حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
با محمود پاکنیت ، بازیگر نقش یعقوب پیامبر
به سیاهی لشکری هم درسریال یوسف (ع) افتخار میکنم
سریال یوسف پیامبر علاوه بر اینکه از بازیگران جوان و تازهکار بهره برده و حتی سکوی پرتاب بسیاری از آنها به دنیای سیما و سینما شده است، چند بازیگر کارکشته و پیشکسوت هم دارد که یکی از آنها محمود پاکنیت، بازیگر نقش حضرت یعقوب(ع) است.
پاکنیت 57ساله از سال 68 وارد سینما شد و تاکنون 25 کار تصویری را روی پرده نقرهای فرستاده است. به این اضافه کنید 52 بار حضور روی صحنه نمایش را و البته حدود 12بازی تلویزیونی.
عمده نقشهایی هم که از او در تلویزیون دیدهایم، منفی بوده؛ اما اکنون پاکنیت با شمایلی جدید در قامتی ظاهر شده که به قول خودش حتی از مثبت هم فراتر است.
حضور در همین سریال و بازی درخشان او در نقش حضرت یعقوب(ع) بهانهای شد تا با او گفتگویی داشته باشیم، گفتگویی که از پشت خطوط ارتباطی تلفن از تهران به جیرفت انجام شد.
درباره سریال یوسف پیامبر(ع) نظر مردم برایتان مهم است یا منتقدان این سریال؟
یوسف پیامبر(ع) سریالی است که خوبی و بدیاش را مردم باید تشخیص دهند، نه منتقدان. به نظر من منتقدان هیچ وقت با این کار صادقانه برخورد نکردند. با این حال اعتراضی هم وارد نیست، چون نظر هرکس مربوط به خودش است و برایش محترم. هیچکس منکر این نیست که دیدگاههای مختلف باید بیان شود؛ اما هیچکس هم نباید انکار کند که این مجموعه سریال اثرگذاری است.
با این حال اگر بخواهید یک انتقاد از این مجموعه کنید، چیست؟
قطعا هیچ کاری بیضعف نیست؛ اگر کسی بگوید که «من ضعف ندارم» مطمئنا کاری که میکند آخرین کارش است. بشر همیشه در حال ترقی است و در این راه ترقی فردایش باید بهتر از دیروزش باشد، اگر غیر از این باشد قطعا آدم موفقی نیست.
نظرتان درباره نقشی که در سریال یوسف پیامبر(ع) به عهده گرفتید چیست؟
من وقتی متن را خواندم افتخار میکردم که فقط یک لحظه از مقابل دوربین این سریال رد شوم، حتی به نظر من کار کسانی که بین سیاهی لشکرها قرار دارند هم بسیار ارزشمند است. چه برسد به اینکه من نقش یکی از شخصیتهای مهم این سریال را بازی میکنم.
نقشی که هیچ شباهتی به نقشهای دیگرتان ندارد.
بله، وقتی نقش حضرت یعقوب(ع) به من پیشنهاد شد، خیلی خوشحال شدم. چون نقش منفی زیاد بازی کرده بودم و این شخصیت جذابیتی داشت که حتی با نقشهای مثبت هم متفاوت بود.
چیزی که خودتان به مرور زمان درباره نقش به آن رسیدید، چه بود؟
ایشان مشکلات و مسائل زیادی میبیند و رنجهای زیادی میکشد؛ از اختلافاتی که بین بچههایش میافتد، بچه خردسالش که روی دست خالهاش میماند و حسادتهایی که به وجود میآید، بعد هم نابینایی و دلهره و درد و رنج و مشقت...
فکر میکنید تمام این خصوصیات را توانستهاید بخوبی به تصویر درآورید؟
قطعا هیچکس از کار خودش راضی نیست؛ چون توقع دارد بهترین از این که هست کار کند. من به عنوان بازیگر دوست دارم هر روز جدیدترین تصویر را خلق کنم. پس قطعا هر وقت سریال را میبینم، با خودم میگویم کاش بهتر بازی کرده بودم.
