باستان‌شناسان روی هگمتانه سرپوش گذاشتند

در محوطه باستانی هگمتانه 3 لایه تاریخی مشخص شده که وجود زندگی و فعالیت انسانی را در این مکان  طی دوران اشکانی  تا قاجار به ما گوشزد می‌کند.

باستان پژوهان از محل هگمتانه تاریخی و مشهور اطلاعی ندارند که 7 قلعه تو در تو بوده و هر قلعه‌اش  به رنگ یکی از کرات آسمانی آذین بود که قلعه هفتم یا شاه‌نشین طلاکاری شده بود.

از این 7 قلعه، در داستان‌ها و افسانه‌های ایرانی فراوان یاد شده و الهام بخش بسیاری از نویسندگان و شاعران بوده است.

گزارش‌های هرودوت از این شهر همواره شگفتی علاقه‌مندان به تاریخ ایران را برانگیخته است.

دکتر مسعود آذرنوش طی سالیانی که مطالعه، گمانه‌زنی و حفاری این محوطه باستانی را سرپرستی کرد، با نتایج جالبی پس از 11 فصل حفاری و کاوش (75 تا 79) روبه‌رو شد. گستره 50هکتاری هگمتانه، کشف کتیبه‌های هخامنشی و آثار معماری در 5 متری عمق خاک این مهم را فراروی باستان‌پژوهان گشود که هگمتانه با وجود خانه‌های یکسان و یکدست از نظر معماری (که با خانه‌ها و سکونتگاه‌های مصریان عصر فراعنه قابل مقایسه است) شهری برای عموم، کارگران و نظامیان بوده است و آثاری که حاکی از وجود قلعه مشهور دیااوکو باشد به دست نیامد ؛ اگر چه شاخصه‌های معماری این گستره به عصر اشکانی‌ها نسب می‌برد.

باستان‌شناسان معترفند که عظمت این قلعه، چیزی نیست که از چشم‌ها پنهان بماند.

در غرب همدان دره زیبای مشهور به امامزاده کوه قرار دارد. این محوطه بسیار گسترده و البته استراتژیک که از جهات مختلف غیرقابل دسترسی است و فقط از دهانه شمال آن می‌توان وارد دره شد، بسیار زیبا و سرشار از مواهب طبیعی است. جهانگردان مشهوری مثل ابن بطوطه و... از زیبایی بهشتی این دره سخن‌ها گفته‌اند.

در آغاز این دره بزرگ قلعه‌ای وجود داشته است که بر فراز بقایای فراموش شده آن، 2 روستا ساخته شده است.

هارمونی و شکل زمین‌های منطقه با کمی دقت، گویای دست‌ریز بودن‌خاک محوطه است ضمن آن که هر ساله کشف اتفاقی طلا، سکه، تندیس و ... منطقه را می‌شورد و به وجد می‌آورد.

متاسفانه این محوطه هرگز مورد توجه قرار نگرفته و اهمیت آن با وجود جایگاه خاص تاریخی (بنا به داده‌های مفصل کهن و باستانی) طرف عنایت واقع نشده است. در دلتای رودخانه امامزاده کوه، منطقه شهری مریانج قرار دارد. این منطقه بهشتی و زیبا آرامگاه ابورجانه انصاری و چند ده علوی شهید است که ما را به اهمیت نظامی منطقه در دوران فتح ایران راهنمایی می‌کند.

مسلما این احتمال که بقایای پایخت سیاسی قوم ماد در دامنه‌های غربی الوند کوه باشد؛ کاملا بجا و سنجیده است.