برگی از تاریخ: شامپولیون راز خط هیروگلیف را کشف کرد

جام جم آنلاین: 181 سال پیش ، در روز 27 سپتامبر سال 1822 میلادی ژان فرانسوا شامپولیون پس از چندین سال تحقیقات بی وقفه سرانجام موفق شد به رمز و راز خط هیروگلیف مصریان باستان

کد خبر: ۲۹۵۳۵

پی برده و مفهوم آن را دریابد.
ژان فرانسوا شامپولیون در 23 دسامبر سال 1790 میلادی در شهر فیژاک در استان لوت متولد شده بود.
وی از نبوغ خاصی در فراگیری زبان های کهن برخوردار بود و ظرف مدت کوتاهی چندین زبان کهن از جمله زبان قبطی مصر را فراگرفت.

وی توجه خاصی به تمدن فراعنه مصر که پس از لشکرکشی ناپلئون به مصر به کانون توجه دانشمندان مبدل شده بود ، داشت.

شامپولیون پس از سرنگونی امپراتوری ناپلئون و بازگشت سلطنت بوربون ها به فرانسه ، سمت خود به عنوان استاد تاریخ در دانشگاه گرونوبل را از دست داد.
اما به لطف حمایت های برادر بزرگنرش که یک باستان شناس مشهور بود ، توانست به تحقیقات خود ادامه دهد.
در سال 1798 میلادی ، دانشمندانی که با ناپلئون بناپارت به مصر رفته بودند در ناحیه روزت در دلتای نیل موفق به کشف یک قطعه سنگ بازالت سیاه رنگ شدند که بر سطح آن متنی توسط راهبان شهرممفیس دوره بطلمیون پنجم از سلسله فراعنه یونانی بطالمه مصر حک شده بود.

این متن به 3 خط یونانی قدیم ، دموتیک یک خط مصری نسبتا جدیدتر و هیروگلیف خط مقدس فراعنه باستان نوشته شده بود.
این لوح به زودی توسط نلسون دریاسالار انگلیسی از فرانسوی ها ربوده می شود و هم اکنون نیز در موزه انگلستان قرار دارد.
این لوح کنجکاوی دانشمندان از جمله شامپولیون جوان و توماس یونگ یک فیزیکدان انگلیسی را برمی انگیزد.

یونگ موفق به کشف رمز خط دموتیک شده و متوجه می شود تصاویر هیروگلیف ها حاوی اسامی فراعنه است.
شامپولیون به نوبه خود موفق می گردد به نسخه کپی شده از متن این لوح دست یابد او سه خط موجود بر لوح را مقایسه می کند.

خواندن متن به خط یونانی قدیم برای شامپولیون آسانتر بود.
وی به لطف آشنایی اش با فرهنگ مصر فراعنه و تسلطش به زبان قبطی که تا حدودی به زبان های قدیمی مصری نزدیکتر است ، از رقیب انگلیسی خود پیش می افتد.
شامپولیون متوجه می شود در متن هیروگلیف لوح روزت تعداد علائم سه برابر واژه های متن یونانی است.
شامپولیون کشف می کند که علائم هیروگلیف فقط یک نشانه نیستند ، بلکه مانند حروف الفبا دارای آوا هستند.

در 22 سپتامبر سال 1822 میلادی وی تصاویری را از یک باستان شناسی دریافت می کند و با مقایسه آن با متن لوح روزت ابتدا نام کلئوپاترا را تشخیص داده و سپس نام های فراعنه رامسس و توتموسیس را کشف می کند.

شامپولیون از این کشف خود به اندازه ای به هیجان می آید که بیهوش می شود.
سرانجام پس از اینکه به خود می آید در روز 27 سپتامبر سال 1822 میلادی کشف راز و رمز خط هیروگلیف را اعلام می کند.
کشف شامپولیون در محافل علمی آن روزگار سر و صدای زیادی برپا می نماید.
ژان فرانسوا شامپولیون ده سال بعد در سن 42 سالگی در 4 مارس سال 1832 میلادی دار فانی را وداع می گوید ; بدون این که فرصت یابد دستور زبان مصری و فرهنگنامه مصری که به تالیف آنها پرداخته بود را به اتمام برساند.
به این ترتیب در روز 27 سپتامبر سال 1822 میلادی ژان فرانسوا شامپولیون 32 ساله به رمز و راز خط هیروگلیف مصریان باستان پی می برد.
کشف وی راه را برای دانشمندان و باستان شناسان می گشاید تا به تاریخ و تمدن مصر قدیم پی برده و رازهای این تمدن غنی را کشف نماید.