نصرتالله جعفریان، ناظر ایرانی فیبا در این رابطه میگوید: بازیهایی که در این فصل از سال برگزار میشود همزمان با برگزاری لیگ کشورهای جنوب شرق آسیاست و آنها به این دلیل و البته دلایل مختلف دیگر وارد بازیهای باشگاهی آسیا نمیشوند. چینیها در کشور خودشان مسابقات بینالمللی را با کیفیت بالایی برگزار میکنند. شرکتهای بزرگ صنعتی از این بازیها حمایت مالی دارند و بازی با تیمهایی در سطح جهانی را بیشتر ترجیح میدهند. جعفریان بعد مسافت را هم با توجه به گستردگی قاره مدنظر دارد، اما در دورههای قبل برای بازیهایی که در مالزی یا اندونزی هم برگزار شد نشانی از تیمهای شرقی نبود. فقط کرهایها میآمدند که آنها هم چند دورهای است تمایلی به شرکت در این بازیها ندارند. اختلاف در راس قدرت بسکتبال آسیا هم مزید بر علت شده است. چینیها با ریاست شیخ سعود آلثانی چندان کنار نیامدهاند و تلاش زیادی دارنــد برای 4 ســال آینده کــرسیهای فیبا ــ آسیا را بگیرند. نفوذ اعراب در کنفدراسیونها باعث مشکلاتی است که شاخصترین آن به قضاوتها برمیگردد. با این حال فیبا ــ آسیا بعد از خروج کره جنوبی از بازیهای باشگاههای آسیا چند دورهای است که بیشتر پذیرای تیمهای غرب قاره است. نمایندگان ایران هم که سابقه طولانی حضور در بازیها را دارند و در سالهای اخیر قطب بزرگ قدرت بسکتبال قاره به شمار میروند.
سرمایهسوزی در کشورها
یکی از مشکلاتی که در 10 سال گذشته گریبانگیر بسکتبال آسیا شده ملیت دادن به بازیکنان خارجی است. این مساله در بازیهای باشگاهی هم دیده میشود و اعراب در صف اول این قبیل تیمها قرار دارند. در واقع آنها در ملیت دادن به بازیکنان خارجی چشم و همچشمی پیدا کردند و گویی عزت و افتخار یک تیم یا کشور به این شده که از این تعداد بازیکن بیشتر داشته باشد. اگر چه تغییر ملیت در همه کشورها مطابق با قوانین صورت میگیرد، اما در بین اعراب این کار از حساب و کتاب متداول و معمول خود فاصله گرفته است. هر تیم آسیایی فقط میتواند از یک بازیکن تغییر ملیت یافته در مسابقات جام ملتها استفاده کند. قانون واضح است. تنها یک بازیکن تغییر ملیت یافته میتواند برای کشور جدید بازی کند. تعدادی بازیکن در حال تلاش برای تغییر ملیت خود هستند تا بتوانند در مسابقات جام ملتهای آسیا حاضر شوند. لبنان با تغییر ملیت جکسون ورومن، او را با خود به جام ملتها برد. برخی کشورها تلاش گستردهای را برای متقاعد کردن بازیکنان به منظور تغییر ملیت خود و استفاده از آنها در مسابقات آسیایی انجام میدهند. این اتفاق در مسابقات اروپا، قهرمانی جهان و المپیک هم روی میدهد، با این حال آشکارا نمونههای بیشتری را در آسیا سراغ داریم. نمیشود یکشبه همه چیز را تغییر داد. مهمترین مساله برای توسعه بسکتبال، تمرین و شکوفا کردن استعداد بازیکنان بومی است و نه تنها به خاطر اینکه یک بازیکن سهم کوچکی از ملیت آن کشور را دارد. قطریها در این بخش پر آوازه هستند و بازیکنان آفریقایی با تغییر ملیت در تیمهای باشگاهی و ملی این کشور بازی میکنند. سوریه به دو بازیکن برزیلی تابعیت داده و تعداد این بازیکنان با هر ترفندی که بتوان به آنها ملیتی تازه بخشید ادامه دارد.
