حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
مجموعه گازهای تشکیلدهنده جو زمین، پوسته جامد زمین، هسته سیال آن و همچنین گل و لای موجود در اعماق اقیانوسها، جرم موجود در سطح زمین محسوب میشوند. بنابراین وقتی وقوع زمینلرزهای شدید جرم موجود در سطح زمین را جابهجا میکند میتواند بر کاهش یا افزایش طول روز به اندازه چند هزارم ثانیه تاثیر گـذارد. زلـزلـهای که دسامبر 2004 میلادی در سوماترای اندونزی رخ داد منجر به وقوع سونامی مرگباری شد که در نتیجه جابهجایی حجم زیادی آب، بتدریج شکل زمین را تغییر داده و سرعت چرخش آن را حدود سههزارم ثانیه افزایش داد. از گـذشـتـه دور، دانـشـمـنـدان از ابـزارهـای نـجـومـی مـانند ساعتهای آفتابی و ماهوارهها برای اندازهگیری سرعت دوران زمین استفاده کردهاند. امروزه نیز دانشمندان هزاران گیرنده سیستم موقعیتیاب جهانی را در اطراف زمین منتشر کردهاند که میتواند تغییر موقعیت زمین را در حدود چند میلیمتر نیز شناسایی کند. وزش باد یا تندباد در ارتفاعات که از اختلاف دما در مناطق گرمسیری و مناطق مرتفع ناشی میشود نقش بسیار مهمی در افزایش یا کاهش مدت زمان طول روز خواهد داشت. شاید برایتان جالب باشد که بدانید پدیده گرمایش جهانی که امروزه زیاد از آن صحبت میشود سبب کاهش طول روز میشود. براساس مطالعات انجام شده، در طول دو قرن آینده به علت توزیع مجدد جرم در سطح زمین در نتیجه افزایش دمای اقیانوسها، مدت زمان طول روز تا 120 میکروثانیه کاهش خواهد یافت. چنین تغییراتی که میتواند ناشی از گرمایش جهانی یا وقوع زمینلرزه باشد به قدری جزئی هستند که نمیتوان آنها را در زمان کنونی شناسایی کرد. هر روز 36400 ثانیه و میلیاردها میکروثانیه است و حتی به کمک سیستمهای موقعیتیاب جهانی نیز پیشبینی تغییر مدت زمان طول روز به آسانی امکانپذیر نخواهد بود. اگر مجموع تغییرات ایجاد شده در مدت زمان روزهای مختلف را محاسبه کنیم در طول یک سال باید یک ثانیه به شروع سال جدید اضافه کنیم. اگر به یاد داشته باشید روز اول ژانویه سال 2006 میلادی یک ثانیه با تاخیر آغاز شد، اما در صورتی که هر روز 2/1 میلی ثانیه به مدت زمان طول روز اضافه شود هر 3 سال یک بار باید یک ثانیه به شروع سال جدید اضافه شود.
حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....