ورود پسابها به دریاچه ارومیه با نظارت اداره محیط زیست

به گزارش مهر، در حالی که فاجعه خشکسالی دریاچه ارومیه در اثر بسیاری از علل و عوامل موجه و غیرموجه از جمله کاهش بارندگی، افزایش میزان تخریب، پایین بودن راندمان آبیاری بخش کشاورزی و افزایش تولیدات این بخش، سدسازی و... رفته رفته به روزهای اوج خود رسیده است متاسفانه بحث ورود پسماندهای صنعتی و آلوده معضل جدیدی است که مرگ این تالاب ارزشمند را غم انگیز تر و نزدیک تر می کند.

اولین بار بحث ورود پسابهای سمی و صنعتی به دریاچه ارومیه از طریق یک کارخانه صنعتی واقع در شهرستان مراغه در استان آذربایجان شرقی مطرح و رسانه ای شد که بلافاصله با واکنشهای تند و تیز فعالان محیط زیست، رسانه ها و مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست کشور، آذربایجان شرقی و غربی مطرح و با تکذیب فوری آن تا حدودی لابلای خبرهای روزانه به فراموشی سپرده شد اما معاون محیط انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی در نشست مطبوعاتی خود در پاسخ به سئوال خبرنگار مهر در خصوص ورود پسابهای صنعتی واحدهای صنعتی فعال در شهرکهای صنعتی شماره دو یک ارومیه با تایید ضمنی اظهارداشت: در حال حاضر هیچ فاضلاب و پسابی خارج از کنترل محیط زیست وارد دریاچه ارومیه نمی شود!

آلودگی کارخانه سواد برای دریاچه ارومیه

این اظهارنظر درحالی صورت می گیرد که شهرکهای صنعتی شماره یک و دو ارومیه دارای تصفیه خانه نبوده و با گذشت سالهای فعالیت در حال احداث تصفیه خانه هستند.

مهمترین علامت سئوالی که در این میان مطرح است سکوت معنی دار مسئولان حفاظت محیط زیست کشور و استانهای حوزه آبریز این تالاب ارزشمند در برابر معضلات و مشکلات متعدد گریبانگیر این دریاچه است و اینکه تاکنون تا بهره برداری از تصفیه خانه های این مراکز صنعتی پساب آنها به جز حواشی دریاچه ارومیه به کجا ریخته می شد؟

این سکوت در حالی صورت می گیرد که بر اساس تکرار مکررات، تاثیرات خشک شدن این دریاچه بر حیات و زیست منطقه شمالغرب کشور بر همگان آشکار است.

سئوال اساسی تر اینکه احداث واحدها و کارخانجات صنعتی دارای پسابهای سمی و خطرناک اصولا در مناطق خشک و کویری دارای شاید دارای توجیه باشد اما ایجاد چنین مراکزی در مناطق حاصلخیز و مستعد کشاورزی و حواشی دریاچه ارومیه چه توجیهی می تواند داشته باشد؟

مشکلات و معضلات دومین دریاچه شور دنیا مشکل امروز و دیروز نیست و سالیان درازی است که نفس های این تالاب ارزشمند به شماره افتاده است اما در تمام این مدت ضعف مدیریت واحد و راهکارهای مسکن وار، درد مضاعفی وضعیت فعلی شده است.

مصوبات اجلاس باری اندرخم کوچه های بروکراسی اداری

پس از گذشت سالها از مسائل و مشکلات پیش روی دریاچه ارومیه و هشدارهای فراوان دست اندرکاران و فعالان محیط زیست نسبت به خطر حیات دریاچه ارومیه مضرات ناشی از خشکسالی این دریاچه راهکار ملی در قالب سند ملی راهبردی مدیریت جامع پارک ملی دریاچه ارومیه سال گذشته به امضای عالی‌ترین مقامات وزارتخانه‌های نیرو و جهاد کشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست ایران و نیز استانداران سه استان آذربایجان شرقی، غربی و کردستان رسید اما بعد از گذشت یکسال هیچ فعالیت موثری در این خصوص صورت نگرفته و تمامی تصمیمات در کوچه های بروکراسی اداری جاخوش کرده اند.

قائم مقام و معاون محیط انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی در این زمینه به خبرنگار مهر گفت: در حال حاضر هیچ پسابی مستقیما به آب دریاچه ارومیه ریخته نمی شود بلکه این پساب های در حاشیه های دریاچه ارومیه تجیمع می شوند.

پرویز آراسته با تایید ضمنی ورود پساب های شهرک صنعتی شماره دو و یک به ارومیه اظهارداشت: در حال حاضر تصفیه خانه های این شهرک های صنعتی با ترزیق اهرم فشار از سوی اداره کل حفقاظت زیست در حال اجراست و تصفیه خانه شهرک صنعتی شماره دو ارومیه با بیش از 80 درصد پیشرفت فیزیکی سال 89 آماده بهره برداری می شود.

