بازار اسباب‌بازی‌ در ایران سروسامان ندارد

برخی کارشناسان عقیده دارند، ضعف تولیدات داخل بر روند واردات بی‌رویه و البته غیرقانونی این اسباب‌بازی‌ها دامن می‌زند. به گفته آنان وقتی شرکت‌های تولیدکننده اسباب‌بازی در ایران فقط به 10 درصد نیازهای داخلی پاسخ می‌دهند و وقتی چند کارگاه اسباب‌بازی به طور محدود و کم رمق در تهران، آذربایجان‌،‌ قزوین،‌ یزد و اصفهان به خاطر واردات اسباب‌بازی‌های ارزان چینی در مرز ورشکستگی قرار گرفته‌اند و از عهده تامین خواست و تقاضای بازار برنمی‌آید، ورود انواع تولیدات غیراستاندارد و غیرایمنی جای تعجبی ندارد.

دبیر شورای نظارت بر اسباب‌بازی هم از وجود چنین فضایی دل‌خوشی ندارد، ‌زمانی که از تبلیغات اینترنتی برخی شرکت‌های واردات اسباب‌بازی بدون پرداخت تعرفه انتقاد می‌کند و می‌گوید: متاسفانه برای مبارزه با قاچاق اسباب‌بازی در کشور خلأ قانونی داریم، از جمله این خلأها قانون ممنوعیت واردات اسباب‌بازی به کشور با تعرفه کمتر از 2 هزار دلار توسط موسسه استاندارد است که این قانون در حال حاضر لغو شده است.

البته محمدحسین فرجو این خبر را هم اعلام می‌کند که در هر ماه 2 میلیون و 600 هزار دلار اسباب‌بازی از مبادی ورودی و به صورت قانونی وارد کشور می‌شود که به نظر می‌رسد باز هم سهم چین در این واردات بیش از سایر کشورها باشد، زمانی که قیمت اسباب‌بازی‌های تولید فرانسه، ایتالیا، انگلیس و کره جنوبی بالاست، چین بهترین فرصت را برای جذب کودکان ایرانی دارد. از سوی دیگر در حالی که سرانه مصرف اسباب‌بازی در دنیا 34 دلار، در چین 3‌/‌6 و در کشور‌های پیشرفته 350 دلار است،‌ در ایران بسختی به 5 دلار می‌رسد شاید سهم کمتر از 5 درصدی تولیدکنندگان داخل در این وضعیت بی‌تاثیر نباشد. بویژه این که طبق آمارهای رسمی، قاچاق اسباب‌بازی در ایران 4 تا 5 برابر کشفیات دیگر اعلام شده است.

فرجو ابراز امیدواری می‌کند که گمرک ایران هرچه زودتر برای شفافیت واردات اسباب بازی بخشنامه بدهد، چراکه در حال حاضر ورود انبوه اسباب‌بازی ناایمن به کشور، سلامت کودکان را تهدید می‌کند.

اما انتشار اخبار ناامیدکننده از وضعیت اسباب‌بازی در ایران طی هفته‌های اخیر بویژه مسموم بودن مواد اولیه برخی تولیدات منجر به نگرانی والدین شده است. یکی از این والدین که دو پسر 6 و 2 ساله دارد، می‌گوید: متاسفانه قیمت اسباب‌بازی خوب در ایران بالاست، بسیاری از اسباب‌بازی‌فروشی‌ها ماشین و توپ و تفنگ با قیمت 30 تا 50 هزار تومان و حتی بیشتر می‌فروشند که ما توان خرید آنها را نداریم، اسباب‌بازی‌های طلقی و پلاستیکی ایرانی و چینی هم بسیار کیفیت پایینی دارد و چون بچه‌های من دایم با این وسایل مشغولند، برای سلامتی‌شان نگرانم.

هرچند که نشان استاندارد هنوز بر بسیاری از اسباب‌بازی‌‌های تولید داخل وجود ندارد، اما شیرین توانا ـ مشاور تربیتی و مربی کودک ـ در این‌باره توضیح می‌دهد: تا آنجا که امکان دارد، والدین اسباب‌بازی خیلی ارزان نخرند بخصوص اگر قرار است بچه این اسباب‌بازی‌ها را به دهان ببرد. دست‌کم وجود نشان استاندارد را چک کنند یا در نهایت وسایل چینی نخرند.

دبیر شورای نظارت بر اسباب‌بازی در پاسخ به برخی نگرانی‌ها توصیه می‌کند؛ هرچند از ورود بعضی اسباب‌بازی‌‌ها مثل تفنگ‌های لیزری که برای نشانه‌گیری بهتر استفاده می‌شود، جلوگیری شده، اما استفاده از این اسباب‌بازی‌ها با پرتوی لیزری می‌تواند آسیب‌های جدی برای کودک داشته باشد.

توانا می‌گوید: والدین اسباب‌بازی‌های خشن و شوک‌دهنده نخرند، بعضی عروسک‌ها جنس نامرغوبی دارند، بدون بسته‌بندی هستند و موهای‌شان زبر است. سعی کنند در خرید عروسک دقت کنند.

او به والدین پیشنهاد می‌کند از خرید تفنگ‌ها و ماشین‌های پرسر و صدا که آستانه شنوایی کودک را آزار می‌دهد، خودداری کنند، ضمن این که بعضی اسباب‌بازی‌ها از سرب و مواد شیمیایی تهیه می‌شوند که بوی تند و زننده‌ای دارند، این وسایل بازی، مشکوک به وجود مواد سمی است.

توانا با تاکید بر این که در مورد اسباب‌بازی هیچ گرانی بی‌دلیل نیست، می‌گوید: با خرید اسباب‌‌بازی‌‌های درجه چند و نامرغوب انواع مواد سمی را به خانه می‌‌برید، ضمن این که متاسفانه برخی کالاهای چینی با برندهای معروف و قیمت ارزان‌تر به شما قالب می‌شود که باید در خرید احتیاط کنید.

به هر حال سند سلامت کودک مدت‌هاست که از سوی وزارت بهداشت و کانون پرورش فکری بلاتکلیف مانده، بخشی از این سند به سلامت اسباب‌بازی‌ها مربوط است، شاید با تدوین و تصویب آن نظارت بیشتری بر آشفته بازار اسباب‌بازی در ایران صورت بگیرد.