مربیان امنیت ندارند
فقط بازیکنان، خارجیهای حاضر در جام بیست و یکم بسکتبال باشگاههای آسیا نیستند، بلکه مربیان خارجی زیادی هم در این رقابتها حضور دارند. رایکو ترومن، سرمربی سابق تیم ملی بسکتبال هدایت اسمارت گیلاس فیلیپین را به عهده دارد یا فردریک اونیکا که او هم سابقه هدایت تیم کشورمان را داشته، سرمربی تیم ASU اردن است. مربیان الریان قطر و الجلای سوریه هم خارجی هستند. مثل فوتبال که در صورت نتیجه نگرفتن تیمها بلافاصله مربی تغییر میکند در بسکتبال هم وضعیت به همین منوال است. کشورهای عربی مدام در کادر فنی خود دست به تغییرات میزنند. قطریها با مربیان آمریکایی بیشتر کنار میآیند. اردنیها تفکر واحدی ندارند. گاهی از نیجریه و گاهی از پرتغال مربی میآورند و اگر اختلافات بین خودشان را حل کنند به برادران برکت فرصت میدهند. در حال حاضر اونیکا که چند سال قبل نیز سرمربی تیم ملی اردن بوده همراه ASU که تیمی دانشگاهی است به دوحه آمده است. تیمهای سوریهای از مربیان کروات یا صرب استفاده میکنند. در حال حاضر هدایت تیم الجلا را منصور بایراموویچ، سرمربی سابق تیم ملی بوسنی هرزگوین به عهده دارد. رایکو ترومن صرب هم که از ایران به فیلیپین سفر کرده در برنامه توسعه بسکتبال این کشور قصد دارد تیم ملی فیلیپین را در سال 2012 به المپیک ببرد. اسمارت گیلاس نام یک کمپانی بزرگ خطوط ارتباطی است که حمایت مالی این طرح را به عهده دارد و تیم ملی فیلیپین با همین نام تاکنون در رقابتهای متعدد شرکت کرده است.فواد ابوچاکرا، سرمربی تیم الریاضی لبنان و مصطفی هاشمی، سرمربی مهرام از دیگر مربیان این دوره هستند که تقابل این مربیان با تیمهای مختلف، زیباییهای جام را بیشتر کرده است.
مدعیان و افتخارات
نگاهی به ادوار گذشته رقابتهای بسکتبال جام باشگاههای آسیا جایگاه کنونی تیمهای حاضر و اما مدعی در رقابتهای دوحه قطر را مشخص میکند. مهرام ایران به عنوان مدافع قهرمانی باید از قهرمانی خود و صباباتری در سالهای 2007 و 2008 دفاع کند. الریان قطر تاکنون در سالهای 2002 و 2005 دو بار قهرمان باشگاههای آسیا شد. دو بار هم نایب قهرمانی در سالهای 2003 و 2008 در کارنامه الریان دیده میشود. این تیم در دورههای متمادی جام امارات که از جامهای معتبر آسیاست شرکت کرده است. درست است که الریاضی لبنان تاکنون در جام باشگاههای آسیا صاحب عنوان قهرمانی نشده، اما این تیم 4 بار از 6 دوره مسابقات جام امارات قهرمانی را به نام خود ثبت کرده است. دو قهرمانی دیگر به مهرام رسیده است.بعد از مشکلات مالی که گریبانگیر ساجس لبنان دارنده 3 عنوان قهرمانی باشگاههای آسیا شد، الریاضی میخواهد در مسیر ساجس گام بردارد که در این راه فادی خطیب را از تیم شامپویل در اختیار گرفته و با خود به دوحه آورده است.تیم ASU اردن برای این دوره کاملا ناشناخته بود، اما با برگزاری بازیها و شکست دادن الجلا به عنوان یک مدعی مطرح شد. ما بیشتر در این سالها نام زین را شنیدهایم اما ASU تیمی دانشگاهی است که دو بازیکن خوب خارجی دارد. زید عباس، ملیپوش اردنی هم به دوحه آمده و بازیهای خوبی برای تیمش کرده است. اولومیده و جیمز دو بازیکن موثر اردنیها به شمار میروند. پس از اختلاس رئیس فدراسیون بسکتبال اردن و مشکلاتی که در بسکتبال این کشور اتفاق افتاد، لیگ اردن تحتالشعاع این جریانات قرار گرفت. اردنیها یک بار با فست لینک در سال 2006 قهرمان باشگاههای آسیا شدند.
با وجود تابعیت بخشیدن به دو بازیکن برزیلی، الجلای سوریه در جام بیست و یکم بازیهای پر فراز و نشیبی داشته است. حتی بازیهای بد میشل مدنلی از ناآمادگی این بازیکن خبر داد. سوریه با الجلا نایب قهرمان باشگاههای آسیا شده اما قهرمانی را تنها با الوحده در سال 2003 تجربه کرده است. در مجموع در تاریخچه بسکتبال باشگاههای آسیا، فیلیپین با 4 بار قهرمانی، ایران، لبنان و چین با 3 بار قهرمانی پر افتخارترین کشورها به شمار میروند. قرار است مسابقات بسکتبال باشگاههای جهان امسال در شهرهای چنگدو و نانجینگ چین برای اولین بار برگزار شود. آفریقا، آسیا و اقیانوسیه هر کدام قهرمانان قاره خود را به این بازیها روانه میکنند. آمریکا و اروپا هر کدام دو سهمیه دارند که به اتفاق میزبان در کل 8 تیم، جام باشگاههای جهان را برگزار خواهند کرد.
محمد رضاپور / جام جم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم