سکته‌ قلبی جوانان را نشانه رفته است

استاد متخصصی آن قدیم‌ها که دانشجویش بودیم به ما می‌گفت، چطور می‌توان انتظار نداشت سن سکته قلبی در کشور کاهش نیابد وقتی شما به هر پیتزافروشی و ساندویچ‌فروشی نگاه می‌کنید پر است از جوان‌هایی که بدون توجه به عواقب این نوع غذاهای بی‌خاصیت و سراسر ضرر با ولع و علاقه، پیتزا و ساندویچ وارد معده مبارک می‌کنند و خب طبیعتا باید هم منتظر وقوع این نوع بیماری‌ها در سنین پایین باشیم.

آگاهی ناکافی در میان نسل جوان درخصوص بیماری‌های قلب و عروق همیشه مشکل‌ساز بوده و البته این روزها این مشکل بیشتر به چشم می‌خورد و آن هم این است که کمتر کسی اطلاعات دقیقی درخصوص دردهای واقعی قلب دارد. دردهای قلبی با نشانه‌های زیر همراه است:

1 ـ درد قلبی عموما همراه با تیر کشیدن است و به قفسه سینه فشار می‌آورد که معمولا پس از یک فعالیت کاری یا شرایط توام با استرس در افراد عامی خود را نشان می‌دهد و این در حالی است که بیماران قلبی حتی در حال استراحت نیز دچار درد قلبی می‌شوند.

2 ـ دردهای قلبی به غیر از مواردی که منجر به سکته یا انفارکتوس حاد قلبی می‌شود، معمولا کمتر از چند دقیقه طول می‌کشد. این در حالی است که دردهای آزاردهنده‌ای که معمولا خانم‌های جوان برای چند ساعت در ناحیه قفسه سینه یا قلب خود احساس می‌کنند، دردهای قلبی نیست.

3 ـ ‌تعریق سرد، احساس اضطراب شدید، تهوع، استفراغ و کاهش سطح هوشیاری از دیگر علائم دردهای قلبی است.

4 ـ افراد دیابتی و سالمندان مراقب باشند؛ بسیار اتفاق افتاده که دردهای قلبی در این افراد بدون علامت و بسیار مرموز است.

5 ـ در جوانان علائم دردهای قلبی قدری متفاوت است و خیلی از اوقات سکته‌ حاد قلبی تنها با یک کاهش سطح هوشیاری و از حال رفتن ناگهانی خود را نشان می‌دهد.

شاید مهم‌ترین بهانه ما برای بازگو کردن برخی نکات، رسیدن به این واقعیت تلخ در کشورمان است که این روزها پزشکان قویا تاکید می‌کنند که سن سکته در ایران به مرز سنین پایین و حتی 32 سالگی رسیده است. این در حالی است که سازمان بهداشت جهانی بتازگی اعلام کرده که بیشتر از 5 درصد مرگ و میرها در منطقه خاورمیانه ناشی از بیماری‌های عروق کرونر است و حدود 70 درصد هزینه‌های خدمات بهداشت و درمان در این کشورها صرف کنترل بیماری‌های قلب و عروق می‌شود.

جالب است بدانید که روزانه در کشورمان حدود 300 نفر بر اثر بیماری‌های قلب و عروق جان خود را از دست می‌دهند و متاسفانه تعداد افراد جوان در این میان روز به روز در حال افزایش است. هم‌اکنون در اروپا سن ابتلا به بیماری‌های قلبی، 10 سال کاهش یافته است و این موضوع نیز در کشورما به وضوح به چشم می‌خورد که البته در ادامه دلایل آن را واکاوی خواهیم کرد.

به جرات می‌توان گفت که متخصصان قلب و عروق در تمام دنیا علل بروز سکته‌های زودرس قلبی را در عادات و رفتار زندگی روزمره افراد جستجو می‌کنند.

زندگی کم‌تحرک: با خود تعارف نکنید، شمای خواننده در هفته چند ساعت فعالیت ورزشی می‌کنید؟ خیلی‌ها رفتن به سر کار یا برگشت از آنجا را فعالیت ورزشی می‌دانند و این اصلا درست نیست. پزشکان عدم فعالیت ورزشی منظم و صحیح را یکی از علل بروز سکته‌های زودرس قلبی می‌دانند.

استعمال دخانیات: استعمال سیگار و تنباکو به هر شکل در کشور ما بویژه در میان نسل جوان در حال افزایش است. خیلی اوقات در محیط‌های مختلف جوان‌هایی را می‌بینیم که شاید سن‌شان از
25 سال هم نگذشته است، اما مدت‌هاست که سیگار می‌کشند. این روزها هم که تنباکوی قلیان با طعم‌های مختلف به بازار آمده و جوان‌ها هم غافل از بیماری‌های عفونی‌ همچون هپاتیت و ... حجم خیلی از دود آنها را وارد ریه خود می‌کنند.

آلودگی هوا: کلانشهرها همیشه دغدغه آلودگی هوا را داشته و دارند. تحقیقات اخیر ثابت کرده است که اگر قلب شما دچار 70 درصد تنگی عروق کرونر باشد، آلودگی هوا با مکانیسم اختلال در اکسیژن‌رسانی میزان این تنگی را به 90 تا 100 درصد می‌رساند و همین نکته یعنی وقوع یک سکته حاد قلبی. پزشکان می‌گویند که اساسا هر نوع فعالیتی در شرایط بد آب و هوایی برای بدن مضر است حتی اگر آن فعالیت یک فعالیت ورزشی باشد و این در حالی است که بسیاری ناچار در یک منطقه آلوده مثلا مرکز تهران، صبح‌ها ورزش می‌کنند و آن وقت هم انتظار دارند که بیماری‌های قلبی و عروقی نگیرند.

