توصیه پزشکان؛ داروی خارجی سفارش مسوولان؛ داروی داخلی

هر چند به تعبیر مسوولان دارویی کشور این دارو‌ها، ضروری محسوب نمی‌شوند اما به هر حال کمی ‌دور از انصاف به نظر می‌رسد که بیمار ایرانی انتخابی بجز مصرف داروی داخل نداشته باشد.

در کشور ما یک فهرست رسمی‌ دارویی وجود دارد که شامل دارو‌های تولید داخل و تعدادی داروی خارجی است که در داخل تولید نمی‌شود و با یارانه دولتی در اختیار بیماران خاص قرار می‌گیرد.

در کنار این فهرست رسمی‌، فهرستی ویژه هم وجود دارد که داروهایی که در مراکز فوریتی به صورت اورژانس برای تامین نیاز‌های کوتاه مدت بیماران و بنا به صلاحدید پزشک یا مراکز درمانی نسخه می‌شود، در اختیار بیماران قرار می‌گیرد. البته این دارو‌ها در مراکز تک نسخه‌ای توزیع می‌شود.

خارج از این دو فهرست ،داروهای خارجی با مجوز‌های خیلی محدود، همراه مسافر و یا در مراکز تک نسخه‌ای قابل دسترسی است که به اعتقاد دکتر فریبرز فرساد، دبیر انجمن علمی‌ داروسازان با این توجیه که صنعت نوپای دارو‌های تولید داخل باید مورد حمایت قرار گیرد، منطقی به نظر می‌رسد.

او در گفتگو با «جام‌جم» و درخصوص این مساله که دسترس نبودن داروی خارجی با توجه بر تاکید برخی پزشکان و تابع بودن بیماران عادلانه به نظر نمی‌رسد، معتقد است: در صورتی می‌توانستیم این مساله را غیر عادلانه ببینیم که داروهای خارجی ضروری و مورد نیاز بیماران خاص و صعب‌العلاج در دسترس نباشند در حالی که داروی خارجی این بیماران کاملا در دسترس است اما این‌که یک مسکن خیلی ساده که اتفاقا نمونه داخلی اش هم کیفیت استانداردی دارد در دسترس باشد، کمی‌دور از انصاف است.

فرساد با تاکید بر حمایت و توجه به محصولات دارویی تولید داخل می‌گوید: همه محصولات تولید داخل از نظر کیفی مشترک نیستند و این گونه نیست که تمام 60 تا 70 کارخانه داروسازی داخل کشور از یک نوع مواد اولیه استفاده کنند بلکه برخی از این کارخانه‌ها از مواد اولیه بهتری استفاده می‌کنند.

دفاع وزارت بهداشت

معاون غذا و داروی وزیر بهداشت اما به این دلیل که سهم مصرف داروهای ایرانی در کشور 97 درصد است، کیفیت دارو‌های تولید داخل را خوب توصیف می‌کند و معتقد است: این خود بخوبی گویای کیفیت داروهای ایرانی است اما در عین حال به منظور ایجاد رقابت سالم ممنوعیتی برای واردات داروهای خارجی به کشور لحاظ نشده است.

رسول دیناروند ادامه می‌دهد: یکی از سیاست‌های اساسی وزارت بهداشت در حوزه دارو، جمع آوری داروهای بی‌کیفیت از بازار دارویی کشور است و این داروها شامل داروهای وارداتی و تولید داخل است.

او با اشاره به این که سال گذشته بیش از 20 فقره داروی بی‌کیفیت خارجی و ایرانی از بازار دارویی کشور جمع‌آوری شد، اظهار می‌کند: این در حالی است که سهم داروهای خارجی در بازار دارویی کشور 3 درصد و داروهای ایرانی 97 درصد است.

به اعتقاد وی، دارو‌های داخلی ارزان‌تر و تحت پوشش بیمه هستند در حالی که داروهای خارجی گران‌ترند و مشمول بیمه نمی‌شوند.

دیناروند تاکید می‌کند:پزشکان هم نمی‌توانند بدون مطالعه و استناد به نتایج علمی‌درباره کیفیت داروهای تولید داخل اظهار نظر کنند و قضاوت باید صرفا براساس مستندات علمی‌باشد.

داروی ایرانی ارزان اما...

یک ضرب‌المثل قدیمی‌می‌گوید که هیچ ارزانی بی‌دلیل نیست، حالا ماجرای ارزانی دارو‌های داخلی هم همین ضرب المثل را تداعی می‌کند خصوصا که اقتصاد صنعت دارو در کشور ما با مشکلاتی مواجه است و این مشکلات سبب می‌شود مواد اولیه تهیه دارو در کارخانجات داخلی از کشور‌های هند، چین یا اروپای شرقی تهیه شود در حالی که بهترین مواد اولیه در کشور‌های اروپایی و آمریکا قابل تهیه است.

قیمت دارو در ایران یک پنجم کشورهای اطراف، یک دهم تا یک پانزدهم اروپا و یک بیستم تا یک بیست و پنجم آمریکای شمالی و ژاپن است. زمانی که قیمت دارو در کشور مناسب نباشد طبیعتا چرخه دارویی با مشکل مواجه می‌شود.