با این اوصاف فکر میکنید کسانی که مطالعهای درباره زندگی پیامبران نداشتهاند، با دیدن این مجموعه به زوایای پنهان و ناگفته حضرت یعقوب(ع) پی ببرند؟
من تلاش کردم همه زوایای پنهان زندگی حضرت یعقوب(ع) را به تصویر بکشم، برای این کار هم همه کمکم کردند. خدا رحمت کند تصویربردار سریال را، گاهی اوقات میآمد در گوشم میگفت که مثلا در این لحظه نور این طور است، یا مثلا اینطور بازی کنی بهتر میشود. به این ترتیب همه چیز دست به دست هم داد تا چیزی کم و کسر نگذارم. به نظر من این شخصیت مال خداست، یعنی اینکه نقش حضرت یعقوب(ع) را خدا نوشته و من فقط بازی کردم. همیشه هم خودش کمکم کرده است. الان هم به نظر من کار راضیکننده است و تماشاگران به پاسخ پرسشهایی که درباره حضرت یعقوب(ع) دارند، میرسند.
درباره اثرگذاری نقش حضرت یعقوب(ع) بیشتر توضیح میدهید؟
این نقش روی خودم خیلی اثرگذار بوده است. ما سریالهای پر بیننده زیاد داشتهایم که تاثیری بر بیننده نداشتهاند؛ اما این مجموعه نظر مردم را به سوی خود جلب کرده است. مردم هم همیشه نسبت به من و همه عوامل سریال لطف دارند، به نظر من اکنون سریال یوسف پیامبر(ع) مثل خوراکی شده که مردم هر جمعه شب تناول میکنند و اکنون که رو به اتمام است، ناراحتند!
خود شما برای رسیدن به این نقش که وجه مستند آن مهم بود، چه کردید؟
داستان حضرت یوسف(ع) در قرآن فقط 10صفحه است، ولی ما از این 10 صفحه یک سریال 45 قسمتی تولید کردیم. حقیقتش من غیر از سوره حضرت یوسف(ع) و چند قصه از زندگی پیامبران، زیاد دنبال اسناد و مدارک نرفتم، چون مطمئن بودم متنی که در اختیارم است با تکیه به تمامی متون تاریخی نوشته شده است، از استادان بزرگ دین بهره برده و متن پر و پیمان است.
نقش حضرت یعقوب(ع) از نقشهایی است که بازیگر زیاد نمیتواند در آن دخل و تصرف داشته باشد، سوال من این است که آیا برای پردازش این نقش شخصا کار خاصی انجام دادید؟
من واقعا برای نقش حضرت یعقوب(ع) خیلی زحمت کشیدم. بارها با کارگردان صحبت کردم و اصلا کار هنری یکی از حسنهایش همین است که نویسنده، کارگردان و عوامل به تفاهم برسند. این تفاهم هم قطعا با بحث و جدل به وجود میآید. اگر غیر از این باشد و هرکس بخواهد ساز خودش را بزند، انسجام کار از بین میرود و اثری که تولید میشود، حتما نواقصی خواهد داشت.
در این سریال، شما با تعداد زیادی از نابازیگران همبازی بودید. این مساله شما را با مشکل رو بهرو نمیکرد؟
به نظر من این شخصیت مال خداست، یعنی اینکه حضرت یعقوبع را خدا نوشته و من فقط نقش او را بازی کردم همیشه هم خودش کمکم کرده است
من معتقدم اگر کسی با دلش و با معرفتی که دارد کار کند، حضورش تاثیرگذار است. در این سریال 80درصد بازیگران کارهای اولشان است. از 12 فرزند یعقوب گرفته تا نقش اصلی مجموعه و خیلی از کسانی که کار کردند. خب همه اینها روی من تاثیر گذاشتند. این طبیعی است که اگر بازیگری به نقش مقابلش اهمیت ندهد، به خودی خود نمیتواند تاثیر بگذارد. این یک داد و ستد پایاپای است. هر دو طرف باید خودشان را رها کنند و به کار بپیوندند، اگر ادا در آوردند و بازی کردند قطعا به دل نخواهد نشست.
اگر اشتباه نکنم پس از این کار، نقشهای مذهبی و مخصوصا تاریخی زیادی به شما پیشنهاد شد.
