مقابله با مرگبارترین سرطان‌های مغزی

یکی از خطرناک‌ترین انواع سرطان‌های مغزی که به مرگباربودن شهرت دارد glioblastoma multiforme است که با سرعت زیادی در جوامع مختلف در حال گسترش بوده و علت این سرعت نگران‌کننده نیز دشواری درمان آن عنوان شده است. متاسفانه این نوع سرطان در بیشتر موارد و حتی به رغم استفاده از شیوه‌های درمانی شدید تهاجمی به مرگ منتهی می‌شود. تجربه نشان داده است افرادی که به این نوع سرطان مغزی مبتلا می‌شوند، به طور متوسط تنها 2 سال زنده می‌مانند. اما حتی این آمار و ارقام نگران‌کننده نیز موجب نشده تا امید دانشمندان برای غلبه با آن به ناامیدی تبدیل شود. گروهی از دانشمندان هم اکنون شیوه‌های نوینی را برای حمله به این نوع سرطان دنبال می‌کنند و به سبب اهمیت موضوع، برخی شرکت‌های متخصص در زمینه تولید دارو و ارائه شیوه‌های پیچیده درمانی نیز وارد این قضیه شده‌اند.

گروهی از این محققان که مرکز فعالیت‌های تحقیقاتی آنها در خاورمیانه است بتازگی دستگاهی طراحی کرده‌اند که مبنای عملکرد آن استفاده از میدان الکتریکی برای ایجاد اختلال در رشد سلول‌های سرطانی است. نکته جالب توجه این است که نخستین موارد آزمایش شده درخصوص این تکنیک نوین موثر بوده است و همین مساله محققان را به ادامه تلاش‌های خود امیدوار کرده است. این فناوری نوین پزشکی از چند سال پیش روی چند مورد محدود از بیماران انسانی به کار گرفته شده است. این بیماران با استفاده از تلفیق این روش و شیمی درمانی تحت درمان قرار گرفته‌اند و در حال حاضر نیز 7 تن از آنها با گذشت 4 سال از آغاز درمان هنوز زنده‌اند و جالب این‌که در مغز 5 تن از آنها هیچ نشانی دال بر پیشرفت بیماری دیده نمی‌شود.

یکی از نکات جالب توجه در فرآیند کمک به این بیماران، آن هم با تکیه بر این روش این است که بیمار نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارد و پس از انجام برخی اعمال مخصوص پزشکی راهی خانه می‌شود تا فرآیند درمانی در طول زمان اثرگذاری خود را نشان دهد. در این روش جدید جفت الکترودهای مخصوصی در سر بیمار و در نزدیکی تومور سرطانی کار گذاشته می‌شود و این در حالی است که سر دیگر آنها به باتری 3 کیلوگرمی متصل است که بیمار می‌تواند آن را با خود به هر جایی منتقل کند. این الکترودها میدان‌های مغناطیسی نه چندان قدرتمندی منتشر می‌کنند که به جز سلول‌های در حال تقسیم شدن هیچ تاثیری بر سایر بافت‌های بدن ندارند و این به معنای آن است که چنین تکنیک درمانی تبعات منفی برای بافت‌های سالم بدن به همراه ندارد و این دقیقا همان مشکلی است که درخصوص تکنیک‌های درمانی تهاجمی نظیر شیمی درمانی وجود دارد. محققان دریافته‌اند در فرآیند تقسیم سلولی مرحله کوتاهی وجود دارد که سلول دچار شکل خاصی می‌شود که نسبت به محرک‌های محیطی ازجمله میدان‌های مغناطیسی حساسیت بیشتری دارد. در چنین تکنیکی مشخص شده است قشر سلول سرطانی در حال تکثیر تخریب شده و در نهایت سلول سرطانی فرو می‌پاشد.

