کوچ اهل قلم و هنرمندان از شهرستان‌ها به پایتخت

شاید نزدیک‌ترین و بهترین نمونه برای پرسشی که در بالا ذکر شد اختتامیه به اصطلاح بزرگ‌ترین جایزه ادبی کشور یعنی جلال آل‌احمد باشد که همین یک ماه پیش با سر و صدا و تبلیغ فراوان در تهران برپا شد و اگر چند نویسنده تقدیری و جمعی از برگزارکنندگان و مسوولان و همراهانشان را که معمولا 2 ردیف جلوی سالن را پر می‌کنند فاکتور بگیریم به زحمت به تعداد انگشتان 2 دست، مردم و مهمانان صندلی‌های تالار وحدت را پر کرده بودند.

این اتفاق‌ها در حالی رخ می‌دهد که هر روز بر تعداد اهل قلم و هنرمندانی که از شهرهای مختلف به پایتخت کوچ می‌کنند افزوده می‌شود؛ هرچند سرهنگ محمد احراری که مدیریت کل بنیاد حفظ و نشر آثار ارزش‌های دفاع مقدس استان خراسان رضوی را بر عهده دارد پس از دیدن جمعیتی که پشت درهای بسته مرکز فرهنگی نور مانده یا روی زمین نشسته بودند، گفت: شاعران و هنرمندان قابل پیش‌بینی نیستند اما حال که برگزارکنندگان به بضاعت بیشتر می‌اندیشند، باید فکری هم برای تنوع، تکرر و مکان برگزاری جشنواره‌هایی مشابه باشیم.

اما سید رمضان شجاعی، نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون فرهنگی در این رابطه و در گفت‌وگو با «جام‌جم» نکته دیگری را طرح می‌کند که شاید مصداق دقیق‌تری داشته باشد؛ او می‌گوید: دولت و مجلس در حوزه فرهنگ به یک تعامل و توافقی رسیده‌اند و بویژه در‌مبحث تمرکززدایی از فعالیت‌ها به صورت جدی برنامه‌ریزی کرده‌ایم.

شجاعی با اشاره به نمایشگاه‌های کتاب استانی می‌گوید: این نمایشگاه‌ها نمونه موفقی از حضور فرهنگی در تمام استان‌های کشور و حتی نقاط دورافتاده است و استقبال مردم هم بی‌نظیر بوده است.

عضو کمیسیون فرهنگی مجلس ادامه می‌دهد: سفرهای دور سوم هیات دولت به استان‌ها از همین جهت رنگ و بوی فرهنگی خاصی دارد و در تمام استان‌ها کارگروه فرهنگ و هنر با حضور مسوولان استانی، وزیر مربوطه و شخص رئیس‌جمهور برگزار می‌شود که تصمیمات و مصوبه‌های خوبی هم داشته است که قطعا جریان کوچ نویسندگان و هنرمندان را اگر برعکس نکند حداقل متوقف خواهد کرد.

علی شجاعی صائین مدیرعامل خانه کتاب هم که مجموعه تحت مدیریت او مسوولیت برپایی جوایز متعددی چون جلال آل‌احمد، کتاب سال، کتاب فصل، گام اول، پروین اعتصامی، شعر فجر و... را برعهده دارد در گفت‌وگو با «جام‌جم» به صورت کلی با انتقال و برپایی برخی از این جوایز در استان‌ها موافق است.

او البته می‌گوید: برخی جوایز مانند کتاب سال یا جلال آل‌احمد که معمولا اهدای آن مستلزم حضور رئیس‌جمهور یا یکی از شخصیت‌های ارشد کشور است را نمی‌توان از پایتخت به استان‌های دیگر برد اما ما در خانه کتاب به صورت‌جدی در انتقال برخی جوایز به خارج از استان تهران مصمم هستیم.

مدیرعامل خانه کتاب ادامه می‌دهد: به عنوان مثال ما از همان دوره نخست جایزه گام اول را در استان‌ها برگزار کردیم و امسال هم دوره پنجم آن به میزبانی استان گلستان یا کردستان برپا خواهد شد همچنین جشنواره بین‌المللی شعر‌فجر را با همین رویکرد به استان‌هایی چون بوشهر و خراسان بردیم و افتتاح کردیم.

شجاعی صائین البته خبر تازه‌ای هم در این رابطه دارد و می‌گوید: با تصویب هیات امنای خانه کتاب و با همکاری اداره کل ارشاد استان هرمزگان از امسال جایزه کتاب خلیج‌فارس در بندرعباس برگزار خواهد شد.

اما مجید نظافت، شاعر، نویسنده و روزنامه‌نگار اهل خراسان که دبیری همایش شعر دفاع مقدس این استان را هم برعهده داشت دیگر ویژگی کوچ و برپایی جوایز ادبی از تهران به دیگر شهرها را ایجاد یک چرخه ملی فرهنگی و رشد فرهنگی دیگر شهرها می‌داند.

او با اشاره به کوچ بسیاری از نویسندگان، شاعران و هنرمندان از محل سکوت خود به پایتخت عنوان می‌کند: اگر برنامه‌های فرهنگی به صورت هدفمند در تمام کشور تقسیم شود هم شاهد رشد زیرساخت‌ها و هم پرورش و جدی‌گرفتن استعدادهای شهرهای مختلف خواهیم بود و دیگر هیچ اهل قلم و هنرمندی برای مطرح شدن و آفرینش آثار بهتر راهی تهران نخواهد شد.

مجید نظافت به میزان اعتبار و بودجه فرهنگی استان‌ها هم اشاره می‌کند و می‌گوید: وقتی کنگره یا جشنواره یا رخدادی فرهنگی در یک استان بجز تهران برگزار می‌شود، باید یارانه و بودجه در نظر گرفته شده برای آن هم به کمال در اختیار برگزارکنندگان استانی قرار گیرد نه این که با بودجه‌ای اندک انتظار برپایی مراسمی با شکوه را داشته باشیم چراکه بضاعت مالی استان‌ها در این زمینه اندک است.

او تاکید می‌کند: یکی از نمودهای هدفمند شدن یارانه‌ها در حوزه فرهنگ را می‌توان در برپایی همین جوایز مختلف ادبی و هنری در استان‌ها رصد کرد، جایی که استقبال عمومی از آن هم به مراتب بیشتر از تهران است چراکه تعدد و ترافیک برنامه‌های ملی و فرهنگی در پایتخت از جاذبه آن کاسته‌است.

سینا علیمحمدی ‌/‌ گروه فرهنگ و هنر