دبیر انجمن داروسازان ایران با اشاره به مشکلات ناشی از واقعی نبودن قیمت دارو در کشور و عدم‌پرداخت مطالبات داروخانه‌ها از سوی مراکز دولتی از ابتدای سال تاکنون، بر لزوم شفاف بودن سیاست دارویی کشور تاکید می‌کند و به ایسنا می‌گوید:کند شدن گردش نقدینگی در سیستم اقتصادی کشور سبب شده که فعالیت‌های صنعت داروسازی از ابتدای خط تولید دارو تا پایان آن یعنی داروخانه در حالت کندی کار شدید قرار گیرند.

سید جمال سعید واقفی ادامه می‌دهد:با توجه به آن که مصرف‌کننده اصلی داروی کشور مراکز درمانی دولتی هستند، کمبود بودجه در این مراکز سبب می‌شود که آنها نتوانند به تعهدات خود در برابر شرکت‌های پخش و داروخانه‌ها عمل کنند. این در حالی است که بر اساس قانون، 60 درصد مطالبات داروخانه‌ها باید همزمان با ارائه مدارک مالی (نسخ دارویی) نقدا پرداخت شود و 40 درصد باقیمانده نیز حداکثر طی 2 ماه پرداخت شود. علی‌رغم این مصوبه قانونی مشاهده می‌شود که مطالبات داروخانه‌ها از ابتدای امسال تاکنون پرداخت نشده است.

به گفته او، عدم پرداخت مطالبات داروخانه‌ها طی 5 ماه گذشته مشکلات زیادی را به دنبال داشته است. به همین‌ترتیب طلب شرکت‌های توزیع‌کننده دارو از مراکز درمانی و بیمارستان‌های دولتی به مراتب ارقام بزرگ‌تری را شامل می‌شود و طبیعتا مطالبات تولیدکنندگان و واردکنندگان دارو نیز بموقع پرداخت نمی‌شود. به طوری که در حال حاضر صنایع داروسازی حدود 200 تا 250 میلیارد تومان از توزیع‌کننده‌ها طلبکارند و حدود همین میزان نیز شرکت‌های پخش از مراکز دولتی مصرف‌کننده دارو طلب دارند.

داروی خارجی، توصیه پزشک

یکی از دلایل محدودیت داروی خارجی در کشور، افزایش قیمت روزافزون آنها مطرح می‌شود، دکتر حسینعلی شهریاری ،عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اعلام این موضوع معتقد است:به هر حال کشور باید به خودکفایی در تولید دارو برسد بخصوص که داروهای خارجی با قیمت‌های بالا و بیمه نبودن، برای بسیاری از هموطنان قابل خرید و دسترس نیستند.

او با اشاره به وجود مافیای دارو و تبلیغات کاذب درباره برخی دارو‌های خارجی ادامه می‌دهد:متاسفانه مافیایی وجود دارد که برای سود بیشتر، تبلیغاتی کاذب درخصوص دارو‌های خارجی ایجاد می‌کند، درحالی که دارو‌های ایرانی کیفیت مناسبی دارند.

وی در این ارتباط که پزشکان زیادی بر مصرف داروی غیر ایرانی تاکید دارند، معتقد است: متاسفانه برخی همکاران پزشک حتی نسبت به دارو‌های جدید خارجی که هنوز تست نشده و تبلیغاتی در مجلات خارجی دارد، بی‌ملاحظه هستند و مصرف آنها را به بیماران توصیه می‌کنند.

شهریاری تاکید می‌کند: مسلما کیفیت دارو‌های خارجی برای درمان سرطان‌ها، ام اس و بیماری‌های خاص با نمونه داخلی فرق دارد چرا که این دارو‌های خارجی محصول شرکت‌های داروسازی است که بیش از یک قرن سابقه دارند و صنعت نوپای داروسازی در کشور ما در کنار رشد و پیشرفت فعلی هنوز جای کار دارد.

او می‌گوید: اما درخصوص سایر دارو‌های داخلی مسلما کیفیت آنها با استاندارد لازم همخوانی دارد و وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی باید پزشکان را نسبت به تجویز داروی خارجی تحت نظارت و کنترل داشته باشد.

در هر صورت کیفیت دارو‌های ایرانی به چالشی میان بیماران و پزشکان از سویی و مسووولان از سویی دیگر تبدیل شده، این در حالی است که به نظر می‌رسد مسووولان سیستم دارویی کشور برای اعتماد سازی مردم به دارو‌های ساخت داخل به روش‌هایی عملیاتی متوسل می‌شوند تا برای نمونه بیمار دیابتی در عمل اثر قرص قند ایرانی و خارجی را در کنترل قند خونش درک کند وگرنه سفارش و توصیه بیماران به مصرف دارو‌های داخلی بدون اثربخشی آن به باور عمومی‌ درباره کیفیت دارو‌های ایرانی، نخواهد انجامید.