10 سال اشغال افغانستان معرفی می‌کنند.

نکته مهم آن‌که در حالی 100 هزار نیروی آمریکایی در افغانستان حضور دارند که بیش از دوسوم آنها از بحران شدید روحی و روانی رنج می‌برند. آمارها از خودکشی و خودزنی گسترده در میان سربازان آمریکایی حکایت دارد. بسیاری از ناظران سیاسی تحولات افغانستان را نشانه‌ای برفروپاشی قدرت نظامی آمریکا می‌دانند که می‌تواند بر هژمونی نظامی این کشور تاثیرگذار باشد.

با توجه به شرایط روحی و تزلزل درونی در ارتش آمریکا، اوباما با استراتژی جدید خویش به اصطلاح تلاش کرده تا به بهبود روحیه نظامیان حاضر در افغانستان برای ادامه جنگ بپردازد. بحران در ارتش آمریکا چنان گسترش یافته که کنگره آمریکا برای تامین نیروی نظامی قانون حضور آشکار همجنس گریان در ارتش را برای نخستین بار تصویب کرد.

نکته قابل توجه آن‌که به رغم بحران شدید اقتصادی حاکم بر آمریکا و اعتراض‌های گسترده مردمی به هزینه شدن بودجه کشورشان در امور نظامی، اوباما بودجه 725 میلیارد دلاری نظامی را ارائه کرده که 160 میلیارد دلار آن درخواست بودجه اضافی برای عراق و افغانستان است. اوباما برای جلوگیری از اعتراض‌های مردمی به هزینه‌های نظامی اعلام شده، استراتژی جدید نظامی را برای افغانستان مطرح کرده تا توجیه کننده بودجه‌های درخواستی و افزایش نیرو در افغانستان باشد. اوباما بر این ادعا است که با این استراتژی شرایط برای خروج از افغانستان فراهم می‌شود در حالی که آمارها از تشدید نابسامانی‌ها در این کشور حکایت دارد.

اقدامات آمریکا در 10 سال گذشته موجی از نارضایتی مردم و دولت افغانستان را به همراه داشته است به‌گونه‌ای که حامد کرزای رئیس جمهور افغانستان صراحتا خواستار پاسخگویی اشغالگران در برابر جنایاتشان شده است. مردم افغانستان نیز با برپایی تظاهرات ضد اشغالگری و نیز رویکرد به طالبان به مقابله با اشغالگران روی آورده‌اند. آمریکا که توانایی قرار گرفتن در برابر خواسته‌های مردم و دولت افغانستان را ندارد امید دارد با تغییراتی در استراتژی جنگ به زعم خویش از میزان اعتراض‌های افغان‌ها بکاهد.

آمریکا همچنین به دنبال امضای توافقنامه استراتژیک با افغانستان است که جلب رضایت مردم و دولت افغانستان برای اجرای آن امری ضروری است. البته به اذعان افغان‌ها این توافقنامه استراتژیک چندان در چارچوب منافع افغانستان نمی‌باشد و آنها خواستار تغییراتی در این روند هستند. آمریکا با این طرح به دنبال حضور بلند مدت در افغانستان است لذا کسب رضایت افغان‌ها را از اولویت‌های خود قرار داده است.

آمریکا در حالی به اشغال افغانستان ادامه می‌دهد که همچنان به دنبال قبولاندن طرح‌های خود به سایر بازیگران بویژه ناتو است. آمریکا همواره تلاش دارد تا خود را میدان دار تحولات جهانی معرفی کند لذا همواره استراتژی و طرح‌هایی را مطرح و خواستار پیروی دیگران از آن می‌شود. استراتژی جدید آمریکا در افغانستان در شرایطی مطرح شده که چندی پیش سران ناتو در نشست پرتغال به تدوین راهکار جدید در قبال افغانستان پرداختند. اعلام طرح جدید آمریکا نشان می‌دهد که از یک‌سو آمریکا همچنان به دنبال اجرای اهدافی انحصاری در افغانستان است که اساس آن را تحمیل خواسته‌های خود به سایر کشورها تشکیل می‌دهد. از سوی دیگر بیان‌ این طرح نشانگر عدم همسویی کشورهای عضو ناتو با طرح‌های آمریکا است که تزلزل ناتو را آشکار می‌سازد.

عدم همراهی ناتو با آمریکا سبب شد تا سران این کشور در کنار معدود متحدان اروپایی‌شان برای سرپوش نهادن بر اختلافات درونی ناتو و نیز تحریک اعضا به ادامه جنگ از افغانستان دیدار داشته باشند.

