دانشگاه‌ها ؛ افزایش ظرفیت کاهش کیفیت

براساس این گزارش در آزمون سراسری سال 88، سازمان سنجش در بسیاری از دانشگاه‌های تهران و شهرستان‌ها، بیش از ظرفیت موجود، دانشجو پذیرش کرده، در حالی که این دانشگاه‌ها برای تامین امکانات رفاهی و خدماتی، آموزشی، پژوهشی و فرهنگی دانشجویان سال‌های گذشته، با مشکل روبه‌رو هستند و ظرفیت تسهیلات موجود پاسخگوی نیاز ورودی‌های سال‌های گذشته نیست.

سازمان سنجش در بسیاری از رشته‌‌های تحصیلی در دانشگاه‌هایی مانند الزهرا تا 150 درصد، دانشگاه علامه طباطبایی تا 65 درصد و در دانشگاه صنعتی شریف تا 15 درصد بیش از ظرفیت تعیین شده دانشجو پذیرش کرده است، این تصمیم در جهت سیاست افزایش پذیرش دانشجو که از سیاست‌های نظام آموزش عالی در دولت نهم است، نشات می‌گیرد.

خبرگزاری مهر در گفتگو با جمعی از روسای دانشگاه‌ها خبر می‌دهد اگر در تنظیم بودجه جاری و سالانه هر دانشگاه تعداد دانشجویان و ظرفیت مورد نیاز برای پاسخگویی به آنان لحاظ شود، تا حد زیادی شاهد کاهش نگرانی مدیران دانشگاه‌ها خواهیم بود؛ در حالی که اظهارات برخی از آنها نشان می‌دهد این هماهنگی صورت نگرفته است. در این باره سعید سهراب‌پور، رئیس دانشگاه شریف می‌گوید: وقتی توسعه دانشگاه‌ها در تهران ممنوع است، بحث افزایش ظرفیت پذیرش دانشجو معنایی نخواهد داشت. به گفته وی، دانشگاه شریف از 15 سال پیش با کمبود فضا روبه‌رو بوده و در روند افزایش ظرفیت با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو شده است.

غلامرضا قربانی، رئیس دانشگاه صنعتی اصفهان هم می‌گوید: بارها گفته‌ام در سطح کارشناسی افزایش ظرفیت پذیرش دانشگاه‌ها مشکل جدی محسوب می‌شود، ما امروز با مشکلات متعددی در زمینه حمل و نقل و تجهیزات آزمایشگاهی و کارگاه و کلاس روبه‌رو هستیم.

عبدالله شفیع‌زاده، معاون آموزشی دانشگاه علامه طباطبایی هم با بیان این که خواستار پذیرش 245 دانشجوی نیمه حضوری بودیم، اما وزارت علوم 525 نفر را پذیرفت، می‌‌گوید: به دلیل این افزایش ظرفیت در ارائه امکانات آموزشی و دانشجویی با مشکل روبه‌رو خواهیم شد.

چنین مساله‌ای نشان می‌دهد هنوز روسای دانشگاه‌ها نسبت به برنامه‌های کلان وزارت علوم یا توجیه نیستند یا حق اعمال نظر و مشارکت ندارند و وزارت علوم به روسا و معاونان دانشگاه‌ها تنها به عنوان مجری برنامه‌های خود می‌‌نگرد.

پیام نور می تازد

در کنار تمام افزایش ظرفیت‌ها، بحث افزایش دانشجویان دانشگاه پیام نور که امسال به بیش از 300 هزار نفر رسیده است، نشان می‌دهد با وجود اذعان چند باره مسوولان این دانشگاه به کمبود فضای آموزشی، همچنان سیاست افزایش ظرفیت در پیام نور دنبال می‌شود.

امکانات موجود سخن می‌گویند

وقتی روزنامه جام‌جم، اردیبهشت امسال در گزارشی معضل موضوع افزایش ظرفیت دانشگاه‌ها بدون در نظر گرفتن کیفیت برخی واحدها و مراکز آموزش عالی را مورد نقد قرار داد، روابط عمومی وزارت علوم در جوابیه‌ای ضمن تکذیب بسیاری از کمبودهای موجود، نقد مذکور را مغرضانه خواند و با بیان پیشرفت‌های علمی برخی دانشگاه‌ها از موضع وزارت علوم دفاع کرد. اما به نظر می‌رسد با انتقاد روسای دانشگاه‌های برتر کشور از سیاست افزایش بی‌برنامه ظرفیت در دانشگاه‌ها، بتوان بار دیگر بر نقد ماه‌های قبل صحه گذاشت.

طبق آمارهای رسمی، جمعیت جوان و فعال کشور تا سال 1400 به 61 میلیون نفر می‌رسد که نیمی از آنان جوانان فارغ‌التحصیل مراکز دانشگاهی یا همان نیروهای ماهر هستند. بنابراین تا 12 سال آینده، دولت باید 29 میلیون فرصت شغلی جدید ایجاد کند که نیمی از آنها به دانش‌آموختگان و متخصصان اختصاص دارد، اما متاسفانه با رشد بی‌رویه ظرفیت دانشگاه‌ها، بیکاری نیروی ماهر به مشکل بزرگ‌تری تبدیل خواهد شد.

از سوی دیگر، وضعیت خوابگاه‌ها، کتابخانه‌ها، سلف سرویس‌ها، وام‌های دانشجویی، کلاس‌ها و ... در دانشگاه‌های برتر کشور نشان می‌دهد هنوز کاستی‌ها آزاردهنده است. به گفته کار مند اداره رفاه دانشجویی یکی از دانشگاه‌های تهران که مایل نبود نامش فاش شود هر سال این دانشگاه از ارائه خوابگاه به بسیاری از دانشجویان شهرستانی معذور است، او می‌‌گوید: با این که دانشگاه ما وضعیت نسبتا مطلوبی در رده‌بندی دانشگاه‌های کشور دارد، اما متاسفانه وضعیت خوابگاه و تغذیه دانشجویان تاسف‌بار است و هر سال تعداد زیادی از دانشجویان به امکانات رفاهی موجود اعتراض می‌کنند.

نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها بیش از 6 درصد

شاید جدی‌‌ترین پیامد افزایش ظرفیت دانشگاه‌ها بدون در نظر گرفتن زیرساخت‌های اقتصادی و اجتماعی، هشداروزیر علوم پیشین است که به گفته او، سالانه یک میلیون فارغ‌التحصیل در کشور جویای کار و اشتغال هستند و بالاخره این که 45 درصد بیکاران در کشور نیروهای آموزش دیده و دانش‌آموخته دانشگاهی هستند، بنابراین سیاست افزایش ظرفیت جدای از این که تنها دانشگاه‌ها را با بحران روبه‌رو می‌کند، بدون دیدن ریزساخت‌های کلان، ترکیب جمعیت بیکار را از نیروهای غیرماهر به ماهر و دانش‌آموخته تغییر خواهد داد و در آینده باید منتظر سهم بیشتر دارندگان مدارک دانشگاهی از جمعیت بیکار کشور بود.

آیا برنامه‌ریزان وزارت علوم، چنین افقی را در سیاست افزایش ظرفیت مشاهده کرده‌اند؟!