سرنوشت‌ تلخ برای خانه‌های تاریخی اصفهان

از چند سال پیش اهالی محل به دلیل مشکلاتی که در رابطه با وجود این ساباط برای آنها پیش آمده، گلایه‌مند بودند. به گفته آنان دهانه تنگ ساباط مذکور به دلیل همزمانی تردد عابرین پیاده با وسایل نقلیه کوچک و بزرگ باعث کندی در رفت و آمد و تصادفات و حوادث بی‌شماری شده بود.

از دیگر عوامل نارضایتی اهالی محل، متروک ماندن این خانه تاریخی است که این محل را به فضایی برای جمع شدن اراذل و اوباش در آن محدوده تبدیل کرده است.

این مسائل باعث شد مردم محل در اقدام ناگهانی و خودسرانه پنجشنبه 13 آبان ماه سال‌جاری به‌رغم حضور ماموران سازمان‌های مسوول و حتی یگان حفاظت اداره میراث فرهنگی اصفهان، ابتدا ساباط و اتاق فوقانی این خانه تاریخی را تخریب کنند و فردای همان روز اقدام به جمع کردن آوارهای باقیمانده از این تخریب با لودری کوچک کردند. بدنه این ساباط چند سال پیش توسط سازمان میراث فرهنگی مرمت شده بود. ساباط کوچه و رهگذر مسقفی است که در بافت قدیم زیست استان‌هایی مانند یزد، کرمان، اصفهان و خوزستان یافت می‌شدند.

مدیرکل سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان با اشاره به اتفاقاتی که در حاشیه بناهای تاریخی اصفهان می‌افتد، گفت: به جز چند اثر شاخص در اصفهان اکثر بناهای تاریخی در حال تخریب است.

اسفندیار حیدری‌پور در حاشیه شورای اسلامی شهر اصفهان افزود: با نگاهی ساده به شهر اصفهان متوجه خواهیم شد که کارها و اقدامات در خور توجهی در این حوزه صورت نگرفته و اختصاص درصد ناچیزی از درآمد شهرداری که سال گذشته 10 میلیارد تومان بوده به این عرصه بسیار ناچیز است.

وی ادامه داد: سال گذشته از مجموع 1000 خانه تاریخی موجود در اصفهان تنها 5 خانه احیا شد و به جز چند اثر شاخص در اصفهان همه بناهای تاریخی در حال تخریب است.

مدیرکل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان اصفهان در ادامه سخنان خود اظهار کرد: اصفهان در سال گذشته در جذب اعتبارات عمرانی مقام نخست کشور را داشت که پس از آن استان خراسان قرار گرفت.

وی ادامه داد: با برگزاری هر مراسم در میدان امام یک قسمت از میدان خراب می‌شود و هر روز شاهد خراب شدن گوشه‌ای از این بناهای تاریخی هستیم.

حیدری‌پور یادآور شد: با نصب بلندگو و پرواز چرخ بال در فضای میدان نقش جهان بسیاری از دیوارها و کاشی‌های آن آسیب دیده و باید هرچه سریع تر تکلیف مصلای اصفهان معلوم شود.

وی در ادامه سخنان خود با اشاره برج ‌جهان‌نما و این‌که ما هنوز در ثبت میدان نقش جهان دچار شک و شبهه هستیم، یادآور شد: میراث فرهنگی اصفهان شرایط مطلوبی ندارد و استان‌های دیگر در بعضی جهات بهتر از اصفهان فعالیت داشته‌اند.

حیدری‌پور در ادامه با اشاره به قدمت تاریخی برخی از آثار در اصفهان چون تپه اشرف و بازار اصفهان، گفت: با وجود این‌که بازار اصفهان دارای قدمتی دیرینه است و تپه اشرف به زمان اشکانیان بازمی‌گردد؛ اما هنوز به ثبت جهانی نرسیده این در حالی است که بازار تبریز و تپه همدان به ثبت جهانی رسیده‌اند.

وی با اشاره به این‌که 7 سال است برای ثبت جهانی و احیای محور فرهنگی - تاریخی اصفهان شعار می‌دهیم، اظهار کرد: باید یک کارگروه ویژه با حضور مدیران میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تشکیل و برای رفع مسائل و معضلات شهری و نوسازی و بهسازی شهر و احیای بناهای تاریخی تصمیم‌گیری شود.

اخیرا «جام‌جم» نیز گزارش داد:‌ مسجد امام(ره) این شهر که یکی از بهترین و بی‌نظیرترین بناهای تاریخی اصفهان است در سایه بی‌توجهی متولیان امر در خطر قرار گرفته که باد کردن کاشی‌های گنبد این بنای تاریخی و احتمال فروریختن کاشی‌های گنبد بخشی از آن است.

بی‌توجهی به مسجد امام(ره) سبب شده بخشی از کاشیکاری‌های مسجد باد کرده یا فرو بریزند. فروریختن بخشی از کاشی‌های مناره این بنای تاریخی، نمای ناخوشایندی را به این مسجد تاریخی داده است؛ ضمن این‌که هر لحظه امکان تخریب تزئینات این گنبد فیروزه‌ای زیبا وجود دارد. همچنین باد کردن (طبله کردن) بخشی از کاشی‌های این بنای تاریخی که در لحظه ورود به مسجد امام(ره) آشکارا دیده می‌شود از دیگر نکاتی است که باید مورد توجه مسوولان قرار گیرد.

در این خصوص یکی از فعالان عرصه کاشی‌سازی،‌ معرق و هفت‌رنگ اظهار کرد: متأسفانه اکنون در مرمت بناهای تاریخی آن‌گونه که باید، از متخصصان دارای صلاحیت استفاده نمی‌شود و کسانی نظارت بر اجرای این طرح‌ها را به عهده دارند که متأسفانه حتی آشنایی نسبی با این علم ندارند.

مجید پنجه‌پور افزود:‌ ‌مشورت‌نکردن با کارشناسان خبره در زمینه مرمت و تعمیر بناهای تاریخی در نهایت مشکلات بسیاری را برای بناهای تاریخی به‌وجود می‌آورد و باید به این نکته توجه داشت که اقدامات مرمتی بازیچه نیست. پنجه‌پور در ادامه سخنان خود با اشاره به وضعیت برخی از کاشی‌های مسجد امام(ره) اظهار کرد: می‌توان در مرمت این کاشی‌ها آن را به سبک قدیم درست کرد اما نکته مهم این است که چه کسی این کار را انجام دهد.