بافت‌های فرسوده ؛ زخم کهنه شهر اصفهان

عضو کمیسیون عمران، شهرسازی و معماری شورای شهر اصفهان با اشاره به این‌که بافت‌های فرسوده، مناطقی عقب مانده از چرخه توسعه هستند، بیان می‌کند: این بافت‌ها شامل مناطقی از اسکان غیررسمی و ساخت‌وساز غیرایمن مهاجران در زمین‌های کشاورزی و حاشیه شهر هستند که هم اکنون شامل محله‌های بهرام‌آباد، عرب‌ها و دارک در شمال اصفهان، محله حصه در غرب، قائمیه در جنوب غربی و همت‌آباد در غرب اصفهان است.

مصطفی بهبهانی با بیان این‌که این بافت‌ها علاوه بر غیرایمن بودن منازل آن و همچنین کمبود امکانات دارای مشکلات امنیتی و بزه‌های مختلف از جمله موادمخدر است، می‌افزاید: شهرداری اصفهان طی 2 تا 3 سال گذشته با 90 درصد این خلاف‌سازی‌ها برخورد کرده است.وی با اشاره به این‌که بخش دیگر بافت‌های فرسوده در اصفهان شامل بافت‌های قدیمی بوده که نتوانسته شرایط خود را متناسب با معماری مدرن تطبیق دهد، می‌گوید: عمده این بافت‌ها در مناطق یک و 3 شهرداری واقع شده‌اند که شامل خانه‌های بزرگ است و با توجه به سن بالای سکنه آن، جمعیت کمی را در خود جای داده است.

وی همچنین به تسهیلات بانکی از سوی دولت، مجوز و پروانه ساخت و بخشودگی‌های عوارض از سوی شهرداری برای احیای بافت‌های فرسوده اشاره می‌کند و می‌گوید: علت عدم پیشرفت احیای مناطق در حال توسعه و بافت‌های فرسوده در این بوده که احیای این بافت‌ها بیشتر در چارچوب سرمایه‌گذاری و ارزش افزوده انجام می‌شود، در حالی که عمده مناطق بافت‌های فرسوده به دلیل ریزدانه و قدیمی بودن پلاک‌های شهری امکان ارتفاع گرفتن نداشته و موجب سرمایه‌گذاری ضعیف در این مناطق شده است.

بهبهانی، راهکار این مشکل را دخالت شهرداری برای توسعه بافت‌های فرسوده می‌داند و می‌افزاید: شهرداری باید با کمک بخش خصوصی با روش خرید کلید به کلید خانه‌های ریزدانه از صاحبانشان و آشنا کردن آنها به منافعشان در راستای احیای این مناطق و همچنین با سرمایه‌گذاری خود برای ساخت آپارتمان در ابتدای راه، این واحدها را جایگزین پلاک‌های قدیمی و فرسوده کند.وی در عین حال احیای بافت‌های فرسوده را جزو وظایف ذاتی شهرداری نمی‌داند. وی بزرگ‌ترین چالش بافت‌های فرسوده در اصفهان را مساله سند‌های آن می‌داند و می‌افزاید: متاسفانه در بخش غیررسمی منازل این بافت‌ها به صورت قولنامه‌ای تفکیک شده و با توجه به این‌که پیش از این محدوده این بافت‌ها ابعاد مشخصی نداشته امروز گرفتار ابعاد و مباحث ثبتی شده است که به نظر می‌رسد بافت‌های فرسوده نیازمند قوانین جدید ثبتی هستند.

وی می‌گوید: طی مطالعاتی مشخص شده است ساختمان‌هایی که هم‌اکنون در بافت‌های فرسوده قرار گرفته است در برابر زلزله 4 ریشتر مقاوم نخواهد بود.

عضو کمیسیون عمران، شهرسازی و معماری شورای شهر اصفهان با تاکید بر این‌که در مورد بافت‌های فرسوده بیشتر باید به فکر نوسازی بافت‌ها باشیم تا بهسازی آنها تصریح می‌کند: متاسفانه مواردی که در بودجه و برنامه چهارم توسعه برای احیای بافت‌های فرسوده مطرح شد 10 درصد آن نیز عملی نشده و به نظر می‌رسد، مبلغی که در بودجه در نظر گرفته شد با واقعیت تطبیق نداشته و بستر لازم را برای مقاوم‌‌سازی بافت‌های فرسوده فراهم نکرده است.

مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان نیز با اشاره به این‌که کسانی که وارد شهر اصفهان می‌شوند با نگاه به اطراف زاینده‌رود، چهارباغ و میدان نقش‌جهان، هیچگاه فکر نمی‌کنند که اگر فقط 50 قدم جلوتر بروند و از پوسته زیبای این شهر بگذرند به بافت‌های فرسوده‌ای می‌رسند که شایسته اصفهان با قدمتی دیرینه و تاریخی نیست، تصریح می‌کند: متاسفانه طی سال‌های اخیر عده‌ای از مسوولان و ارگان‌ها به عمق خرابی‌های بافت‌های فرسوده در شهر اصفهان آگاهی نداشته‌اند.حسین جعفری با تاکید بر این‌که تاکنون با مطالعات صورت گرفته، 52 لکه از مناطق بافت‌های فرسوده در سطح شهر اصفهان شناسایی شده است که مساحت این بافت‌ها در اصفهان به اندازه وسعت شهر یزد برآورد شده و البته بسیاری از مناطق نیز هنوز شناسایی نشده‌ است، بیان می‌کند: از آنجا که بافت‌های فرسوده در شهر اصفهان به صورت پراکنده است، مجلس، دولت، شورای شهر و شهرداری اصفهان برای نوسازی و بهسازی این مناطق، برنامه‌ها و فعالیت‌های جدی و مهمی را آغاز کرده‌اند تا معضلات بافت‌های فرسوده نیز رفع شود.به گفته مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان در حال حاضر وسعت بافت‌های فرسوده شهر اصفهان 4 هزار و 100 هکتار است که حدود 2 هزار و 175 هکتار آن، به عنوان بافت‌های فرسوده تاریخی در شورای‌عالی شهرسازی کشور به ثبت رسیده است.وی می‌افزاید: کسانی که در بافت‌های فرسوده ساکن هستند به سبب عدم دسترسی به بسیاری از امکانات در محدودیت شدید به سر می‌برند. وی با اشاره به اسکان 350 هزار نفر در بافت فرسوده شهر اصفهان خاطرنشان می‌کند: با ایجاد زیرساخت‌های لازم در این بافت استفاده از ظرفیت و پتانسیل‌های موجود به بیش از 900 هزار نفر افزایش می‌یابد.وی با بیان این‌که هم‌اکنون برای بافت‌های فرسوده شهرها، 50 درصد بخشودگی عوارض در نظر گرفته شده، می‌افزاید با پیگیری‌های لازم درصدد افزایش این بخشودگی هستیم.

مدیرعامل شرکت عمران و مسکن سازان استان اصفهان هم با بیان این‌که در حال حاضر حدود 6300 هکتار بافت فرسوده مصوب در 33 شهر استان اصفهان وجود دارد، می‌افزاید: بیشترین میزان بافت فرسوده دربین شهرهای استان مربوط به شهرهای اصفهان با 2100 و کاشان با 770 هکتار است.غلامرضا عمرانی با اشاره به این‌که موضوع احیا و نوسازی بافت‌های فرسوده درحال حاضر به 2 روش حمایت از ساخت‌وساز مردمی و همچنین مداخله مستقیم دولت انجام می‌شود، بیان می‌کند: با توجه به این که بدون حضور مردم احیا و نوسازی نمی‌شود دولت اقدام به حمایت از این گونه ساخت‌وسازها کرده که به صورت پرداخت تسهیلات نوسازی بدون سپرده‌گذاری به میزان 200 میلیون ریال به ازای هر واحد مسکونی و تخفیف 50 درصد هزینه صدور پروانه ساختمانی از سوی شهرداری‌هاست که این تخفیفات از سوی دولت به شهرداری‌ها بازپرداخت می‌شود.

ریحانه‌السادات سجادی / جام جم اصفهان