بتون تصفیه‌کننده هوا راه حلی تازه برای کمک به شهرهای پرترافیک

 از آن گذشته، تلفیق این ترکیب با نور خورشید به شکل‌گیری ازن و دود نیز منجر می‌شود. برای رهایی از خطرات ناشی از این نوع ترکیبات، راه‌های مختلفی وجود دارد که البته ایده‌های مطرح شده در این خصوص عمدتا در مرحله نظریه یا طرح‌های برجای مانده روی کاغذ باقی مانده‌اند، اما فناوری نوینی ارائه شده است که اکنون به مرحله عملیاتی رسیده و با کمک آن می‌توان هوای آلوده شهرهای شلوغ را تصفیه کرد.

تمام مردمی که در شهرهای کوچک و بزرگ زندگی می‌کنند، در معرض ذرات ریز اکسیدهای نیتروژن معلق در هوا قرار دارند اما آنهایی که در اطراف ترافیک‌های سنگین و معابر پر رفت و آمد ساکن هستند، حجم بیشتری از این ذرات را وارد ریه‌های خود می‌کنند. در نتیجه سیستم تنفسی بیشتر این افراد دچار صدمات جدی می‌شود.

بتازگی فناوری نوینی ارائه شده که با استفاده از آن می‌توان به تصفیه هوا تا مقادیر قابل توجهی امیدوار بود. این فناوری نوین چیزی نیست جز بتون تصفیه‌کننده هوا. آزمایش‌های مختلف نشان می‌دهند جاده‌هایی که با استفاده از این نوع بتون پوشیده می‌شوند، نقش قابل توجهی در تصفیه‌سازی هوا خواهند داشت. مکانیزم نهفته در نحوه کارکرد این نوع بتون به این گونه است که تمرکز اکسیدهای نیتروژن را 25 تا 45 درصد کاهش می‌دهد. این میزان قابل توجه در کاستن از حجم آلاینده‌های مضر هوای تنفسی و کمک به تصفیه‌سازی هوای شهری، تأثیر بسزایی دارد.

پاییز سال گذشته در یکی از شهرهای هلند آزمایش جالب توجهی درخصوص به‌کارگیری این نوع بتون انجام شد. در این آزمایش گروهی از محققان دانشگاه فناوری آیندهوون حدود یکهزار مترمربع از سطح یکی از جاده‌های پرتردد این شهر را با استفاده از بتون تصفیه‌کننده هوا پوشاندند و این درحالی بود که همین وسعت از جاده را که با آسفالت معمولی پوشیده شده بود نیز زیر نظر قرار دادند. بتونی که آنها مورد استفاده قرار دادند، حاوی دی اکسید تیتانیوم بود. این ترکیب در حقیقت ماده کاتالیزور نوری محسوب می‌شود که اکسیدهای نیتروژن را از هوا زدوده و آنها را به نیترات بی‌خطر تبدیل می‌کند. البته این فرآیند با کمک نور آفتاب انجام می‌شود. نیترات بی‌خطری که به این ترتیب تولید می‌شود در روزهای بعدی و با اولین بارش باران از سطح محیط پاک می‌شود.

در آزمایش‌های این محققان نتایج چشمگیری به دست آمد. آنها متوجه شدند در سطحی که از بتون تصفیه‌کننده هوا استفاده شده است بین 25تا 45 درصد اکسید نیتروژن کمتری وجود دارد. این دستاورد را می‌توان موفقیتی بزرگ در زمینه فناوری‌های نوین مربوط به شهرسازی مدرن دانست. از آن گذشته نتایج مثبتی که این ابتکار عمل برای محیط زیست شهرها و بخصوص کلانشهرها به دنبال دارد مدیران شهری را به استفاده از آنها، به رغم بالاتر بودن نسبی هزینه تمام شده آن ترغیب می‌کند. البته قرار است در ماه‌های آینده آزمایش‌های گسترده‌تری در این زمینه انجام شود تا هرگونه شک و تردیدی درخصوص استفاده کاربردی از آن از میان برود.

