میلیون‌ها ایرانی در معرض گرد ‌و غبارهای تازه

از سال‌ها پیش مقصرها عراق و عربستان و سوریه و ترکیه معرفی شدند که نسبت به احیای تالاب‌ها و آبگیرها و زایش بیابان‌هایشان بی‌تفاوتند و وعده‌ها و خبرهای خوش آن بود که بزودی با کاشت درخت و مالچ‌پاشی، شن‌های روان کشورهای همسایه مهار می‌شوند.

اما انگار قرار نیست وعده‌ها به این زودی محقق شوند، چون مسوولان سازمان حفاظت محیط زیست می‌گویند عراق از مالچ‌پاشی بیابان‌هایش طفره می‌رود و تا حالا 100‌هزار هکتار از زمین‌های بیابانی‌اش را به امان خدا رها کرده است. اما کوتاهی فقط از جانب عراقی‌ها نیست؛ چون عربستان هم که خیلی‌ها او را صاحب اصلی ریزگردها می‌دانند همچنان خود را به بی‌تفاوتی زده است. حتی وقتی ایران و 4 کشور همسایه‌اش در اجلاس اردیبهشت‌ماه ترکیه شرکت کردند تا مگر چاره‌ای برای ریزگردها بیندیشند، باز این عربستانی‌ها بودند که صندلی ویژه خود در اجلاس را خالی گذاشتند.

از سوی دیگر در پی ورود گرد و غبار و افزایش شدید آلاینده ذرات معلق در پایتخت، شاخص کیفیت هوای تهران به شرایط «اضطرار» رفت به شکلی که میزان این آلاینده در برخی نقاط تهران تا 3 برابر حد مجاز نیز افزایش یافت این در حالیست که به گفته مسوولان استانداری تهران در صورت ادامه این روند روز جمعه قرار بود کمیته هماهنگی و نظارت مواقع اضطراری آلودگی هوای تهران تشکیل شود.

ایسنا گزارش کرد آلودگی هوای تهران در حالی به شدت افزایش یافت که نه تنها مسوولان سازمان حفاظت محیط زیست بلکه متولیان سلامت یعنی وزارت بهداشت هم هیچگونه اطلاع‌رسانی در این خصوص انجام ندادند و هیچ اطلاعیه‌ای نیز از سوی کمیته مواقع اضطراری آلودگی هوای تهران ارسال نشد و تنها محمدرضا محمودی ـ مدیر‌کل مدیریت بحران استان تهران ـ که به نظر می‌رسید در غیاب استاندار و معاون عمرانی وی احساس مسوولیت کرده است گفت: براساس اعلام اداره کل محیط زیست استان تهران از سامانه‌های سنجش آلودگی هوا، شرایط هوا در شهر و شهرستان‌های استان تهران در وضعیت اضطرار به سر می‌برد!

در این حال محمدهادی حیدرزاده، مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست نیز با انتقاد از این که تحرکات دیپلماسی در حوزه محیط زیست صرفا به انجام سفر محدود شده است، گفت: متاسفانه آقایان 2 سال است برای پدیده گرد و غبار سفر می‌کنند، مصوب می‌کنند اما خبری از اجرا و بهبود وضعیت نیست.

وی افزود: مانند سال گذشته با گرم شدن هوا، پدیده گرد و غبار از سوی شبه جزیره عربستان و عراق به سمت ایران گسترش یافته است که اوج این پدیده را در مرداد ماه شاهد خواهیم بود که در این راستا لازم است از هم اکنون یک کارگروه ملی تشکیل شود.

مشاور شهردار تهران تصریح کرد: با گرم شدن هوا و ایجاد سکون در آن مانند سال گذشته باید منتظر پدیده گرد و غبار در بیشتر شهرهای ایران می‌بودیم. به این شکل که ریزدانه‌های عربی به سمت ایران حرکت کردند و حجم زیادی از کشور به‌ویژه در جنوب را تحت تاثیر قرار دادند.

دبیر کل اتحادیه جهانی مبارزه با سل و بیماری‌های ریوی هم روز گذشته گفت: بین 10 تا 14 میلیون ایرانی مبتلا به آسم یا حساسیت بینی هستند و گرد و غبارهای پیش رو در خرداد و تابستان امسال این افراد را به آسیب‌های جدی دچار می‌کند.

