روایت‌های متفاوت برای مناره‌های دوقلو

یک ایوان بزرگ با 2 مناره متفاوت (یکی به رنگ فیروزه‌ای و دیگری به رنگ آجری) به بلندی ایوان و غرفه‌های کوچک دو طبقه طرفین مجموعا نمای ورودی شمالی را تشکیل می‌دهد. ارتفاع ایوان و مناره‌ها حدود 18 متر است. از طریق دهلیزهای طرفین سردر و درهای ایوان می‌توان به مسجد و صحن بنا و چله‌خانه راه یافت. صحن بقعه به طول 15‌/‌24 متر و عرض 90‌/‌16 متر از شمال به سالن بزرگ، از ضلع شرقی به مسجد شیخ و راهروها و از ضلع جنوبی به حجرات و از ضلع غربی به محوطه محصور محدود است.

حصار سنگی مشبک با تزئینات حجاری شامل ستون و نیم‌ستون‌ها و قطاربندی که با مهارت تمام بریده شده، از زیباترین آثار حجاری دوره اسلامی به شمار می‌رود. در داخل حصار مقابری از بزرگان به چشم می‌خورد. در سمت شمال قبر منسوب به شیخ شهاب‌الدین دیده می‌شود. سالن بزرگ مجموعه که به قوشخانه موسوم است از فضای مربع شکلی به ضلع 11 متر و ارتفاع 18 متر تشکیل شده و در ضلع شمالی آن ایوان و منار فوق‌الذکر قرار دارد.

بقعه عارف نامی شیخ شهاب‌الدین محمود اهری دارای 2 مناره بلند به رنگ‌های متفاوت است. شاید هر بیننده‌ای در نگاه اول کنجکاو می‌شود علت 2 رنگ بودن مناره‌های 2 قلو را بداند. گفته می‌شود در سال 1354 ماموران میراث فرهنگی وقت از روی بعضی ملاحظات از جمله این‌که آجرهای فیروزه‌ای این دو مناره در زمان قاجاریه به این شکل درآمده برسر یکی از مناره‌ها ریختند و آجرهای فیروزه‌ای زیبا را زدند، شکستند و تخریب کردند.

این افراد باتوجه به اعتراض‌های مردمی فرصت خراب کردن مناره دوم را به دست نیاوردند و بعدها برای این‌که ظاهر خراب شده مناره را مرمت کنند، با آجر معمولی اقدام به تعمیر آن کردند غافل از این‌که اتفاقی که نباید بیفتد افتاد و متاسفانه یکی دیگر از آثار ارزشمند روزگار دیرین و یادگار اقوام پیشین از بین رفت.

تراب محمدی، رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی در این خصوص نظر دیگری دارد. او معتقد است علت 2 رنگ بودن مناره‌ها به وقوع حوادث و بلایای طبیعی در این دیار مربوط است؛ چراکه بعد از دوره ایلخانی که شهر تبریز چند زلزله بسیار مخرب را شاهد بود و تکان‌ها و خرابی‌های این حوادث اطراف تبریز از جمله شهرستان اهر را نیز دربرگرفت و متاسفانه باعث تخریب آثار ارزشمندی چون مناره موجود در بقعه شیخ شهاب‌الدین اهری شد.

وی در این خصوص که مناره قبل از انقلاب و توسط سازمان میراث فرهنگی تخریب شده است ، گفت: اگر این افراد سند و مدرک معتبر و مکتوبی داشته باشند، بنده استقبال می‌کنم، چرا که کار تحقیق و پژوهش ما را آسان می‌کنند و باعث می‌شوند زودتر به نتیجه برسیم.

رئیس سازمان میراث فرهنگی استان با بیان این‌که مناره آجری حدود 20 تا 25 سال پیش و در مکان مناره تخریب شده قبلی ساخته شد، گفت: تحقیقات به عمل آمده حاکی از آن است که هر دو مناره در اصل فیروزه‌ای بودند و سازمان میراث فرهنگی درصدد است نوع آجری مناره را به رنگ مناره اصلی تبدیل کند و هم‌اکنون در حال مطالعه این قضیه هستیم.

موزه اهر که از سال 1374 مورد بهره‌برداری قرار گرفته در محل خانقاه شیخ شهاب‌الدین محمود اهری تاسیس شده و به میمنت نام و احترام شیخ که عارفی شوریده دل بوده با موضوعیت ادب و عرفان، هویت پیدا کرده است.

مجموعه فرهنگی شیخ شهاب‌الدین مشتمل بر خانقاه، مسجد، ایوان، آرامگاه و غرفه‌های متعدد به شماره 179 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.