تجمیع انتخابات؛ موافقان و مخالفان

شاید به همین دلیل بود که مصطفی پورمحمدی ، وزیر کشور وقت دولت نهم (رئیس سازمان بازرسی فعلی) در سال 85 در خواست تجمیع انتخابات را به مجلس هفتم تقدیم کرد و به نظر می‌رسد حوادث پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری، مجمع تشخیص مصلحت نظام را به این نتیجه رساند که نباید در تایید مساله مورد اشاره تعلل به خرج داد و در نتیجه آن را به تصویب رساند.

اما گذشته از بحث فوق که در جای خود مهم به شمار می‌آید بعد دیگر تجمیع انتخابات که بسیار در خور توجه هم هست، صرفه‌جویی در زمان و مباحث اقتصادی است. به‌عبارتی دیگر با تجمیع انتخابات علاوه بر افزایش مشارکت مردم می‌توان از هزینه‌هایی که در نتیجه انتخابات به کشور تحمیل می‌شود، جلوگیری کرد.

طرح تجمیع انتخابات با نظر مثبت دولت مواجه نشده است چرا که دولتمردان بر این اعتقادند که تجمیع انتخابات ریاست جمهوری با هیچ یک از انتخابات شوراها، مجلس و خبرگان سازگاری ندارد.

بررسی واکنش‌های اخیر به طرح تجمیع انتخابات نشان می‌دهد موافقان این طرح از اکثریت برخوردارند، یکی از این موافقان احمد خاتمی امام جمعه موقت تهران است. وی گفت: نظر شخصی بنده این است که تجمیع انتخابات در کشور صورت گیرد تا هم جمهوریت نظام با حضور مردم محفوظ بماند و هم نظام از پس‌لرزه‌های انتخابات آسیب نبیند؛ چون همه می‌دانیم هر انتخاباتی پس‌لرزه‌هایی دارد، اگر قرار باشد هر سال انتخابات برگزار شود این روند به امور اجرایی آسیب می‌رساند.

این عضو مجلس خبرگان رهبری همچنین از موافقت رهبر معظم انقلاب اسلامی با تجمیع انتخابات خبرداده و افزوده است: طرح تجمیع طرح مناسبی است، اما با این حال مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام نظری مشورتی محسوب می‌شود و تا مورد تایید نهایی رهبر معظم انقلاب قرار نگیرد، قانون نخواهد شد.

علاوه بر این در همین زمینه می‌توان به سخنان محمدرضا باهنر، دبیرکل جامعه اسلامی مهندسان و نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی هم اشاره کرد.

وی با تاکید براین که نباید از طرح تجمیع بهره‌برداری سیاسی کرد آن را مثبت دانست و گفت: برگزاری انتخابات و رجوع به افکار عمومی از ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران است، ولی این‌که تقریبا همه ساله در کشور انتخابات برگزار شود علاوه برهزینه‌های مادی جامعه را دچار تنش می‌کند. بنابراین اگر این طرح به قانون تبدیل شود دارای منافع و برکات مادی و معنوی خواهد بود.

وی در همین ارتباط افزود: معمولا چند ماه قبل و چند‌ماه بعد از هر انتخابات جامعه دچار تنش انتخاباتی می‌شود که این امر باعث اختلال در روند خدمت رسانی دستگاه‌های اجرایی و کاهش بهره وری خواهد شد.

کاظم انبارلویی، از اعضای شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی نیز در استقبال از این طرح گفت: در صورت اجرای آن جامعه در انتخابات متعدد با هزینه‌های سیاسی، معنوی و اقتصادی کمتری مواجه خواهد شد.

انبارلویی با بیان این‌که برگزاری انتخابات در هر سال با توجه به هزینه، وقت و بودجه قابل قبول نیست، افزود: این طرح بعد از تصویب باید به تایید مقام رهبری برسد که در صورت صلاحدید معظم له، تجمیع به برگزاری انتخابات کم‌هزینه کمک خواهد کرد.

سیدرضا اکرمی، عضو کمیسیون فرهنگی نیز مصوبه تجمیع انتخابات را از زاویه دیگری مثبت دیده است.

وی با اشاره به این‌که در برخی انتخابات‌ که به مرحله دوم کشیده می‌شود مردم حوصله نمی‌کنند شرکت کنند، گفته است: از انجا که در استانه ورود به دهه چهارم انقلاب اسلامی هستیم که دهه پیشرفت و عدالت نام گرفته به نظر می‌رسد که شایسته و مناسب نیست تا هر سال خلق‌الله را به‌پای صندوق‌های رای بکشانیم.