دیدارهای سرزده و از پیش اعلام نشده باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا، کامرون نخست‌وزیر انگلیس، مرکل صدراعظم آلمان از افغانستان، از جمله تحرکات آمریکا و معدود متحدانش برای سرپوش نهادن بر انزوای آمریکا در ناتو است.آنها تلاش می‌کنند تا چنان وانمود کنند که وحدت در ناتو ادامه دارد و محور آن را نیز آمریکا تشکیل می‌دهد.

باراک اوباما در حالی وارد کاخ سفید شد که از همان ابتدا با ادعای مقابله با بنیادگرایی خواستار مقابله با پاکستان شد. وی از ابتدا ادعا کرد که پاکستان در کنار افغانستان محور تروریسم است و باید با آن مقابله کرد. در 2 سال گذشته اوباما با سیاست تهدید و پاداش تحرکات بسیاری را علیه پاکستان اجرا کرده است. نکته مهم در استراتژی اوباما تاکید دوباره او بر ادامه تهدیدات علیه پاکستان است. آمریکا با بهانه‌های مختلف به دنبال جنگ افروزی علیه پاکستان است که بخشی از آن را تحت نام برقراری امنیت در افغانستان تشکیل می‌دهد. آمریکا که در رسیدن به اهدافش در پاکستان ناکام مانده اکنون حتی سناریوی اعتراف به ایجاد و گسترش طالبان در پاکستان را در پیش گرفته تا در لوای آن تحرکات نظامی علیه پاکستان را اجرایی سازد. هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا صراحتا به تشکیل طالبان اعتراف کرده و خواستار گام‌های جدید آمریکا برای مقابله با طالبان شده در حالی که محور کلام وی را نه افغانستان بلکه پاکستان تشکیل می‌دهد.

هر چند دولتمردان آمریکا، در مواضع خود بر ادامه همکاری با پاکستان تاکید می‌کنند اما برخی تحولات از جدی‌تر شدن تهدیدات آمریکا علیه پاکستان حکایت دارد. اظهارات مقامات ارشد آمریکایی از جمله باراک اوباما رئیس جمهور، هیلاری کلینتون وزیر خارجه، رابرت گیتس وزیر دفاع، مولن رئیس ستاد ارتش آمریکا علیه پاکستان، مواضع تند راسموسن دبیر کل ناتو، دیوید کامرون نخست‌وزیر انگلیس، سارکوزی رئیس جمهور فرانسه، مرکل صدر اعظم آلمان و... علیه پاکستان و نقش آن در مبارزه با تروریسم، تصویب بودجه نظامی 725 میلیارد دلاری آمریکا با اختصاص 160 میلیارد دلار برای جنگ افغانستان و عراق، افزایش حملات هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا به خاک پاکستان، انتشار گزارش‌هایی از سوی محافل رسانه‌ای آمریکا در زمینه طرح آمریکا برای حمله نظامی به پاکستان و... مجموعه‌ای از تحرکات آمریکا برای تشدید فضای امنیتی در برابر پاکستان است. به اعتقاد ناظران سیاسی و نظامی، آمریکا تلاش دارد مولفه‌هایی را برای تحرک نظامی علیه پاکستان اجرا سازد. آنها تاکید دارند رویکرد آمریکا و اروپا به هند و حمایت از آن در برابر پاکستان که نشانه‌ای دیگر بر کاهش جایگاه پاکستان در غرب است، سناریوی حمله نظامی به پاکستان را تقویت می‌کند.

در جمع‌بندی کلی از استراتژی جدید اوباما برای افغانستان می‌توان گفت، اوباما با طرح استراتژی‌های جدید در حالی به دنبال القای پیروزی در جنگ به مردم آمریکا و افکار عمومی‌جهان است که توجیه ادامه جنگ‌طلبی در افغانستان و گسترش دامنه آن به سایر کشورها اهداف اصلی آن را تشکیل می‌دهد. اوباما تلاش دارد در جنگ افغانستان استراتژی خروج را به نمایش گذارد در حالی که سیاست‌های وی نشانگر طرح آمریکا برای حضور بلند مدت در افغانستان و گسترش دامنه جنگ به سایر کشورهاست.

با تمام‌ این تفاسیر باید در نظر داشت که تدوین‌ این استراتژی‌ها نیز نمی‌تواند تحقق بخش اهداف آمریکا در افغانستان باشد چرا که حجم مشکلات اشغالگران در افغانستان چنان است که راهی جز خروج، پیش روی آنها قرار ندارد هر چند که افرادی همچون اوباما ادعای پیروزی در جنگ را داشته باشد.