اختلاف‌نظر مسوولان بر سر تالاب شادگان

بی‌شک یکی از مناظر طبیعی و زیبای جنوب استان خوزستان در 52 کیلومتری آبادان و 105 کیلومتری اهواز، تالابی است که پرندگان مهاجری را در خود جای می دهد که از شمال اروپا، کانادا و سیبری در پاییز به منطقه روی می‌آورند. در واقع تالاب بین‌المللی شادگان یکی از 18 تالاب بین‌المللی ثبت شده در یونسکو است که نقشی رابط بین رودخانه جراحی و خلیج‌فارس را ایفا می‌کند. یکی از شگفتی‌های تالاب بین‌المللی شادگان، داشتن همزمان آب شور، شیرین و لب‌شور است که این ویژگی تنوع زیستی بی‌نظیری را موجب شده است.

از آنجا که تالاب شادگان دارای تنوع بسیار بالای جانوری و گیاهی است، علاوه بر دارا بودن ارزش بین‌المللی، طبق مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست با نام پناهگاه بین‌المللی حیات وحش شادگان به سازمان محیط زیست واگذار شده است.

آب تالاب از طریق رودخانه کارون (جزر و مد دریا) و از طریق خورهای ساحلی همچون «خور دورق»، «خور قناقه»، «خور»، «خور کویرین»، «خور قویان» و «ختاورسلخ » تامین می‌شود.

خبر گزاری فارس در گزارشی آورده است که تالاب شادگان در آستانه یک بحران زیست محیطی قرار گرفته زیرا پیش از این نیز آلودگی‌های متعددی از جمله عبور و نشت لوله‌های نفت، تخریب بافت گیاهی، ورود کودهای شیمیایی و پسماندهای شیمیایی و صنعتی و ضایعات کارخانه‌های طرح توسعه نیشکر، حیات آن را با خطرات جدی مواجه کرده بود.

گفته می‌شود که تالاب شادگان از لحاظ رتبه‌های ثبت شده در یونسکو در برهه‌های مختلف متفاوت بوده است، زمانی رتبه پنجم بین‌المللی، بعد از آن رتبه هجدهم و هم‌اکنون رتبه بیست و دوم را داراست.این سیر صعودی شماره رتبه که در واقع سیر نزولی کیفی و کمی است به دلیل دخل و تصرف‌های مصنوعی و بی‌رویه و ورود آلاینده‌ها از جمله پساب‌های کشاورزی توأم با انواع سموم، دفع آفات نباتی به ویژه ناشی از طرح کشت و صنعت نیشکر، نشت لوله‌های نفت که از منطقه تالاب عبور می‌کند و تخلیه زباله‌های شهری در حاشیه تالاب رخ می دهد.

اما رئیس سازمان محیط زیست استان خوزستان با ابراز نارضایتی از طرح بحث‌های قدیمی مربوط به تخلیه پساب طرح نیشکر به تالاب شادگان می‌گوید: ما در سال‌های اولیه اجرای این طرح با لطماتی از حیث تخلیه پساب کارخانه نیشکر خوزستان در تالاب مواجه بودیم ولی از سال گذشته این مشکلات به‌واسطه انتقال این پساب از طریق کانال تعبیه شده به ناحیه لب‌شور تالاب، شیرین شدن خاک و اصلاحاتی که کارخانه نیشکر در جهت تغییر الگوی مصرف آب در شیوه آبدهی خود ایجاد کرده،مرتفع شده است. گواه این مساله هم کاهش میزان سختی آب و رویش نی در تالاب است.

این اظهارات در شرایطی عنوان می‌شود که جمال زوری‌زاده،مدیر میراث فرهنگی و گردشگری شادگان به فارس می‌گوید: فاضلاب شرکت‌های توسعه نیشکر منجر به از بین رفتن نیزارها و آبزیان تالاب شادگان ‌شده و حیات این منطقه را به خطر انداخته است. البته در حال حاضر با تلاش و پیگیری نماینده مردم شادگان، کانالی به عرض 100متر و در طول توسعه نیشکر تا دریا در دست ساخت است که 50 درصد کارهای آن به پایان رسیده است.

حجت‌الاسلام مجید ناصری‌نژاد،نماینده مردم شادگان در مجلس شورای اسلامی نیز در ارتباط با وضعیت بحرانی در شادگان می‌گوید: با وجود آنکه اقدامات مختلفی در بخش کشاورزی شادگان صورت گرفته، اما مشکل عمده‌ای همچون بحران آب در این شهر به چشم می‌خورد.بی‌آبی در شهرستان شادگان، مشکلات را چند برابر کرده و از شهریور سال گذشته رودخانه جراحی در شادگان خشک شده است. با خشک شدن این رودخانه، کار بعضی از مردم شادگان تعطیل شده و هر چه تلاش شد این بحران مدیریت شود، به نتیجه مطلوب نرسید.

بعلاوه تالاب بین‌المللی شادگان نیز به خاطر کمبود شدید آب در وضعیت وخیمی به سر می‌برد و دام‌های بسیاری از جمله گاومیش در این شهرستان تلف شده‌اند.

علیرضا صابر پور،رئیس اداره منابع طبیعی استان خوزستان نیز به «جام‌جم» می‌گوید:بحث خشکسالی طی سال‌های اخیر منجر به تشکیل رسوباتی در حاشیه تالاب شده که خود می‌تواند در صورت تداوم موجب بیابان زایی و ایجاد گرد و غبار در منطقه می‌شود.

با این‌حال محمودی راد بر نظر خود مبنی بر کنترل تبعات خشکسالی‌های اخیر به‌واسطه اقدامات کنترلی چون انتقال منابع آبی از نهرهای ملح‌و سمانه از طریق رودخانه کارون به تالاب شایگان تاکید کرده و می‌افزاید:در کل و به استثنای بخش‌هایی از تالاب که آثار خشکسالی در آن مشاهده می‌شود،وضعیت کلی تالاب مطلوب است.