وی خاطرنشان کرد: هم اکنون تمامی پسابهای شهرک های صنعتی فعال در ارومیه از سوی این اداره کل مدیریت می شود ولی متاسفانه باز شاهد ورود برخی از این پساب های در اراضی پایین دست و کشاورزی دریاچه ارومیه و نیز حواشی این دریاچه هستیم.

آراسته با بیان اینکه شهرکهای صنعتی ملزم به تاسیس تصفیه خانه مستقل نیستند، خاطرنشان کرد: تمامی شهرک های صنعتی در صورت فعالیت 70 درصد از واحدهای صنعتی مجاب به هدایت پساب های خود به تصفیه خانه مرکزی شهرک و طراحی آن هستند که در حال حاضر در استان زیرساخت های این اقدام فراهم شده است.

این مسئول در خصوص تصفیه خانه شهرک صنعتی شماره سه ارومیه که در حوالی دریاچه ارومیه احداث شده است نیز گفت: مجوز زمین ایجاد تصفیه خانه در این شهرک از سوی اداره کل حفاظت محیط صادر شده و به زودی عملیاتی خواهد شد.

وی تصریح کرد: با وجود اینکه تمامی شهرکهای صنعتی دارای تصفیه خانه بوده یا در حال احداث هستند ولی متاسفانه در کنار اخطارهای متعدد از سوی این اداره کل هنوز پساب برخی واحدها در محدوده حاشیه دریاچه ارومیه رها می شود.

وی در خصوص علل برخورد قانونی این اداره کل گفت: این اداره کل هشدارها و اخطارهای کتبی زیادی را به مسئولان شهرک های صنعتی و صاحبان فعال صنعتی ارسال کرده است و اگر تصفیه خانه شهرک صنعتی شماره دو ارومیه زودتر از شهرک صنعتی شماره یک در حال اتمام است در نتیجه این فشارها انجام گرفته است.

در کنار گذر از پیامدهای بسیار ناگوار خشکسالی دریاچه ارومیه خطرات ناشی از ورود پساب های صنعتی آلوده به  آرسنیک و آمونیاک در حاشیه دریاچه ارومیه از سوی استان آذربایجان شرقی و رها سازی پسابهای صنعتی ارومیه به این دریاچه به راحتی قابل اغماض نیست چرا که احتمال بروز سرطان در انسانها و ناباروری اراضی حاشیه این تالاب تنها گوشه ای از مضرات ناشی از این معضل زیست محیطی است.

این تالاب بین المللی در حال حاضر در فهرست تالاب های در خطر جهان (مونترو) قرار گرفته است و ورود پساب های صنعتی به آن، باعث ماندگار شدن نام تالاب ارومیه در فهرست مونترو می شود.

آب دریاچه ارومیه 65 سانتی متر کاهش یافت

قائم مقام اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی در خصوص وضعیت فعلی این دریاچه نیز گفت: در حال حاضر ارتفاع  آب دریاچه ارومیه 65 سانتیمتر کاهش یافته و از نظر تراز آبی در 1271.15 متر است این درحالی است که سطح تراز اکولوژیک دریاچه ارومیه 1274 متر است.

آراسته با ابراز تاسف از کاهش بارندگیها در سالجاری اظهارداشت: متاسفانه این امر روند فعلی دریاچه را بیش از پیش بحرانی می کند.

وی با بیان اینکه سالانه شش میلیارد متر مکعب از آب دریاچه ارومیه تبخیر می شود بیان داشت: باید سالانه شش میلیارد مترمکعب آب نیز وارد این دریاچه شود تا بتوان حالت طبیعی و بیولوژیکی را حفظ کرد.

آراسته با اعلام اینکه دریاچه ارومیه برای رسیدن به حداقل تراز اکولوژیک سالانه به سه میلیارد مترمکعب آب نیاز دارد گفت: هم اکنون میزان آب ورودی به این دریاچه کمتر از 1.5 میلیارد متر مکعب است.

وی در خصوص تاخیر در اجرایی شدن مصوبات اجلاس باری نیز بیان داشت: طرح های زیادی پس از انجام جلسات کارشناسی با برآورد اعتبارات مشخص مصوب شده و مقرر شده این طرح ها در کارگروه اقتصادی دولت مطرح شود.

بنا بر تحقیقات انجام شده از 12 سال پیش تا کنون نمودار تراز آب پارک ملی دریاچه ارومیه رو به پایین است و مطالعات مدیریت زیست بوم حوضه آبریز دریاچه ارومیه که با همکاری بانک جهانی به اتمام رسیده، نشان می‌دهد دریاچه ارومیه به عنوان دومین دریاچه شور جهان تا کمتر از 20 سال آینده با بحران شدیدی مواجه خواهد شد.

ورود پسابهای صنعتی معضل اساسی دیگری است که اگر هرچه سریعتر چاره اندیشی نشود مرگ این تالاب ارزشمندتر را نزدیک تر می کند.