من بعد از سریال یوسف پیامبر(ع) فقط «ملک سلیمان» را با موضوع تاریخی کار کردم. بقیه مجموعههای معمولی با موضوعات مختلف بود.
هراسی ندارید که در این نقشها کلیشه شوید؟
نه، به نظر من کلیشه این است که آدم یک نقش را 2بار اجرا کند. اینکه من در کارهای تاریخی حاضر شوم، دلیل بر کلیشه شدن نیست. اگر من دوباره در یک سریال دیگر نقش حضرت یعقوب(ع) را بازی کنم، شاید بشود گفت کلیشه شدهام.
حاشیهای که چندوقت پیش حول این سریال مطرح شد، بحث دستمزدهای بازیگرانش بود. آیا دستمزد شما با بقیه کارهایتان تفاوت اساسی داشت؟
ببینید، کار بازیگری مقطعی است، یعنی بازیگر الان سر یک سریالی میرود، بعد ممکن است تا یک سال بیکار باشد. الان سریالهایی هست که دستمزدهای خیلی بیشتری نسبت به یوسف پیامبر(ع) دادهاند. ما در این مجموعه سکوت کردیم و قانع بودیم. یعنی هم با کم آن ساختیم و هم با زیادش!
به عنوان کسی که سالهاست در صداوسیما فعالیت میکنید، نظرتان در ارتباط با نقش رسانه ملی در شناساندن تاریخ مذهبی به مردم چیست؟
تصورم این است که صدا و سیما وقت کافی برای شناساندن تاریخ مذهبی به مردم گذاشته، چرا که تاریخ برای تمام کسانی که در این مملکت زندگی میکنند، یک درس است. من توصیه میکنم اگر کسی واقعا اهل مطالعه نیست، لااقل تاریخ را مطالعه کند و ببیند اجدادشان چه کردهاند که ماندگار شدند و عدهای چه کردهاند که حالا مورد لعن و نفریناند؟!
پس وضعیت هنر دینی را در کشور ما خوب ارزیابی میکنید.
قطعا ما کارهایی در دست آماده شدن داریم مثل«مختار نامه» یا «ملک سلیمان» که در نوبت پخش است. به هر حال پس از انقلاب کارهایی ساخته شده و وارد یک سیر صعودی شده و هنوز هم ادامه دارد و ایکاش همچنان ادامه داشته باشد، چون مردم ما تشنه درک تاریخ هستند و چه بهتر کسانی پیدا شوند که این تاریخ را به صورت نمایشی نشان دهند.
آقای پاکنیت! قبول دارید مدت زیادی است که کمتر دیده میشوید؟
خب همین سریال حدود 3 سال وقت من را گرفت و من این وسط فقط توانستم یک فیلم سینمایی به نام «سفر به هیدالو» را بازی کنم که اکران نشد. بعد هم «دل شکسته.» با این حال چندان علاقه ندارم همزمان در چند فیلم و سریال کار کنم چون اعصابم را خراب میکند.
در جیرفت مشغول بازی در چهکاری هستید؟
اگر خاطرتان باشد پروسهای در سال 80 به جریان افتاد. آن سال تمام زیرخاکیهای جیرفت به وسیله عدهای سودجو بیرون کشیده شد که اکنون در کشورهای عربی است. در این روزها مشغول بازی در سریال «شهر دقیانوس» هستم که مهرداد خوشبخت آن را کارگردانی میکند و موضوع آن مربوط به همین سرقت است.
یک پرسش غیرمتعارف از شما دارم. اگر به شما خبر دهند که فقط یک روز دیگر در دنیا هستید، آن یک روز را چه میکنید؟
راستش سوال سختی است. باید در موقعیتش قرار بگیرم. خود شما در چنین موقعیتی چه میکنید؟
من هم مثل شما فکر نکردهام، اما شاید بروم از همه کسانی که میشناسمشان حلالیت بطلبم.
به نظر من تو اصلا نباید کاری بکنی که نیاز به حلالیت طلبیدن باشد. من همیشه طوری زندگی میکنم که انگار یک لحظه بعدش میمیرم. پس فرصتی برای حلالیت طلبیدن نیست. اصلا برای همین خداوند زمان مرگ انسان را تعیین نکرده است.
مسعود حکم آبادی
گفت و گو
