خوزستان، سرگردان درشناخت بازار هدف

البته گفتن این نکته ضروری است که مسائلی چون بهره‌وری پایین و بالا بودن هزینه‌های تولید، ‌چالش‌های رقابتی، ‌الزامات قانونی و محدودیت‌ها، در روند صادرات تاثیر منفی بر جای می‌گذارد. امروزه صادرات کالا یکی از شاخص‌های مهم توسعه‌یافتگی در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه است. خوزستان به‌عنوان یکی از استان‌های مهم کشور با افزایش تولیدات و ارتقای کیفیت کالا،‌ توسعه زیر‌ساخت‌ها و رفع موانع چندین‌ساله‌ بر سر راه صادرات می‌تواند به توسعه‌یافتگی دست یابد.

استان نفتخیز خوزستان در بخش‌هایی از جمله کشاورزی و صنعتی، موقعیت و ظرفیت‌های منحصربه‌فردی دارد و نمی‌تواند با تکیه بر اقتصاد تک‌محصولی و آسیب‌پذیر نفت، در اقتصاد و تجارت جهانی نقش مهمی ایفا کند؛ چرا‌که توجه به فرآورده‌های نفت در خوزستان، امری ملی است و سهم خاصی برای استان در این بخش تعریف نشده است. بنابراین برای دستیابی به توسعه اقتصادی و برقراری یک ارتباط منطقی با تجارت خارجی و توسعه صادرات باید خود را با تحولات جهانی هماهنگ و منطبق کنیم.

بازاریابی سنتی

صادرات محصولات کشاورزی علاوه بر اشتغالزایی، ‌ارز‌آوری را به دنبال دارد؛ این در حالی است که سهم صادرات محصولات کشاورزی در استان تنها 4 درصد میزان صادرات کالاهای غیر‌نفتی است. البته ناگفته نماند بینش سنتی که در گذشته تولید داخلی را برای مصرف داخلی در نظر می‌گرفت و تولیدات صنایع را به تامین نیاز بازار داخلی محدود می‌ساخت، هم‌اکنون به سرعت در حال تغییر است و جای خود را به فرهنگ صادرات محور داده و این فرهنگ نوپا تاثیر مناسبی بر بخش‌های مختلف صنعتی و تجاری گذاشته است. با این حال در این زمینه برای معرفی تولیدات داخلی در بازار جهانی، تلاش چشمگیری نشده و هنوز بازاریابی این تولیدات به صورت ابتدایی انجام می‌گیرد. البته این نقایص بارها در کار‌گروه صادرات غیر‌نفتی استان از سوی متولیان عنوان شده ولی تاکنون راهکارهایی تدوین یا ارائه نشده است. در این خصوص،‌ رئیس اتاق بازرگانی شهرستان اهواز با اشاره به مشکلات و موانع پیش روی صادرات غیر نفتی در استان گفت: اغلب مشکلات صادرات در استان متفاوت با سایر نقاط کشور نیست.

موانع صادرات

عبدالرحمن سلیمانی، بالا بودن قیمت تمام‌شده تولید کالا در استان نسبت به سرانه ملی و اتلاف انرژی در فرآیند تولید‌، بالا بودن دستمزد و در عین حال بهره‌وری پایین، ‌بالا بودن هزینه حمل و نقل و نرخ تورم را نسبت به سایر نقاط کشور از جمله مشکلات و موانع پیش روی صادرات و صادر‌کنندگان خوزستان دانست.

سلیمانی با اشاره به بالا بودن نرخ تمام شده در استان، یکی از دلایل افزایش این نرخ را عوامل مرتبطی از جمله‌ گران بودن تسهیلات و عدم تولید به اندازه ظرفیت دانست و گفت: تنها 40 درصد ظرفیت تولید کالا مشغول به کار است و این در حالی است که به اندازه صددرصد هزینه می‌شود.

به گفته وی، عدم بدنه‌سازی کالاهای تولیدی در استان برای بازارهای جهانی، ‌عدم بازاریابی مناسب و شناسایی نیازهای بازارهای هدف و نبود ثبات و نگهداری این بازارها از عمده‌ترین موانع و چالش‌های پیش روی صادرات غیر‌نفتی خوزستان است.

سلیمانی گفت: در حالی که کشور به دنبال شناسایی بازارهای جدید و ایجاد ثبات در بخش تجارت است، اما خوزستان که به دلیل همسایگی با عراق اغلب بررسی‌های خود را روی این بازار قرار داده، حضوری فعال یا برنامه‌ریزی مدونی برای دستیابی به این موقعیت ندارد. نباید تنها بازار عراق را به عنوان بازار هدف توسعه صادرات غیر‌نفتی خوزستان برشمرد. وی گفت: القای بازار عراق به عنوان بازار هدف خوزستان که کمتر از 30 درصد صادرات استان به آنجا صورت می‌گیرد، نادرست و غیرمنطقی است.

با وجودی که در 6 ماهه نخست امسال از سوی میراث فرهنگی خوزستان، حجم صادرات صنایع دستی این استان با رشد 219 درصدی به نسبت مدت مشابه سال قبل 334 تن اعلام شد، اما این میزان بنا به گزارش خبرنگار ما کمتر از یک درصد صادرات این استان است.

بیش از یک‌چهارم صادرات غیرنفتی کشور از مرزهای خوزستان صورت می‌پذیرد که در این میان محصولات غیرنفتی این استان مانند خرما، میوه‌جات، تره‌بار، حبوبات، لبنیات، فرآورده‌های پتروشیمی، محصولات پروتئینی مانند ماهی، میگو، مرغ و ... رقم چشمگیری را می‌تواند به خود اختصاص دهد.