سولانا از تغییر نگاه اروپا به ایران خبر داد

این مقام ارشد اروپایی همچنین در این سخنرانی، سال 2009 را سالی بسیار حساس و مهم برای خاورمیانه توصیف کرد و گفت: ما در آغاز راه هستیم، می‌توانیم سیاست‌های قبلی را با همان شیوه قبلی ادامه دهیم، اما به نتایجی منتهی خواهد شد که ما امروزه نتایج آن را می‌بینیم.

این رویکرد جدید تنها به سولانا ختم نشده، ایران در حال حاضر میزبان شرودر، صدر اعظم سابق آلمان است که در گفتگوهای خود با مقامات ایرانی اعلام کرده است که از برقراری ارتباط بین ایران و آمریکا و سیاست تغییر خوشحال می‌شود .

فرانسه نیز که بارها به بهانه‌های مختلف، حقوق بشری یا اظهارات مقامات بلندپایه ایران درقبال اسرائیل نسبت به سیاست‌های ایران ابراز نگرانی کرده، این روزها درصدد برآمده است تا فرستاده‌ای را برای مذاکره با مقامات کشورمان در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای به ایران ارسال کند.

به گزارش ایرنا،  فرانسه تصمیم گرفته است یک فرستاده عالی‌رتبه برای مذاکرات با ایران در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای و گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به ایران گسیل کند و بنا به گزارش منابع خبری قرار است ژرارد آراود برای این ماموریت انتخاب شود.

آراود، مدیرکل سیاسی و امنیتی وزارت خارجه فرانسه است که پیش از این در مذاکرات1+5 نیز با ایران حضور داشته و همچنین از سال 2003 تا 2006 سفیر فرانسه در فلسطین اشغالی بوده است.

او 2 هفته قبل از ایالات متحده خواسته بود که جزئیاتی از چگونگی مذاکراتش با ایران را برای فرانسه و دیگر کشورهای درگیر با موضوع هسته‌ای ایران ارائه کند.

از این رو  به نظر می‌رسد انتظار برقراری ارتباط میان آمریکا و ایران در اتحادیه اروپا مشهود است و اروپا نیز در این میان نمی‌خواهد که اشتباهات گذشته خود را تکرار کند .

روابط ایران و اروپا

نگاهی به پیشینه روابط ایران و اروپا نشان می‌دهد که مساله هسته‌ای یکی از بهانه‌های عمده اروپا برای تعلیق و کاهش سطح روابط با ایران بوده است و در این میان، اگر چه مقامات اروپایی به حق ایران برای داشتن فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای اذعان دارند، اما همانند آمریکا رویکرد عدم‌اعتماد را در این موضوع مطرح و تکرار می‌کنند.

رابرت فرانسیس کوپر، ارشدترین مشاور خاویر سولانا، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا دراین باره گفته است: ما با برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران مشکل نداریم و حق این کشور را در چارچوب پیمان ان.پی.تی به رسمیت می‌شناسیم و گرچه ما فکر نمی‌کنیم که ایران می‌خواهد از مواد هسته‌ای بمب بسازد و آژانس نیز تایید کرده که انحرافی در فعالیت‌های ایران وجود ندارد، اما هدف ایران را از غنی‌سازی اورانیوم درک نمی‌کنیم.

بنیتا فررو والدنر، کمیسر روابط خارجی اتحادیه اروپا نیز معترف بوده است که ما حق ایران را برای برخورداری از انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز انکار نمی‌کنیم و تاکید می‌کنیم که هیچ‌گاه این حق را انکار نکرده‌ایم، اما مشکل درخصوص پرسش‌هایی است که در ارتباط با فعالیت‌های غنی‌سازی ایران وجود دارد.

با این حال، آنچه درمورد پرونده هسته‌ای ایران روشن است، آن است که اروپا تحت تاثیر سیاست‌های آمریکا و شریک سنتی اروپایی‌اش یعنی انگلیس همواره نسبت به ایران رویکردی خصمانه دنبال کرده است و تا‌وقتی این رویکرد تغییر نکند، نمی‌توان از اروپا توقع تاثیرگذاری سیاسی نه‌تنها در قبال پرونده هسته‌ای ایران بلکه در قبال دیگر مسائل سیاسی بین‌المللی داشت.غیر از مسائل هسته‌ای، مسائل مربوط به حقوق بشر و صلح اعراب و اسرائیل ازجمله مسائلی است که مقامات اروپایی از آنها به‌عنوان موانع گسترش روابط ایران و اروپا ذکر می‌کنند. گفتگوهای حقوق‌بشری ایران و اروپا از سال 2004 متوقف شد و از آن پس، اروپا با گره زدن مسائل سیاسی به مسائل حقوق بشری رویکرد غیرمنطقی را در قبال ایران پیش گرفت؛ به طوری که در دوره ریاست فرانسه برای اتحادیه اروپا، حدود 16 قطعنامه حقوق بشری، علیه ایران صادر شده است که نشان‌دهنده رویکرد انتقادی اروپا در قبال ایران است.