دکتر براورز که در متن انجام این آزمایش‌ها قرار داشته، می‌گوید: ویژگی منحصربه‌فرد تصفیه‌کنندگی هوا در این بتون جدید که در آزمایشگاه‌ها انجام شده به اثبات رسیده است و اکنون نیز به این نتیجه رسیده ایم که این بتون جدید در محیط‌های واقعی درون شهری از هر آزمایشی سربلند خارج می‌شود.

این محقق که در دپارتمان معماری و طراحی دانشگاه آیندهوون هلند به تدریس و تحقیق در زمینه مواد ساختمانی و عمرانی مشغول است، موارد گسترده‌ای برای استفاده از این بتون جدید متصور شده است. کاستن از تمرکز اکسیدهای نیتروژن تنها یک روی سکه در ارائه این فناوری نوین به شمار می‌آید. مزیت دیگر استفاده از این بتون جدید در هم شکسته شدن ترکیبات جلبکی و سایر کثافاتی است که در سطح معابر تولید شده و بر جای می‌ماند.

تولید این نوع بتون با استفاده از فناوری‌های فعلی کار چندان سخت و پیچیده‌ای نبوده است به‌طوری‌که هم‌اکنون تولیدات اولیه برای استفاده‌های محدود آماده است. نکته جالب توجه دیگری که در ارائه این فناوری نوین دیده می‌شود، امکان استفاده از آن در دیوارهاست. در صنعت ساختمان‌سازی دیوارها سهم قابل توجهی از بناها را به خود اختصاص می‌دهند. از این‌رو استفاده از این بتون در دیوارها نه تنها بر استحکام آنها می‌افزاید که تأثیر بسزایی نیز در تصفیه‌سازی هوای تنفسی دارد. در حقیقت می‌توان گفت استفاده از این نوع بتون در دیوارها به آنها خاصیت خودکارتمیزشو نیز می‌دهد. البته بحث به‌کارگیری این بتون در دیوارها هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و نیاز است تا بررسی‌های بیشتری در این زمینه انجام شود.

گرچه به نظر می‌رسد هزینه، مهم‌ترین چالش در توسعه این فناوری نوین و رساندن آن به مرحله کاربردی باشد اما براورز معتقد است بتون تصفیه‌کننده هوا تأثیری چندانی بر هزینه تمام شده آسفالت جاده‌ها ندارد. براساس گفته‌های وی هزینه تمام شده آسفالتی که با استفاده از این نوع بتون تهیه و به‌کار گرفته می‌شود، تنها 10درصد بیشتر از آسفالت‌های رایج است. به نظر می‌رسد این افزایش هزینه با در نظر گرفتن مزایای عمده‌ای که برای زندگی با کیفیت بالاتر در محیط‌های شلوغ شهری به همراه دارد عملا قطره‌ای در برابر اقیانوس باشد.

فناوری نوینی که محققان دانشگاه آیندهوون ارائه کرده اند هنوز در مراحل اولیه خود قرار دارد. آنها گرچه تاکنون به نتایج مثبت و امیدوارکننده‌ای دست یافته اند اما برای کاربردی کردن و جهانی‌سازی استفاده از آن باید آزمایش‌های گسترده‌تری انجام دهند. ارزیابی این بتون جدید در شرایط مختلف و بخصوص سخت آب و هوایی از جمله فازهای بعدی آزمایش‌هایی است که قرار است روی این بتون جدید انجام شود.

بتون تصفیه‌کننده هوا از جمله مظاهر فناوری‌های نوینی در صنعت ساختمان و شهرسازی به شمار می‌آید که نتایج به‌کارگیری آن ارتباط مستقیمی با زندگی روزمره مردم دارد و از این رو می‌توان آن را از جمله کاربردی‌ترین فناوری‌های نوین در امور شهرسازی به شمار آورد. محققان دانشگاه آیندهوون امیدوارند در 2 تا 3 سال آینده استفاده کاربردی از این بتون در شهرهای مختلف این کشور و سایر کشورهای جهان را تسریع بخشند.

مهدی کیا