قالی‌بافان کاشان در حسرت روزهای از دست رفته

سال‌هاست که صدای اعتراض فرش‌بافان از رکود بازار فرش بلند شده است، ولی اقدامات انجام شده با حرکت لاک‌پشت‌وار نتوانسته این صنعت را از بحران خارج سازد؛ صنعتی که اشتغال‌زایی و درآمدزایی آن برای همه مسوولان و دست‌اندرکاران فرش ثابت شده است.یکی از فرش‌های بنام کشور که فرش کاشان نام دارد امروزه به دلیل همین بی‌توجهی‌ها در انزوا قرار گرفته است و قالی‌بافان کاشانی در کمال حسرت و ناباوری نام فرش کاشان را که سال‌ها به آن افتخار می‌کردند، اکنون روی فرش‌های چینی می‌بینند و در فروش فرش‌های خود درمانده‌اند.در کارگاه سیدمحسن واجدی، مزد هر بافنده‌ای در ازای هر رج محاسبه می‌شود و به صورت ماهانه آن را دریافت می‌کند. قالی‌بافی در حال حاضر بیشتر در بافت قدیم این شهر صورت می‌گیرد و بافندگان عمدتا افغانی‌اند یا در خانه‌هایی که وسعت زیادی دارد دار قالی به پا می‌کنند.به گفته وی صنعت فرش کاشان با مشکلات عدیده‌ای روبه‌روست چرا که سیستم‌ زندگی‌ها فرق کرده و توجه همگان به آپارتمان‌نشینی است. دیگر دار قالی در خانه‌ها بر پا نیست، همچنین به جای فرش دستبافت در منازل، معمولا به پارکت، یک تکه فرش کوچک و موکت اکتفا می‌شود.واجدی با اشاره به این نکته که در سیستم صادرات فرش دستبافت، کشورهای دیگری جایگزین ایران شده‌اند و زمانی فرش کاشان در دنیا مانند پپسی‌کولا شناخته شده بود اما اکنون دیگر خبری نیست و حتی چین یک شهرک کارگاهی بافت فرش با عنوان فرش کاشان احداث کرده است.

وی با اشاره به ضرورت ساماندهی بخش خصوصی در زمینه بافت ، تولید و عرضه فرش از وضعیت بازار جهانی فرش ایران ابراز نگرانی کرد.به گفته سیدمحسن واجدی، بالاترین مانع، کسادی بازار است که در حال حاضر هر چه فرش تولید می‌شود خریداری وجود ندارد و صادرات فرش ماشینی جایگزین فرش دستبافت شده است. حدود 126 صادرکننده فرش در کاشان فعالیت می‌کنند که 95 درصد صادراتشان از نوع ماشینی است.از سوی دیگر فرش ماشینی برعکس فرش دستبافت دارای تنوع بسیار، رنگ‌آمیزی، هارمونی پیشرفته و ... است که با مدرن‌ترین دستگاه‌ها و نقشه‌های تولید شده به بازار عرضه می‌شود.این قالی‌باف کهنه‌کار معتقد است: نگاه غیرکارشناسی و غیرمسوولانه برخی از دست‌اندرکاران و صاحب‌نظران این صنعت به نقشه‌های فرش، مشکل بزرگ دیگری را ایجاد کرده است. مثلا نقشه‌های قالی تبریز را با کاشان ادغام کرده‌اند تا مثلا نقشه‌ای جدید طراحی کرده باشند، اما در آن طرح، نه نقشه کاشان را می‌بینیم نه اصالت نقشه تبریز را. این در حالی است که هر شهری باید نقشه خود را ببافد. آنچه که مهم است تنوع در رنگ‌آمیزی و کیفیت در بافت فرش است. سیدمحسن واجدی معتقد است: هر چند دولت تاکنون به اقداماتی چون حذف مالیات، اعطای تسهیلات بانکی و بیمه قالی‌بافان دست زده است، ولی اینها نتوانسته صنعت فرش دستبافت ایرانی را از رکود خارج سازد. دولت باید گامی دیگر بردارد و به جای دادن یارانه به ما برای خرید و صدور فرش هزینه کند فرشی که در خارج از ایران فروخته شود مسلما قیمت آن از فروش داخل کشور بیشتر خواهد بود و بنابراین درآمدزایی بیشتری برای ما خواهد داشت.