محققان برای اطمینان خاطر حاصل کردن از این فناوری نوین دو دسته از بیماران را به دقت زیر نظر گرفته‌اند. دسته نخست آنهایی بوده‌اند که به glioblastoma multiforme مبتلا بوده و استفاده از روش‌های دیگر درمانی در آنها تاثیرگذار نبوده است. دسته دوم نیز افرادی بوده‌اند که بتازگی چنین بیماری‌ای در آنها تشخیص داده شده است. در هر دو دسته به‌کارگیری این فناوری نوین پزشکی امیدوارکننده بوده است. موفقیت‌های به دست آمده از این فناوری که در یک شرکت متخصص در درمان‌های دارویی خاص حاصل شده است، موجب شده تا مجریان آن به دنبال بیماران دیگری از این دست در آمریکا و کشورهای مختلف اروپایی باشند تا با شرکت در یک دوره درمانی دو ساله نتایج قطعی استفاده از این فناوری نوین مشخص شود.

یکی از ویژگی‌های این روش نوین درمانی در این است که درحالیکه استفاده مجزا از شیمی‌درمانی و قراردادن بیمار در معرض میدان‌های الکتریکی هر یک تاثیرگذاری محدودی دارند، اما زمانی که تلفیقی از آنها برای کمک به بیماران به کار گرفته می‌شود، تاثیرگذاری آنها با یکدیگر تلفیق شده و نتیجه به مراتب بهتری حاصل می‌شود. تحقیقات مختلفی که درخصوص مراحل گوناگون به کارگیری این روش نوین درمانی انجام شده، نشان می‌دهند میدان‌های الکتریکی در مقایسه با شیمی‌درمانی سلول‌های سرطانی را با شدت بیشتری تضعیف کرده و این در حالی است که تقریبا هیچ اثر مرگبار جانبی متوجه سایر بافت‌های سالم بدن نمی‌شود.

مقایسه شیمی‌درمانی و روش‌هایی از این دست با تکنیک استفاده از میدان‌های الکتریکی تفاوت جالبی را در تاثیرگذاری روی تومورهای سرطانی نشان می‌دهند. در شیمی‌درمانی که هم‌اکنون در گوشه و کنار دنیا به عنوان اصلی‌ترین روش مواجه با سرطان شناخته شده است، تنها بخش محدودی از توده سرطانی آن هم تنها برای انواع خاصی از سرطان‌ها هدف گرفته می‌شود؛ اما در روش جدیدی که محققان امیدهای زیادی به آن دارند انواع تومورهای سرطانی هدف گرفته می‌شوند با توجه به این نکته ظریف که آسیبی به سایر بافت‌های سالم بدن بیمار وارد نمی‌شود.

در روش‌های درمانی فعلی که برای کمک به بیماران مبتلا به این نوع سرطان مرگبار به کار گرفته می‌شود، ابتدا جراحی انجام شده و در ادامه از شیمی‌درمانی و پرتونگاری استفاده می‌شود. پس از حدود 4 هفته فرآیند پرتونگاری متوقف می‌شود، اما شیمی‌درمانی همچنان ادامه پیدا می‌کند. اما دشواری یاد شده در درمان این نوع سرطان به این نکته بازمی‌گردد که پیش از آن که تصاویر MRI سلول‌های سرطانی را شکار کنند، آنها در سراسر مغز منتشر می‌شوند.

محققان به نتیجه‌بخش بودن قطعی این روش و سایر فناوری‌های نوین پزشکی مختص غلبه بر سرطان امیدهای زیادی بسته‌اند. با توجه به این که در تمام جوامع سرطان ریشه دوانده است و با تغییرات ناخودآگاه به وجود آمده در الگوهای سالم زندگی، خطر ابتلا به انواع سرطان‌ها ازجمله سرطان‌های پیچیده مغزی بیشتر شده است، محققان امیدوارند تلاش‌های آغاز شده در این خصوص با سرعت بیشتری پیگیری شوند.

مترجم: مهدی پیرگزی
منبع‌: Technology Review