ایرانیان خارج به فرهنگ خود عشق می‌ورزند

چرا در شبکه جهانی جام‌جم برنامه‌هایی برای خانواده‌ها ساخته می‌شود و اگر قرار است خانواده‌ها برنامه خاص خود را داشته باشند، این برنامه‌ها باید از چه ویژگی‌هایی برخوردار باشد؟

حضور خانواده‌های ایرانی در کشورهای مختلف جهان و بویژه کشورهایی که با سنت‌ها و آیین‌های ملی و دینی ما کمتر مانوس هستند، این ضرورت را ایجاب می‌نماید تا دست‌اندرکاران فعالیت‌های فرهنگی، بویژه صدا و سیما، نگاه جدی و موثری در حفظ این بنای ارزشمند داشته باشند تا بتوانند با قوام بخشیدن به ارزش‌‌های خانوادگی، فرهنگ و تمدن ایران و اسلام را در وجود هر ایرانی و در هر کجای جهان حفظ و تعالی بخشند.

تولید برنامه‌های ویژه خانواده، برای ایرانیان مقیم خارج از اهمیت و دقت و ظرافت ویژه‌ای برخوردار است و دست‌اندرکاران باید با شناخت دقیق از تاثیر و تاثرات فرهنگ بیگانه بر خانواده‌های ایرانی مقیم خارج از کشور، به گونه‌ای برنامه‌ها را طراحی و تدوین نمایند تا هم با ذائقه و سلایق ایرانیان خارج از کشور هماهنگ باشند و هم جاذبه لازم را برای جذب مخاطب داشته باشند.

از این که تولید برنامه‌های خاص برای این خانواده‌ها باید همراه با معرفت و شناخت ویژه از محیط بیرونی و درک حساسیت‌های خاص آنان صورت پذیرد در این راستا باید بگویم برنامه‌های خانواده از شبکه جهانی جام‌جم و یا هر شبکه دیگری باید این ویژگی‌ها را در خود داشته باشد تا برنامه‌ای قابل قبول تلقی گردد:

اولا: به سلیقه و نیاز خانواده‌ها در کشورهای مختلف اشراف داشته باشد و حتی‌الامکان برنامه‌ها را به گونه‌ای تهیه و تولید نماید که بتواند پاسخگوی نیاز خانواده‌های غرب‌نشین، شرق‌نشین و ساکن کشورهای دیگر اعم از کشورهای اسلامی و غیراسلامی باشد.

ثانیا: با عنایت به این که شبکه‌های بیگانه جهانی برنامه‌های بسیار متنوع در ابعاد مختلف، البته با ذائقه فرهنگی خود را ارائه می‌کنند، شبکه‌های جهانی ایران باید بتوانند در یک قالب رقابتی، برنامه‌هایی متنوع، شاد، سالم، متناسب با فرهنگ ملی و متناسب با ذائقه ایرانیان تهیه و ارائه نمایند.

ثالثا: نیازسنجی و نظرسنجی از ایرانیان مقیم سایر کشورها به صورت مستمر دریافت شود، چراکه بازخورد برنامه‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

ایرانی باید همواره ایرانی بماند و هر ایرانی در هر کجای دنیا می‌تواند نماینده‌ای از کشور خود باشد، به گونه‌ای که از یک طرف فرهنگ اصیل و ارزشمند ایران و اسلام را تبلیغ و ترویج نماید و از طرف دیگر نسل آینده خود (که یقینا به دلیل دوری از کشور و عدم آشنایی با محیط ملی خود از آداب و رسوم و سنت‌های آن بی‌اطلاع است) را آگاه و تربیت نماید.

اصولا انسان به دلیل روحیه تنوع‌طلبی، این آمادگی را دارد که در صورت دور شدن از فرهنگ خودی به آسانی جذب فرهنگ‌های بیگانه شود، از این رو ارتباط تنگاتنگ و مهربانانه رسانه ملی می‌تواند این خلأ بعد مسافت و غربت مکانی را پر کرده و با تولید برنامه‌های متنوع و پرجاذبه هم نسل اول مهاجر و هم نسل‌های دوم و سوم و... را برای همیشه با کشور و ملیت خود آشنا و علاقه‌مند نگه دارد.

یک ایرانی هر جای دنیا هم که باشد باز یک ایرانی است، به خاک خود، فرهنگ خود و ملت خود عشق می‌ورزد. سنت‌ها و ارزش‌ها را از یاد نمی‌برد. مغز متفکر و بازوی توانمند ایرانی در خارج از مرزها بوده و هر لحظه و هر آن این احساس را با خود همراه دارد. وقتی ما شاهدیم که ایرانیان در ایام سوگواری محرم در خارج از مرزها لباس سیاه به تن می‌کنند و در جمع‌های خود مراسم سوگواری را به بهترین شکل اجرا می‌کنند و فرزندان آنها مثل آنان یا حتی بهتر از آنان پاسدار این ارزش‌ها هستند یا در ایام نوروز در کنار سفره هفت‌سین همراه با خانواده خود قرآن تلاوت می‌کنند و به یکدیگر عیدی می‌دهند. این مژده بزرگی است که این فرهنگ برای همیشه در قلب ایرانیان، چه آنها که زاده ایرانند و چه آنها که فرزند و فرزندزادگان پدران و مادران ایرانی خود هستند، باقی می‌ماند.