ریشه همه بیماری‌های جسمی و روحی را باید در استرس و عصبی شدن‌ها جست. افراد عصبی زودتر مریض می‌شوند و تحقیقات علمی ثابت کرد هر استرس از 2 راه باعث بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود. اول، تحریک و ترشح هورمون‌هایی که بار وارده به قلب را افزایش می‌دهند.

این هورمون‌ها که«نوراپی‌نفرین» مهم‌ترین آنهاست، خاصیت دیگری هم دارند و آن تنگی عروق قلبی است که شخص را مستعد انفارکتوس قلبی می‌کند و دوم این که کاهش تحرک فعالیت‌های ورزشی باعث استرس می‌شود. شخص عصبی و مضطرب از ورزش گریزان است و این موضوع در درازمدت پیامدهای خاص خودش را دارد که پیشتر گفته شد.

این روزها هر ساندویچ‌فروشی‌ای‌ را که نگاه می‌کنی، فقط جوان‌ها را می‌بینید، پزشکان معتقدند که یکی از مهم‌ترین علل کاهش‌دهنده سن سکته‌های قلبی، حذف غذاهای آماده است.

نمک زیاد، چربی‌های ترانس بالا، فیبر کم و نیترات فست‌فودها، ترکیباتی هستند که سلامت عروق، از جمله عروق کرونر را تهدید می‌کنند. تحقیقات ثابت کرده مصرف حتی هفته‌ای یک‌بار فست‌فود نیز می‌تواند چنین پیامدی را داشته باشد. در مقابل مصرف غذاهای دریایی، رژیم حاوی فیبر کافی، روغن‌های حاوی اسید‌های چرب امگا3 از جمله روغن زیتون، روغن کانولا، روغن دانه انگور و مغزهای بدون نمک اثری عکس دارند و از مهم‌ترین رژیم‌های سالم غذایی محسوب می‌شوند.

در کنار این موضوع متاسفانه در کشور ما فست‌فودها نیز از پایین‌ترین کیفیت برخوردارند و از فرآورده‌هایی در آن استفاده می‌کنند که از کمترین ضریب‌ سلامت برخوردار هستند و متاسفانه نسل جوان به این مهم توجهی ندارند.

قطعا هر کسی با خواندن این مطلب از خود می‌پرسد که آیا من هم در معرض خطر هستم و اگر جواب مثبت است، این خطر به چه میزان است؟ از این‌رو در این بخش به اقداماتی که یک پزشک متخصص مرحله به مرحله انجام می‌دهد تا بفهمد که آیا بیمارش مشکل قلبی دارد یا خیر، به اختصار می‌پردازیم.

نوار قلب یا EKG: اولین اقدامی که پزشک برای شما درخواست می‌کند، گرفتن یک نوار قلب ساده است، اما برخلاف تصور عامه نوار قلب اغلب در مواردی می‌تواند کمک‌کننده باشد که بیمار علامت‌دار باشد، در غیر این صورت نوار قلب حتی برای یک بیمار قلبی نیز طبیعی گزارش می‌شود، مگر در مواردی که قلب دارای آریتمی یا بی‌نظمی است.

اکوکاردیوگرافی: معمولا پزشکان در گام دوم اکو را برای بیمار انجام می‌دهند. در اکوکاردیوگرافی پزشک به دنبال
اختلالات دریچه‌ای، جریان خون داخلی قلب و از همه مهم‌تر شواهدی دال بر سکته‌های قدیمی می‌گردد که حتی خیلی مواقع بیمار متوجه برخی انواع خفیف آنها نیز نشده بود. دستگاه اکوکاردیوگرافی تفاوت زیادی از لحاظ فناوری نکرده است. از این رو لازم نیست این اقدام را در مطب‌های خصوصی با هزینه‌های بالا انجام دهید و در یک بیمارستان دولتی نیز می‌توانید همه این اقدامات را با کمترین هزینه انجام دهید و خیلی هم نگران کیفیت آن نباشید، چون تفاوتی ندارد.

تست ورزش: این روش قدری تکلیف را روشن‌تر می‌کند، اما باز هم حرف آخر را نمی‌زند. در این روش بیمار باید فعالیت ورزشی را روی تردمیل با سرعت‌هایی که به تدریج بالا می‌رود انجام دهد و سپس همزمان از بیمار نوار قلب گرفته می‌شود. در سرعت‌های بالا اگر بیمار نشانه‌ای از گرفتگی رگ داشته باشد، در نوار قلب مشخص می‌شود، یعنی در این روش پزشک به طور مصنوعی شرایط مشابه استرس قلبی را پدید می‌آورد، اما لازم نیست بیمار نگران باشد، چراکه قبل از این که سلامت قلب به خطر بیفتد، پزشک از طریق نوار قلب متوجه می‌شود. کسانی که نمی‌توانند تست ورزش را به هر دلیلی انجام دهند، روشی جایگزین وجود دارد که تقریبا همین کیفیت را دارد.

اسکن تالیوم قلب: در این روش که خیلی‌ها به دلیل عدم آگاهی از آن هراس دارند، مقداری ماده رادیواکتیو از طریق سیاهرگ بازو به داخل بدنشان تزریق می‌کنند و سپس عملکرد ماهیچه‌های قلب را با آن بررسی می‌نمایند.

خیلی از افراد در معرض خطر که خودشان هم از بیماری خود بی‌اطلاع هستند تا اینجای قضیه شناسایی می‌شوند، اما هنوز هم برخی هستند که پزشک به آنها نمی‌تواند اعلام کند که شما بیمار قلبی هستید یا خیر.