محمدرضا مسجدی در گفتگو با فارس، افزود: دستگاه تنفسی، مخاط بینی، سینوس‌ها، دستگاه تنفسی فوقانی و چشم‌ها اولین اعضایی هستند که بر اثر گرد و غبار دچار آسیب می‌شوند و کسانی که دچار حساسیت و آلرژی هستند بیش از افراد عادی از این مساله آسیب می‌بینند.

وی گفت: براساس آمارهای موجود حدود 10 درصد مردم دچار حساسیت بینی و حدود 5 درصد مردم مبتلا به آسم هستند، البته این آمار حداقلی است و تا 20 درصد هم درباره آلرژی گفته شده است به این ترتیب حداقل 10 میلیون تا 14 میلیون نفر از مردم در معرض خطر آلودگی‌های ناشی از گرد و غبارهای پیش رو هستند.

به گفته معاون اداره پیش‌بینی سازمان هواشناسی، انتظار می‌رود از خرداد به بعد پدیده گردوغبار را در غرب و جنوب غرب کشور به طور متناوب داشته باشیم.

عباس رنجبر در گفتگو با فارس، با اشاره به روند افزایش گردوغبارها طی چند سال گذشته، تصریح کرد: نمی‌توان پیش‌بینی طولانی مدتی داشت، اما انتظار می‌رود از این به بعد پدیده گردوغبار را به طور متناوب در غرب و جنوب غرب کشور داشته باشیم.

وی تاکید کرد: آمارهای ایستگاه‌های هواشناسی در جنوب و جنوب غربی کشور، نشان می‌دهد بیشترین رخداد پدیده گردوغبار در ماه‌های خرداد و تیر است.

ولی مقصر هر که هست امروز این مردم ایران هستندکه بار سنگین تبعات گرد و غبار را به دوش می‌کشند. این ‌که گفته می‌شود 10 تا 14 میلیون ایرانی مبتلا به آسم یا حساسیت‌های بینی هستند یا این‌ که سلامتی 10 میلیون نفر از آنان به خاطر گرد و غبارهایی که آمده است و باز هم در راه است تهدید می‌شود و با آمدن ریزگردها، خارش و قرمزی پوست و مشکلات تنفسی و حملات آسمی آزارشان خواهد داد، همه هشدارهایی است که باید به بانیان تامین سلامت مردم تلنگری بزند.

تازه حساسیت اوضاع بیشتر می‌شود وقتی بدانیم معاون اداره پیش‌بینی سازمان هواشناسی می‌گوید مردم غرب کشور از امروز به بعد به‌طور متناوب با گرد و غبار روبه‌رو خواهند بود؛ یعنی تابستانی گرم و طاقت‌فرسا با غبارهای بیگانه.

ولی انگار این داستان امروز و فردای ما خواهد بود، چون تا به حال تلاش برای مهار شن‌های روان به چند جلسه و چند رایزنی بدون ضمانت اجرا خلاصه شده، اگر غیر از این بود حتما عراق بیابان‌زدایی را در راس کارهایش قرار می‌داد و دست‌کم عربستان آنقدر موضوع را جدی می‌گرفت که با کشورهای همسایه‌اش پشت یک میز بنشیند. حالا به این مساله کاری نداریم که کمیته اضطراری آلودگی هوای تهران همین که بادی در پایتخت وزید و چند دقیقه بارش باران، گرد و غبار‌ها را از سر شهر شست، تعبیرش از وضعیت هوای تهران عادی شد و ما یک بار دیگر باورمان شود که نشست‌های این کمیته در حد تصمیم‌گیری برای تعطیل کردن ادارات و مدارس است.

اما شاید بد نباشد به نمایندگی از مردم ایران این سوال را بپرسیم که اگر گرد و غبار‌ها به چشم و حلق مردم کشورهای همسایه می‌رفت و زندگی مردم آنجا مختل می‌شد باز هم همسایه‌ها جسارت بی‌اعتنایی به جلسات مشترک را پیدا می‌کردند؟ یا اگر ریزگردهای بیابان‌های ایران به کام مردم آن سرزمین‌ها می‌رفت، آن‌وقت هم همه ساکت می‌شدند و خیلی راحت کمبود بودجه را بهانه تعلل‌هایشان می‌کردند؟

بی‌تردید مسوولان کشور برای سلامت شهروندان که جمعیت وسیعی از ایلام، خوزستان، کرمانشاه، ‌مرکزی و ... تا تهران را در برمی‌گیرد، باید تدبیر اساسی بیندیشند و کشورهای مقصر در تولید گرد و غبار را ملزم به انجام وعده‌های خود کنند.

مریم خباز / گروه جامعه