اصلا طرح این سوال که خانواده‌های ایرانی خارج از کشور چه نوع برنامه‌هایی را می‌پسندند، چندان قابل قبول نیست. چراکه هر انسانی برای خود کتاب منحصر به فردی است با استعداد خاص، سلیقه خاص، نیازهای خاص و به طور کلی مدل خاصی که با حتی یک انسان دیگر قابل مقایسه نیست. فلذاست که در داخل ایران هم این تنوع سلیقه‌ها که ناشی از تنوع قومیت، زبان، جنسیت و... است، بسیار فراوان است و این فراوانی برای خانواده‌های ایرانی مقیم خارج هم وجود دارد، اما به طور کلی باید گفت که ایرانیان مقیم خارج با وجود تفاوت جغرافیایی کشور محل اقامت و تنوع فرهنگی کشورها و نیز تنوع در میزان توسعه‌یافتگی یا توسعه‌نیافتگی کشور محل اقامت، اشتراکاتی با هم دارند که عبارتند از:

1 ـ همه ایرانیان خارج به نوعی به کشور خود علاقه‌مندند و به فرهنگ خود عشق می‌ورزند.

2 ـ همه ایرانیان خارج در محل سکونت خود احساس غربت کرده و دلتنگی‌های خاص خود را دارند.

3 ـ اکثر ایرانیان مقیم خارج به دلیل گرفتاری‌های معیشتی خود و نیز دوری از خویشان و دوستان و نزدیکان، با خستگی‌های روحی و روانی مواجه هستند.

4 ـ اکثر ایرانیان مقیم خارج علاقه‌مندند در کشور محل سکونت، سلامت خانوادگی خود را حفظ کرده و فرزندان سالم و به لحاظ روحی متعادلی را تربیت نمایند.

5 ـ اکثر ایرانیان مقیم خارج خواهان شادی و نشاط همراه با سلامت نفس و عزت خانوادگی خود هستند و از برنامه‌هایی که بتواند این نشاط را در خانواده آنها تقویت نماید استقبال می‌نمایند و به همین دلیل است که مشاهده می‌کنیم سریال‌های طنزی که از شبکه‌های جهانی این رسانه پخش می‌شود، بینندگان زیادی را در جهان از ایرانیان و حتی غیرایرانیان آشنا با فرهنگ ایران به خود جلب می‌نماید.

بنابراین با ذکر این مشخصه‌ها باید گفت هرچند تولید برنامه‌های متنوع و همخوان با ذائقه خانواده‌های ایرانی مقیم خارج کاری چندان آسان نیست، اما با تلاش دست‌اندرکاران تا امروز دستیابی به این مهم، تا حد زیادی مقدور گشته است.

امام امت رحمت‌الله علیه می‌فرمایند: صدا و سیمای ما باید دانشگاه باشد. تحلیل این جمله کوتاه اما بسیار ارزشمند بدان معناست که صدا و سیما باید به‌گونه‌ای عمل نماید که همه مخاطبان آن در هر رده سنی، با هر ویژگی فردی و هر سلیقه‌ای بتواند از این رسانه بهره خاص خود را ببرد.

این نکته قابل انکار نیست که برنامه‌های تلویزیون می‌تواند تاثیرات ماندگاری بر مخاطب داشته باشد به‌گونه‌ای که حتی فرهنگ واژگانی آنان را تغییر داده و در نوع روش و منش زندگی و باورهای مخاطب تاثیر بی‌بدیلی بگذارد.

در یک جمله می‌توان گفت رسانه می‌تواند ارزش‌ساز یا ارزش‌سوز باشد. در جامعه خودمان این اثرگذاری بسیار روشن، قابل رویت و حتی قابل اندازه‌گیری است.

آنچه مسلم است ما تا رسیدن به وضعیت مطلوب و قابل قبول راه نسبتا درازی در پیش داریم. اما جای شکر دارد که امروز شاهدیم صدا و سیمای جمهوری اسلامی بویژه در ارتباط با مخاطبان مقیم خارج تلاش‌های زیاد و اثربخشی را به عمل آورده و سازوکارهای طراحی شده برای تولید برنامه‌های متنوع از مقبولیت نسبتا خوبی برخوردار است.

تهیه برنامه‌ها به زبان‌های مختلف برای ایرانیان مقیم آمریکا، اروپا، خاورمیانه، آسیای مرکزی و... نویدبخش آینده‌ای مطلوب می‌باشد.

من خود شاهدم که ایرانیان مقیم فرانسه با اشتیاق و علاقه وافری از برنامه‌های مختلف شبکه‌های جهانی رسانه ملی ما بویژه جام‌جم استقبال می‌نمایند و بازخورد آن را در مواجهه مستقیم و در برنامه‌های تولیدی برای شبکه شاهدم.