اما کارشناسان معتقدند اگرچه برخی تغییرات در تواناییهای ذهنی سالمندان اجتناب ناپذیرند، اما اکثر تواناییهای ذهنی و روانی مانند دوره جوانی باقی میمانند: هوش تغییر نمیکند، توانایی تغییر و انعطافپذیری برخلاف تصور عمومی دست نخورده باقی میماند. توانایی یادگیری مطالب جدید هنوز وجود دارد، اگرچه ممکن است نیاز به زمان بیشتری داشته باشد. هنوز میتوان از نظر تواناییهای ذهنی و شکوفایی جسمانی و احساسی پیشرفت کرد.
شما نیز اگر سالمندی در منزل دارید نیازی نیست صرف گذران عمر طولانی او را طرف مشورت قرار ندهید یا مانند کودکی نوپا با او رفتار کنید. درعوض سلامتی جسمی و روانی او را مورد بررسی قرار داده وضعیتی را برایش فراهم کنید که بیشترین آسایش را در آن موقعیت داشته باشد.
مهدی فلاحی کارشناس بهداشت روان برای سلامت روان سالمندان موارد زیر را توصیه میکند:
1- کاهش استرس (دلهره و نگرانی)
استرس تاثیرات مختلفی بر کارکردهای جسمی، افزایش فشار خون ، کارکرد سیستم عصبی، تفکر، خلق، تمرکز و حافظه دارد. مواد شیمیایی که بدن در هنگام استرس تولید میکند باعث اثرات منفی در مغز میشود در نتیجه تمرکز، یادگیری و عملکرد حافظه را در سنین بالا دچار اشکال میکند. برای مقابله با استرس ابتدا بایستی منابع ایجاد کننده آن را پیدا کرد. برای مثال ماندن در ترافیک در ساعات شلوغ خیابانها میتواند باعث استرس شود. پس با تنظیم زمان رفت و آمدها یا تغییر مسیر میتوان با آن مقابله کرد. اگر نگهداری اجباری نوهها باعث خستگی و استرس است میتوان با طرح موضوع در جستجوی راهحل برآمد. کارهایی مثل قدم زدن، بازیهای ورزشی و سرگرمیهای مناسب و به کار بردن روشهای آرام سازی (مدیتیشن و یوگا) رفتن چند روزه به تعطیلات میتواند به کاهش استرس کمک کند.
2 - جلوگیری ازایجاد صدمات مغزی
زمین خوردن شایعترین صدمات مغزی در سالمندی است. این صدمات میتواند به افت تواناییهای مغزی منجر شود. پس باید از مغز، این ارگان با ارزش به نحو مناسبی محافظت کرد. برای جلوگیری از زمین خوردن موانع مسیر راه رفتن سالمندان و جاهایی که احتمال لیز خوردن وجود دارد بایستی اصلاح شود و همیشه در خانه نور کافی وجود داشته باشد. اگر شخص هنگام ایستادن یا راه رفتن احساس عدم تعادل دارد با پزشک معالج صحبت کنید.
3 - روابط اجتماعی را حفظ کنید
حمایتی که از روابط اجتماعی با دوستان، خانواده، بستگان و همکاران ایجاد میشود به حفظ سلامت روانی کمک میکند. مطالعات نشان داده است در کسانی که با اعضای خانواده، خویشاوندان و همچنین گروههای اجتماعی ارتباط خوبی دارند علائم آلزایمر دیرتر از کسانی که گوشهگیر و کمارتباط هستند تظاهر میکند، بنابراین توصیه میشود که سالمندان این ارتباطات را حفظ کنند. فعالیتهای داوطلبانه اجتماعی و شرکت در گروههای مختلف برای این موضوع کمککننده است.
4 - ارتباط معنوی
اگر مسائل معنوی و روحانی به شما احساس خوبی میدهد سعی کنید ارتباط خود را با این موضوع حفظ کنید. هرگونه عقاید مذهبی یا معنوی که دارید سعی کنید تقویت کنید. اینها ممکن است که به تخفیف افسردگی در سالمندی کمک کنند یا حتی عامل دفاعی در برابر آلزایمر باشند. کسانی که اعتقادات مذهبی و معنوی قوی دارند معمولاً به تبع آن احساس حمایت و راحتی بیشتری دارند.
علائم خطر:
این علائم اجزای طبیعی سالمندی نیستند و ممکن است وجود یک بیماری را نشان دهند پس بهتر است با پزشک یا مشاور مشورت شود.
1 - خلق افسرده و غمگین که بیشتر از دو هفته طول بکشد.
2 - افکار تکرار شونده راجع به مرگ، مردن یا خودکشی (افکار خودکشی نیازمند مراجعه فوری به پزشک یا روانپزشک است.)
3 - از دست دادن علاقه و لذت به چیزها یا افرادی که قبلاً احساس مثبتی ایجاد میکردهاند.
4 - احساس خستگی غیر عادی، بی حالی و احساس بیانرژی بودن.
5 - تحریک پذیری و جر و بحث مکرر یا پرخاشگری.
6 از دست دادن یا افزایش اشتها و تغییر وزن بارز.
7 - تغییر وضعیت خواب مثل بیخوابی در ابتدا یا انتهای شب یا خوابیدن بیشتر از حد معمول.
8 - احساس بیارزشی یا احساس گناه بیمورد، ناامیدی یا احساس بیکسی.
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم