بازگشت به 3میلیون سال پیش داستان خشک شدن آفریقا

حدود 3میلیون سال پیش ، شرق آفریقا از سرزمینی سرسبز و مرطوب به بیابانی خشک و بی آب و علف تبدیل شد. نظریه های مختلفی درباره علت تغییر ناگهانی هوا در شرق آفریقا وجود دارد.

کد خبر: ۲۵۱۶۴

اهمیت بررسی این پدیده زمانی بیشتر می شود که بدانیم این پدیده با عصر یخبندان و رشد و تکامل انسان های اولیه که احتمالا در آفریقا زندگی می کرده اند، ارتباط مستقیم دارد. نظریه ای که تا به حال بیشتر به آن توجه می شده است ، خشک شدن شرق آفریقا را به تغییرات به وجود آمده در اقیانوس اطلس نسبت می دهد. در گذشته تصور بر این بود که در عصر یخبندان با کاهش دمای آب در شمال اقیانوس اطلس سرعت تبخیر آب و تشکیل ابرها هم کاهش پیدا کرده است و این باعث شده است که در شرق آفریقا هم باران کمتری ببارد؛ اما تحقیقاتی که اخیرا انجام شده نظریه ای کاملا متفاوت را ارائه می کند. براساس نظریه جدید تغییرات هوا با جابه جایی سرزمینی که امروزه اندونزی نام دارد، ارتباط پیدا می کند. جزایر اندونزی به طور طبیعی با سرعتی حدود 70کیلومتر در هر یک میلیون سال در حال حرکت هستند. حدود 3تا 4میلیون سال پیش ، در اثر این جابه جایی جریان آب از اقیانوس آرام به اقیانوس هند تغییر پیدا کرد. جریان آب که در ابتدا از جنوب اقیانوس آرام به سمت اقیانوس هند بود و باعث می شد آبهای گرم به سمت این اقیانوس کشیده شوند، تغییر یافت و این بار آبهای سرد شمال اقیانوس آرام وارد اقیانوس هند شدند. این تغییرات ناگهانی در جریان آب بر جریان هوا هم تاثیر گذاشت و آفریقا را به شکل امروزی آن درآورد. اما آنچه برای دانشمندان از خشک شدن آفریقا اهمیت بیشتری دارد، عصر یخبندان است که نه تنها بر آفریقا؛ بلکه بر تمام کره زمین تاثیر گذاشت و باعث شد نسل بسیاری از موجودات منقرض شود. هنوز علت واقعی این پدیده کشف نشده است ، اما دانشمندان به سرنخهایی دست یافته اند. برای این که سطح زمین را یخ فرا بگیرد 2عنصر باید کنار هم وجود داشته باشند؛ یکی آب و دیگری سرما. یکی از عوامل موثر در دمای زمین تغییراتی است که به طور تناوبی در مدار چرخش زمین به دور خورشید به وجود می آید. این تغییرات در دوره های 20یا 100هزارساله اتفاق می افتند. در هر دوره با افزایش فاصله زمین از خورشید دما در فصول مختلف سال کاهش پیدا می کند و سپس با بازگشت مدار زمین به حالت اولیه آن دما هم افزایش پیدا می کند و به حالت اولیه خود بازمی گردد. این عامل می تواند در پیدایش یخبندان موثر باشد؛ اما عصر یخبندانی که بین 3 تا 5/4 میلیون سال پیش اتفاق افتاد، بسیار طولانی تر از آن بود که در اثر تغییر مدار چرخش زمین باشد. یکی دیگر از نظریه هایی که برای توجیه عصر یخبندان ارائه شده است ، این پدیده را به جابه جایی قاره امریکا نسبت می دهد. براساس این نظریه که در گذشته طرفداران زیادی هم داشت ، با نزدیک شدن امریکای شمالی و جنوبی به هم و بسته شدن جریان آب میان 2اقیانوس بزرگ کره زمین ، یعنی اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام ، آب و هوای زمین به طور ناگهانی دستخوش تغییرات اساسی شده است ؛ اما این نظریه هم به علت ایرادهای زیادی که به آن گرفته شد ، امروزه چندان قابل اتکا نیست . درواقع تحقیقاتی که بعدها انجام شد، نشان داد که میان این دو پدیده ، یعنی جابه جایی قاره امریکا و عصر یخبندان ، فاصله ای حدود یک میلیون سال وجود داشته است.