غارهای کرمانشاه، ماوای خفاشان نادر

به گزارش ایسنا، منطقه کرمانشاه، خفاش یا شبکور تنها پستانداری است که بال دارد و قادر به پرواز است و تقریبا هیچ چیز نمی‌تواند از دید او فرار کند، چرا که گوش‌های بزرگ او می‌تواند علایمی را که منعکس می‌شود به خوبی جذب کند، به طوری که گفته می‌شود فناوری هیچ هواپیمای بی سرو صدایی نمی‌تواند به پیچیدگی خفاش‌ها باشد.

تنها زیست شناس ایرانی عضو انجمن Iucn، می‌گوید: در امر حفاظت از خفاش‌ها توجه به سلامت و حفاظت از غارها بسیار با اهمیت است.

مظفر شریفی، مدیرگروه زیست شناسی دانشکده علوم دانشگاه رازی کرمانشاه معتقد است: خفاش‌ها تنها دسته‌ای از پستانداران هستند که وضعیت حفاظتی آنها توسط زیست شناسان ایرانی و با همکاری اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت Iucn مورد ارزیابی قرار گرفته است.

وی می‌گوید: از تمامی 45 گونه گزارش شده خفاش در ایران، 25 گونه آن در کرمانشاه دیده شده است.

شریفی همچنین در خصوص ویژگی غارها برای زیستن خفاشان، می‌گوید: به طور کلی غارها به دو دسته سرد و گرم تقسیم بندی می‌شوند که غارهای سرد ــ متوسط درجه حرارت در آنها کمتر از دمای بیرون است ــ برای زمستان گذرانی خفاش‌ها ضرورت حیاتی دارند به طوری‌که هر چه دما پایین‌تر باشد، میزان انرژی لازم برای گذراندن زندگی خفاش در شرایط خواب زمستانه کمتر می‌شود، به تعبیر دیگر اگر خفاش‌ها را مانند خرس زمستانی در یک یخچال بگذارند، شرایط مطلوبتری خواهند داشت. خفاش‌ها برای تولید مثل باید از غارهای سرد خارج و به غارهای گرم بروند که این امر با توجه به این‌که نوزادان این دسته از پستانداران بی دفاعند و پوشش مناسبی ندارند و نمی‌توانند در هوای نامناسب دوام بیاورند، ضرورت می‌یابد.

این عضو هیات علمی دانشگاه رازی کرمانشاه معتقد است: خفاش‌ها پستاندارانی هستند که برخی اختصاصات تولید مثلی خاص در آنها دیده می‌شود که از جمله آنها می‌توان به توانایی خفاش‌ها در ذخیره طولانی مدت اسپرم اشاره کرد، به این ترتیب برخی خفاش‌ها از جمله دو گونه آنها که در ایران زندگی می‌کنند، می‌توانند اسپرم را تا شش ماه در دستگاه تناسلی خفاش ماده نگهداری کنند.

وی یادآور می‌شود: مزیت این کار برای خفاش‌ها در این واقعیت ساده نهفته است که خفاش‌ها نمی‌توانند با وجود جثه کوچک خود سیکل تولید مثلی مشابه سایر پستانداران داشته باشند، به تعبیر دیگر آنها برای تمام ارکان تولید مثلی خود وقت کم می‌آورند، چون در طول 12 ماه سال تنها 5 یا 6 ماه می‌توانند فعالانه از محیط غار خارج شده و به فعالیت بپردازند. عمل توانایی ذخیره اسپرم سبب می‌شود همزمانی سیکل تولید مثلی نر و ماده از میان برود و جفت گیری در فصل زمستان ممکن شود.

این زیست شناس برجسته سپس به مساله حفاظت از غارها خصوصا در استان کرمانشاه اشاره می‌کند و می‌گوید: حفاظت از غارها برای بقای خفاش‌ها اهمیت وافر دارد، اما متاسفانه غارها به اشکال مختلف مورد بی مهری قرار می‌گیرند و شاید یکی از بزرگترین تهدیدها از سوی جویندگان گنج‌ها صورت می‌گیرد. همچنین بسیاری از اقدامات غیرقانونی مانند حضور معتادان و...، به غارها خسارت وارد می‌کند و نهایتا تلاش‌هایی که دولت و موسسات خصوصی برای تغییر کاربری غارها صورت می‌دهند که قربانیان اصلی آنها خفاش‌ها هستند، مثلا در کرمانشاه غار «قوری قلعه» و «کاوات»، دو غار سرد و با اهمیتی هستند که دارای جمعیت ساکن خفاش بودند که خفاش‌های ساکن در این دوغار پس از تغییر کاربری غارها از میان رفتند.

وی می‌افزاید: در تالاب‌ها و سراب‌های استان، در طول رودخانه قره سو، گاماسیاب و... نشانه‌های فراوانی از خفاش‌ها وجود دارد، بنابراین این دسته از پستانداران در نزدیکی منابع آب و تالاب‌ها زندگی می‌کنند و علت اصلی این حضور را می‌توان به نوع تغذیه آنها مربوط دانست که همگی از حشرات تغذیه می‌کنند.

با تمام این اوصاف، از تمامی 45 گونه گزارش شده خفاش در ایران 25 گونه آن در کرمانشاه دیده شده است.