اکرمی در ادامه با اشاره به تجربه اخیر انتخابات ریاست جمهوری در ایران افزود: از آنجا که حزب و جمعیت درست و درمان نیز نداریم، پس از انتخابات‌ نیز جامعه همراه با تنش و تشنج می‌شود و تا مدت‌ها پس از آن باید به دنبال برطرف‌کردن آن مسائل باشیم که در این راستا مجمع تشخیص مصلحت نظام به مصلحت دید در این باره چاره‌اندیشی کند.

روح‌الله حسینیان، نماینده تهران و عضو فراکسیون انقلاب اسلامی در مجلس هم در موافقت با این طرح گفته است: آنچه تصویب شد کاری ضروری و حل یکی از مشکلات اجتماعی است. زیرا وقتی زمان انتخابات نزدیک می‌شود، کاندیداها و احزاب به رقابت برمی‌خیزند و کشور چند ماهی دچار جدل و مباحثی می‌شود که ناآرامی را در پی دارد. اگر جلوی این ناآرامی‌ها گرفته شود و فضا را با ثبات کنیم، از اثر‌گذاری سوء آن در عرصه‌های مختلف ازجمله اقتصاد جلوگیری می‌شود.

البته همان طور که اشاره شد این طرح با مخالفت‌هایی هم روبه‌رو است که از آن جمله می‌توان به اظهارنظر حسن بیادی، نایب‌رئیس شورای شهر تهران اشاره کرد.

وی در این رابطه منتقدانه گفته است که به جای بحث در مورد تجمیع انتخابات باید پیرامون شیوه برگزاری آن بررسی‌ها صورت گیرد.

بیادی در این زمینه ادامه می‌دهد اگر هم بناست انتخابات را به صورت تجمیع برگزار کنیم، باید در مورد مجلس و ریاست جمهوری این کار انجام شود زیرا برگزاری انتخابات شورا و ریاست جمهوری موجبات تضعیف شوراها را فراهم می‌کند. اصلا شورا یک مقوله فرهنگی و اجتماعی است ولی انتخابات ریاست جمهوری، سیاسی به حساب می‌آید و این‌‌دو نباید در کنار هم قرار گیرند.

مرکز تحقیقات شورای نگهبان هم در بررسی کارشناسی طرح تجمیع انتخابات بر این اعتقاد است که برگزاری 2 انتخابات با هدف کاستن از بار مالی و مسائل متعدد دیگر مربوطه به ایام انتخابات امری معقول و پسندیده است؛ مشروط بر این که چارچوب‌های قانون و مسائل متعدد دیگر مربوط به ایام فوق‌الذکر اعلام شود، نمی‌توان شتاب‌زده و بدون انجام کار کارشناسی و بدون توجه به مقتضیات قانون اساسی، این تجربه را انجام داد.

مصطفی محمد نجار، وزیر کشور نیز در این باره با تاکید بر این که وزارت کشور تابع قانون است، گفت: مواردی که در مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب شده است، باید مورد تایید رهبر انقلاب قرار گیرد و نظر ایشان را درخصوص باید ملاحظه کرد.

اما در عین حال وی معتقد است وزارت کشور دراین باره نظر مساعدی ندارد و آن را دارای اشکالاتی می‌داند.

وزیر کشور درخصوص این اشکالات نیز چنین توضیح می‌دهد: در صورتی که انتخابات شوراها و ریاست جمهوری تجمیع شود، چنانچه روزی خدای ناخواسته برای شخص رئیس‌جمهور مملکت اتفاقی بیفتد، نمی‌توان کشور را تا زمان فرا رسیدن انتخابات بدون رئیس‌جمهور اداره کرد.

صولت مرتضوی، معاون سیاسی وزارت کشور هم در این خصوص ضمن اعلام مخالفت خود با طرح تجمیع انتخابات تاکید کرده است که در بحث تجمیع انتخابات، اولی است انتخابات خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی شهر و روستا با هم باشند و انتخابات ریاست جمهوری مستثنی دیده شود.

زمانی که تجمیع انتخابات در مجلس هفتم به تصویب رسید شورای نگهبان به دلیل مغایرت با قانون اساسی با این طرح مخالفت کرد، ولی مجلس بر نظر خود پای فشرد و طرح را در سال 87 به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال کرد، مجمع نیز قانون تجمیع انتخابات دور پنجم شوراها و دوره یازدهم ریاست جمهوری را به تصویب رساند که البته منتظر نظر رهبر معظم انقلاب هستند.

حال به فرض تصویب طرح تجمیع انتخابات، یک مشکل دیگر پیش می‌آید و آن عمر شورای کنونی است که باید 6 ساله شود که شورای نگهبان به احتمال زیاد این افزایش عمر شوراها را رد خواهد کرد. بنابراین واضح است که در این زمینه هم باز مجمع تشخیص نظام‌ وارد میدان شود و این بحث را نیز ختم به خیر کند.