شبکه مستند؛ فرصتی برای دیده شدن مستندسازان

در حوزه سینمای مستند ما، کارهای ماندگاری ساخته می‌شوند که بسیاری از آنها البته امکان نمایش پیدا نمی‌کنند. خیلی از فعالان سینمای مستند، پاشنه آشیل سینمای مستند را در عدم نمایش این آثار می‌دانند و مدعی هستند که پخش نشدن این آثار در سینما باعث رکود و سرخوردگی سازندگان آن شده است. اما در این میان بسیاری دیگر هم هستند که تلویزیون را «خاستگاه» فیلم مستند می‌دانند و استدلال می‌کنند که تلویزیون مانند همه جای دنیا باید حامی فیلمسازان مستند باشد.

سعید نبی کارگردان جوانی که مستند «گنجینه تتیس» وی در حال پخش از تلویزیون است، راه‌اندازی شبکه مستند را پاسخ به یک نیاز قدیمی می‌داند و می‌گوید: با توجه به بازخوردهایی که آثار مستند داشته‌اند، مسوولان تلویزیون به این نتیجه رسیدند که می‌توانند با ساخت مستندهای به‌روز، تاثیر کوتاه‌مدت و بلندمدت آن را در لایه‌های مختلف جامعه ببینند. در واقع فیلم مستند متر و عیاری شده است برای برنامه‌ریزی مدیران مختلف در حوزه‌های گوناگون.

کارگردان فیلم مستند تحسین‌شده «زیر صفر» پرداختن جدی به مستند را یک راهکار مناسب از سوی مسوولان تلویزیون عنوان می‌کند و می‌گوید: با توجه به موقعیت جدید آثار مستند، این گونه فیلمسازی توانسته جایگاه خود را به عنوان یک کالای فرهنگی مناسب با قدرت جذب بالا پیدا کند و طبیعی است که ما به عنوان دست‌اندرکاران عرصه سینمای مستند از این بابت خوشحالیم، اتفاقی در حوزه سینمای مستند افتاده که درنهایت باعث پیشرفت بیش از پیش آن خواهد شد. واقعیت این است که سینمای مستند در ایران با وجود همه آثار خوبی که در آن ساخته می‌شود به‌لحاظ تشکیلاتی آنقدرها رشد نداشته و راه‌اندازی شبکه مستند یک قدم بسیار بزرگ برای دلگرم‌شدن فیلمسازان کشور به آینده است.

البته نبی شرط موفقیت این شبکه را علاوه بر برنامه‌ریزی دقیق، توجه به نیروهای کیفی سینمای حرفه‌ای مستند می‌داند و می‌گوید: از آنجا که مخاطبان آثار مستند، خاص هستند، باید کیفیت آثاری که برای این‌گونه مخاطبان ساخته می‌شود نیز قابل قبول باشد.

حسن نقاشی، مستندسازی که چند جایزه داخلی و خارجی گرفته، ایجاد شبکه مستند را اتفاقی در حوزه رسانه می‌داند و می‌گوید: قبلا برای ساخت فیلم‌های مستند و مستقل مامنی بجز مرکز سینمای مستند و تجربی وجود نداشت اما با راه‌اندازی شبکه مستند این امیدواری در میان مستندسازان به وجود آمده که از این پس، آثار حرفه‌ای فیلمسازان ما از تلویزیون پخش شود.

وی با اشاره به استقبال فیلمسازان مستند از این شبکه گفت: حدود 270 نفر در انجمن مستندسازان عضو هستند که از این تعداد حتی اگر یک‌سوم فعالیت داشته باشند، می‌توانیم بگوییم تعداد قابل توجهی در این عرصه فعالیت می‌کنند، البته این رقم جدا از افرادی است که در صنوف دیگر خانه سینما مشغول هستند، اما در حوزه مستندسازی هم حضور دارند. به این دلیل می‌توانم پیش‌بینی کنم که این شبکه به لحاظ تولید می‌تواند طیف وسیع و گسترده‌ای از آثار مختلف را در این زمینه دربرگیرد که از این نظر، قابل تامل است.

در حالی که سینمای ما همچنان اسیر «بایدها» و «نبایدها»ی همیشگی است، به نظر می‌رسد تلویزیون تلاش می‌کند در انجام رسالتش حوزه‌های گوناگون را پوشش دهد و به این منظور از تمام گونه‌های تصویری که امکان ارتباط با مخاطب و انتقال پیام را دارد، استفاده می‌کند. افتتاح شبکه مستند، نقطه عطفی در تعامل با فیلمسازان جوان و مستعد حوزه فیلم مستند تعریف می‌شود که برآیند آن می‌تواند نتایج فرخنده‌ای در پی داشته باشد.