آموزش‌و‌پرورش در انتظار حل مشکلات

پس از آن‌که مجلس به سوسن کشاورز، اولین گزینه رئیس‌جمهور به عنوان وزیر آموزش و پرورش رای عدم اعتماد داد، تا هفته‌ها به نظر می‌رسید، گزینه فاطمه آلیا از مدافعان سیاست‌های دولت نهم در مجلس و از اعضای کمیسیون فرهنگی وعده رئیس‌جمهوری را در انتخاب دومین وزیر زن کابینه تحقق ببخشد، اما با انصراف وی از این نامزدی تحت فشار مجلس، اعلام نام حمیدرضا حاجی‌بابایی به‌عنوان وزیر آموزش و پرورش به مجلس و حمایت صریح بسیاری از نمایندگان از وی نشان می‌دهد برخلاف گزینه‌های قبلی رئیس‌جمهور این بار در اخذ رای اعتماد برای وزیرش در این حوزه مشکل چندانی نخواهد داشت که موضع مثبت مجلسیان به همتای خود در سمت وزیر، شانس وی را برای تصدی این پست بالا برده است.

حمیدرضا حاجی‌بابایی 50 ساله، نماینده چند دوره مردم همدان در مجلس شورای اسلامی و عضو هیات علمی دانشگاه بوعلی‌سیناست.

وی دکتری الهیات و معارف اسلامی دارد و بسیاری از برنامه‌های راهبردی و اجرایی خود را برحسب تخصص بر رویکرد دینی استوار کرده؛ اما آنچه شانس وی را برای تصدی وزارت دوچندان کرده، ریاست 6 ساله وی بر فراکسیون فرهنگیان مجلس است که گفته می‌شود او در احقاق مطالبات این قشر فعال بوده و شاید به همین دلیل، موضع آموزش و پرورشی‌ها نیز در قبال او منفی نیست.

علاوه بر طرح مطالبات فرهنگیان، حاجی‌بابایی مسائلی چون تقلیدی، سنتی و ناکارآمد بودن نظام آموزش، نبود هماهنگی با نهادهایی چون حوزه و دانشگاه، تمرکزگرایی، به‌روز نبودن فضا و تجهیزات آموزشی، ناکارآمدی شیوه‌های ارزشیابی، نهایی نشدن طرح جامع تربیتی و سند ملی آموزش و پرورش، بی‌توجهی به تحولات جهانی، بی‌ثباتی در مدیریت آموزشی و نبود شفافیت در بخش اطلاعات و آمار نظام آموزش و پرورش را از عمده‌ترین چالش‌های پیش‌روی خود می‌داند.

مرور برنامه‌های عملیاتی

طی روزهای گذشته که مسیر برای انتخاب حاجی‌بابایی از سوی مجلس هموار شد، وی مهم‌ترین برنامه‌های عملیاتی خود را به نمایندگان ارائه کرد تا پس از چند روز بحث و بررسی و طرح سوال، نشست مجلس برای بررسی رای اعتماد به وی امروز یکشنبه برگزار شود. اگر او رای بیاورد که احتمال آن بالاست، به نظر می‌رسد طی روزهای آینده وزارت آموزش و پرورش پس از حدود 2 ماه از شروع سال تحصیلی از بلاتکلیفی خارج خواهد شد.

حاجی‌بابایی به طور خلاصه عمده‌ترین برنامه‌های خود را این‌گونه اعلام کرده است: تعمیق تربیت دینی، تصویب نهایی سند ملی آموزش و پرورش، جذب نیروهای توانمند، حمایت نخبگان علمی، اعطای تسهیلات به معلمان، توجه ویژه به مناطق محروم و آموزش بزرگسالان و کودکان استثنایی، رشد اعتبارات سرانه واحدهای آموزشی، ایجاد هسته‌های تربیتی و تحصیلی، تقویت معاونت پرورشی، توجه ویژه به تربیت بدنی در مدارس، ارتقای سطح بهداشت و....

به نظر می‌رسد برنامه‌های عملیاتی حاجی‌بابایی از جامعیت کافی برخوردار است؛ اما این‌که چقدر با توجه به ظرفیت درونی وزارت آموزش و پرورش امکان اجرایی شدن دارد، باید در انتظار برنامه‌های خردتر از سوی وی بود، چراکه وزرای قبلی و حتی نامزدهای پیشین تصدی این سمت نیز تا حد زیادی بر این جامعیت صحه گذاشته بودند، ولی با شروع کار ضعف و چالش سرعت تغییرات را کند کرد.

مقبولیت در میان فرهنگیان

یک عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با اشاره با سابقه کاری حاجی‌بابایی و تلاش وی برای پیگیری مسائل و مشکلات فرهنگیان در مجلس، از مقبولیت بالای او در میان این قشر می‌گوید. فاطمه آجرلو برنامه‌های پیشنهادی او را کاملا اجرایی و کاربردی می‌داند و می‌گوید: این برنامه براساس جامع‌نگری و ضروریات و مشکلات جاری در آموزش و پرورش تدوین شده است. آجرلو تصریح می‌کند: حاجی‌بابایی از نظر نرم‌افزاری و سخت‌افزاری می‌تواند علاوه بر حل مسائل و مشکلات حوزه آموزش و پرورش، سبب رشد فزاینده آن در تمامی عرصه‌ها شود.