اروپا همچنین با اعطای آزادی عمل به منافقین برای فعالیت آزادانه در کشورهای عضو اتحادیه اروپا در عمل حالت تخاصمی به خود گرفت  و در همین چارچوب، نام گروهک  منافقین را از فهرست گروه‌های تروریستی خارج کرد.
همچنین در بحث اقتصادی نیز این اتحادیه، بانک‌های ایرانی را مسدود و از تحریم‌ها علیه ایران حمایت کرده است.

تلاش برای برقراری ارتباط با آمریکا

کشورهای اروپایی در اجلاس امنیتی مونیخ تلاش کردند تا جان تازه‌ای به نقش واسطه‌ای خود میان آمریکا و ایران بدهند و بستر ساز تفاهمی دیپلماتیک برای حل برنامه هسته‌ای ایران باشند. آنها با نگاه به چشم‌انداز تغییر در رویکردهای جدید آمریکا امیدوارند بتوانند روابط خود را با ایران تغییر دهند.

فررو والدنر، کمیسر روابط خارجی اتحادیه اروپا بر ضرورت همکاری با ایران در همه زمینه‌ها تاکید کرده که آمریکا با ایران به شیوه‌ای مستقیم به گفتگو بنشیند.

فرانک والتر اشتاین مایر، وزیر خارجه آلمان نیز در افتتاحیه چهل و پنجمین کنفرانس امنیتی مونیخ، با اشاره به خواست دولت جدید آمریکا برای مذاکره با تهران، خطاب به رهبران ایران گفت از همه کسانی که در تهران مسوول هستند، می‌خواهم از این فرصت استفاده کنند. و در مجموع نمایندگان گروه 1+5 در آلمان از ابراز آمادگی باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا برای گفتگو با ایران استقبال کردند.

تعاملات اقتصادی ایران با اتحادیه اروپا

 روابط تجاری و اقتصادی میان ایران و اروپا، ثبات بیشتری در مقایسه با روابط سیاسی داشته است. شاید بتوان گفت اتحادیه اروپا بزرگ ترین شریک تجاری ایران در هر دو بعد صادرات و واردات محسوب می‌شود. میزان تجارت میان ایران و اتحادیه اروپا در سال 2005 به بیش از 25 میلیارد دلار بالغ شده و بر همین اساس، صادرات اتحادیه اروپا به ایران از 8/6 میلیارد دلار در سال 2001 به بیش از 16 میلیارد دلار در سال 2005 افزایش یافته است. به موازات، واردات این اتحادیه از ایران در همین مدت رشدی معادل 70 درصد داشته و از 5/‌5 میلیارد دلار به بیش از 10 میلیارد در سال 2005 رسیده است. به این ترتیب حجم تجارت ایران با بزرگ ترین گروه تجاری دنیا طی سال‌های 2001 تا 2005 به دو برابر افزایش یافته است. آخرین داده‌های آماری گویای جایگاه مستحکم ایران به عنوان سومین شریک بزرگ تجاری اتحادیه اروپا در خاورمیانه پس از عربستان سعودی و امارات است.

تلاش که با تغییر به ثمر می‌رسد

آنچه مشخص است اروپا با داشتن پتانسیل جمعیتی، سیاسی و اقتصادی می‌تواند شریک مناسبی برای ایران باشد.

ایران نیز به لحاظ موقعیت استراتژیک خود و همچنین دارا بودن منابع عظیم گازی و انرژی برای اتحادیه اروپا بسیار مهم است.

اما اروپا باید به این مهم آگاه باشد که گره زدن منافع اقتصادی به مسائل سیاسی، تنها کشورهای عضو این قاره را از منابع غنی ایران محروم می‌کند.

بعلاوه این که درخصوص مسائل سیاسی هم ایران با داشتن موقعیت ژئوپلتیکی و ژئواستراتژیکی در منطقه حساس خاورمیانه می‌تواند کمک‌حال اروپا برای تاثیرگذاری مثبت در منطقه باشد.

از این رو هنگامی که اتحادیه اروپا سخن از تغییر می‌کند، لازم است که رویکردی منطقی در پیش گرفته و سیاست‌های خصمانه خود را در قبال ایران تغییر دهد.