نمایش‌های سنتی در انتظار روز نو

در گفتگو با مسوولان، مدیران و هنرمندان تئاتر کشور همگی آنان براین نکته تاکید داشتند آن‌گونه نمایش‌ها که در طول سال به روی صحنه می‌روند، توانایی جذب تماشاگران را در روزهای تعطیل عید، ندارند. در واقع مردم در نوروز ترجیح می‌دهند به سفر یا دید و بازدید بروند یا در خانه پای برنامه‌های متنوع تلویزیون بنشینند.

الگوبرداری از تجربه صداوسیما

اگر شبکه‌های گوناگون صداوسیما در طول سال‌های اخیر توانسته‌اند با پخش برنامه‌های شاد و مناسب ایام نوروز، مخاطبان روزافزونی را جذب خود سازند، چرا تئاتر کشور از این تجربه موفق الگوبرداری نمی‌کند.

سعدی افشار، هنرمند پیشکسوت نمایش‌های سیاه بازی در همین رابطه می‌گوید: مجموعه‌های طنز به پای ثابت برنامه‌های نوروزی تلویزیون تبدیل شده‌اند و تماشاگران زیادی هم دارند. مردم نشان داده‌اند که در روزهای تعطیل عید بیشتر به تماشای برنامه‌های شاد و خنده‌آور گرایش دارند و وقت خود را برای دیدن آن تنظیم می‌کنند. این درسی است که ما تئاتری‌ها هم باید آن را بیاموزیم و در عمل به کار ببندیم.

وی ادامه می‌دهد: در حال حاضر سهم نمایش‌های سنتی و شادی‌آور ایران از تئاتر کشور بسیار اندک است و چه بهتر در زمان‌هایی که دیگر آثار توانایی کشاندن مخاطبان را به تالارهای نمایشی ندارند، این فرصت را در اختیار نمایش‌های شادی‌آور ایرانی قرار داد.

این بازیگر نمایش‌های تخت حوضی می‌افزاید: چه ایرادی دارد تنها برای همین تعطیلات نوروزی، در سالن اصلی تئاترشهر، نمایش سیاه بازی روی صحنه برود. مطمئن باشید در شهری 10 میلیونی، این حداقل کاری است که می‌توان برای برآورده کردن ذائقه و نیاز مردم انجام داد.

نوروز باستانی و نمایش‌های سنتی

اما چرا نمایش‌های سنتی، مناسب‌ترین آثار برای اجرا در نوروز باستانی قلمداد می‌شوند؟ دکتر تاجبخش فنائیان در پاسخ می‌گوید: نمایش‌های شادی‌آور را می‌توان در تمام ایام غیرسوگواری روی صحنه برد. اما همان طور که در هفته دفاع مقدس، جشنواره‌های تئاتری متناسب با این موضوع برپا و بازار اجرای نمایش‌های دفاع مقدس گرم می‌شود، یا در ماه‌های محرم و صفر بیشتر نمایش‌های عاشورایی روی صحنه می‌رود، طبیعی است انتظار داشته باشیم در نوروز شاهد نمایش‌های شاد و سنتی باشیم.

این استاد دانشکده هنرهای زیبا اضافه می‌کند: البته در تعطیلات عید نباید تنها به سراغ نمایش‌های شناخته شده‌تری چون سیاه بازی رفت، بلکه دیگر انواع نمایش‌های شاد سنتی و حتی غیرسنتی می‌توانند در این ایام به روی صحنه بروند و ذائقه‌های مختلف مردم را پاسخ دهند.

فنائیان البته دغدغه‌‌ای هم دارد که آن را این‌گونه بیان می‌کند: باتوجه به این که در سال‌های گذشته، نمایش‌های شاد بویژه نوع ایرانی آن مورد کم مهری قرار گرفته و به حاشیه رانده شده‌اند، باید با احتیاط قدم برداشت و در ابتدا دید آیا آنقدر متن و نمایش مناسب در این حوزه داریم که تالارهای تئاتری را تغذیه کنند؟

جوانان هم هستند

پاسخ این پرسش فنائیان را داوود فتحعلی‌بیگی  می‌دهد و می‌گوید: چون نمایش‌های سنتی در طول چند سال گذشته از جریان اصلی تئاتر کشور خارج شده‌اند، متاسفانه شاهد کارهای کمی در این حوزه بوده‌ایم، اما با این وجود جوانان زیادی هستند که توانایی ورود به این عرصه را دارند.

این نویسنده و کارگردان که برای سال‌ها در حوزه نمایش‌های سنتی کار و پژوهش کرده است، ادامه می‌دهد: ‌با دعوت از پیشکسوتان این عرصه‌ هنری و آموزش و جمع کردن جوانان در گروه‌های منسجم، قطعا می‌توان تعداد نمایش‌های شاد زیادی را برای ایام نوروز آماده کرد و به روی صحنه برد. در این صورت هم می‌توان از تعطیلی تئاتر در روزهای تعطیل عید جلوگیری کرد و هم به احیای نمایش‌های سنتی اهتمام ورزید.

فتحعلی بیگی در پایان تاکید می‌کند: با این حال نباید اجرای نمایش‌های سنتی چون تخت حوضی و سیاه بازی را به روزهای عید محدود کرد و باید به سمتی برویم که در طول‌ سال‌ شاهد به روی صحنه رفتن این آثار باشیم.