حل مشکلات با تدوین اولویت‌های پژوهشی

اما شمسی نامی، عضو هیات علمی پژوهشکده تعلیم‌وتربیت، نگاهی عمیق‌تر به برنامه‌های حاجی‌بابایی دارد و با تاکید بر این‌که ابتدا ببینیم اولویت‌ها چیست و سپس منابع ملی و انسانی را به آن سمت هدایت کنیم، می‌گوید: باید تلاش کنیم از طریق پژوهش در اولویت‌های نظام آموزش به پیشگیری از چالش‌های آینده بپردازیم. ما برای اولویت‌بخشی نیازمند سامانه پژوهش‌سنجی هستیم تا جهت‌گیری پژوهش‌ها را به سمت کلان هدایت کنیم. در این صورت اولویت‌های نظام آموزش با تلفیق داده‌های سخت و نرم قابل شناسایی است. این عضو پژوهشکده تعلیم و تربیت از ضروریات برنامه‌های وزیر آینده را توجه به مدرسه اثربخش می‌‌داند و اضافه می‌کند: برای این کار توجه به وضعیت معلمان اعم از جذب و گزینش و نگهداشت نیروهای انسانی از اولویت‌هاست. معلم کلید آموزش و پرورش است و بی‌توجهی به وضعیت مدیر و معلم در مدرسه، کل نظام آموزش را با مشکل روبه‌‌رو می‌کند.

نامی همچنین محتوای دروس را مورد نقد قرار می‌دهد و با تاکید بر آموزش مهارت‌های مادی و معنوی خواستار کیفیت‌بخشی به محتوای آموزش در مدارس است. وی در عین حال می‌گوید که هیچ شناختی از گزینه انتخابی برای وزارت آموزش و پرورش ندارد.

رویکرد مثبت به سند ملی آموزش و پرورش

اما به نظر می‌رسد مهدی نویدادهم، دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، حاجی‌بابایی را خوب می‌شناسد و به نوعی انتخاب او را به فال نیک می‌گیرد. او می‌گوید: آموزش و پرورش در این روزها نیازمند تحول عمیق و گسترده و همه‌‌جانبه است تا در سطح ملی زمینه‌ساز سند چشم‌انداز 20 ساله باشد. مدیریت این دستگاه بزرگ باید نگاه استراتژیک و همه‌سو داشته باشد و با توجه به عضویت ایشان در هیات رئیسه مجلس به نظرم می‌تواند از ظرفیت‌ها برای ارتقای کیفیت آموزش و پرورش استفاده کند، ضمن این که وی از سند ملی آموزش و پرورش که بزودی تصویب و ابلاغ خواهد شد به عنوان نقشه راه تحول یاد کرده، نشان می‌دهد که با مدیریت ایشان می‌توانیم به تحول مورد نظر دست یابیم.

افزایش تعامل مجلس و آموزش و پرورش

علی کریمی فیروزجانی، رئیس کمیته آموزش و پرورش مجلس هم پیش‌بینی می‌کند، حاجی‌بابایی با رای قاطع مجلس به عنوان وزیر انتخاب شود. وی از جمله پیامدهای این انتخاب را تعامل مجلس و وزارت آموزش و پرورش برای حل مشکل کسری بودجه این وزارتخانه می‌داند و می‌گوید: بودجه آموزش و پرورش در سال‌های گذشته 4000 میلیارد تومان بود که امسال به10 هزار میلیارد تومان افزایش یافت و این موضوع نشانه همت مجلس برای حل مشکل این حوزه است.

تیغ تیز انتقاد از وزرای پیشین

گفته می‌شود حاجی‌بابایی در دوره‌های وزارت مرتضی حاجی، محمود فرشیدی و علیرضا علی‌احمدی از جمله نمایندگانی بوده که با انتقاد از عملکرد آنان، ضعف‌های این وزارتخانه را به صورت عیان مطرح می‌کرد. در حال حاضر وی قرار است در جایگاهی حاضر شود که خود نه‌تنها به چالش‌های آن آگاه است، بلکه بیشتر وزرای پیشین را به دلیل سهل‌انگاری و سوءمدیریت مورد انتقاد قرار داده است.

بنابراین، انتظار جامعه فرهنگیان و نظام آموزش از او بالاست. به گفته یکی از مدیران دبیرستان‌های تهران، از تامین بموقع سرانه مدارس تا بهبود وضعیت معیشت و ساختار وزارتخانه و از سطح بهداشت و مشاوره در مدارس تا تدوین دستورالعمل‌های پیش‌برنده و نه بازدارنده، همه را از وزیر آینده متوقعیم.

کتایون مصری