دستاوردهای هنر قاجار
منابع الهامبخش تصویرگران معاصر
چندی است که مرکز فرهنگی هنری صبا، مجموعههای از نقاشیها، چاپ سنگیها و نقاشی شیشهای و... دوره قاجار را که از چندین موزه و فرهنگسرا و مجموعهدار جمعآوری شده را در کنار هم قرار داده است.
این نمایشگاه فرصت مغتنمی است تا با شناخت زوایا و ابعاد هنر این دوره که متعلق به قرن 12 و 13 قمری است با هنر و فرهنگ خود بیشتر آشنا شویم.
شناخت هنر قاجار از چند منظر برای تصویرگران قابل اهمیت است:
1 - هنر قاجار، زمانی شکل میگیرد که هنر صفویه به اوج خود رسیده است و هنر واقعیتگرای غربی وارد این سرزمین شده است. در واقع دوره تقابل سنت و مدرن را شاهد هستیم.
هنرمندان دوره قاجار علاوه بر استقبال و مداقهای که روی هنر مدرن از خود نشان دادهاند پیشینه پرافتخار خود را فراموش نکرده و با برخوردی مناسب، سبک منحصر به فرد این دوره را رقم زدهاند. هنرمندان پیشین تصاویر اساطیری و خیالی و آرمانی را در دستور کار خود داشتند که با آمدن رئالیزم اروپایی و ژرفنمایی از حیث نگاه و تغییر در ابزار که عموما با گواش و آبرنگ در ابعاد کوچک کار میشد به رنگ روغن در ابعاد بزرگ تبدیل گردید.
دغدغه هنرمند قاجار هویت کاری اوست که بخوبی با حفظ موقعیت و دستاوردهای هنر غرب کاملا محفوظ و دارای شخصیت منحصر به فردی میشود. این دغدغه مسالهای است که در تصویرسازی معاصر رنگ و بوی کمی از خود نشان میدهد. تجربه هنرمندان قاجار و مطالعه آثار ایشان در گرهگشایی تصویرسازی معاصر بسیار قابل توجه خواهد بود.
2 - تغییر آهنگ رنگهای سرد فیروزهای در دوره صفویه به رنگهای گرم (نارنجی، زرد و قرمز) از جمله نکاتی است که برای تصویرگران جوان قابل ذکر میباشد.
3 - هنر دوره قاجار هنری است مردمی و در خدمت مردم. از آن جمله است نقاشی پشت شیشهای که در این دوره رواج زیادی مییابد. ذهن هنرمند دوره قاجار برای ماندگاری آثار هنری که معمولا در تماس با اقشار مردم بوده است به خلق آثار متعددی از نقاشی پشت شیشهای انجامید.
این آثار عموما در مجالس مذهبی و شمایلنگاری ائمه و آیات قرآن که به صورت نذر به مساجد و تکایا و امامزادهها اهدا میشد به نمایش گذاشته میشد.
4 - تصویرسازیهای چاپ سنگی که از آن به نوعی اولین کارهای گرافیک ایران نام برده میشود.
تصویرسازیهای علمی و داستانی دوران قاجار است. کتابهای عجایب المخلوقات خمسه نظامی، گلستان و روضه`الصفا از آن جمله است. تصویرسازیهای تک رنگ که با صحنهآرایی مناسب درآمیخته شده از دستاوردهای خوب این دوره است که دستمایه و منابع الهام بسیاری از تصویرگران، نقاشان و گرافیستهای معاصر است.
جای بسی امیدواری است که هنرمندان فهیمی در زمان حال یافت میشوند که با درایت و شناخت از دوران پرافتخار هنر این مرز و بوم آثار جهانی خلق نمودهاند که حاکی از هویت ایرانی در عصر مدرن است.
کاظم طلایی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
