ملایم در برابر دوستان و مقاوم در برابر دشمنان

وی که متولد سال 1301 در شیراز بود دوران کودکی بسیار معمولی داشت. تحصیلات را از مکتبخانه آغاز کرد و همزمان در کنار پدربه کسب و کار می‌پرداخت. در 12 سالگی به فراگیری علوم اسلامی روی آورد. در همین حین در بازار نیز حجره‌ای فراهم کرده بود و از طریق فروش مهر، تسبیح و انگشتر و ... بخشی از مخارجش را تامین می‌کرد، اما حادثه‌ای اتفاق افتاد که باعث شد کار را رها کند و به صورت کامل وارد حوزه علمیه شود.

در همان زمان که مصادف با صدور فرمان کشف حجاب از سوی رضاخان بود، عبدالرحیم در اقدامی ابتکاری به استخراج و جمع‌آوری احادیث و روایاتی که درخصوص لزوم پوشیدگی و حجاب بیان شده‌اند پرداخت و آنها را در میان مردم توزیع کرد. وی رفته‌رفته تصمیم گرفت به فعالیت‌های خود سمت و سو دهد و بر همین اساس به حزب <برادران> که توسط آیت‌الله سیدنورالدین حسینی شیرازی بنا نهاده شده بود پیوست و رسما فعالیت‌های حزبی و سیاسی خود را آغاز کرد.

این تشکل بیش از این‌که براساس تعاریف امروزی، حزب باشد، محلی بود برای تجمع افرادی که نمی‌خواستند از کنار جریان‌های ضداسلامی و ضدملی آن روزها بی‌تفاوت بگذرند و همکاری سیدعبدالرحیم با این تشکل تا سال 1325 ادامه داشت.

مرحوم آیت‌الله ربانی پس از مدتی مبارزه ایدئولوژیک بر علیه توطئه کشف حجاب، حدودا 20 ساله بود که به دسیسه‌های مکاتب انحرافی و ضرورت مبارزه با آنها پی برد، چرا که آن زمان استان فارس به کانونی برای فعالیت فرقه‌هایی از قبیل بابیه و بهائیت و صوفیه و دراویش بود.

مبارزات آیت‌الله ربانی با فرقه‌های انحرافی از سال‌های 1320 به بعد ادامه داشت و رفته رفته با فعالیت گروه‌های چپی و کمونیستی و حزب توده، مبارزه با تفکرات الحادی این گروه‌ها نیز به فعالیت‌های وی افزوده شد و تا پایان عمر نیز از این فعالیت‌هایش دست برنداشت. مرحوم ربانی در سال 1327 تصمیم گرفت برای ادامه تحصیل علوم دینی به قم برود و این زمانی بود که آیت‌الله بروجردی، مرجعیت جهان شیعه را برعهده داشت.

آن زمان که در کلاس‌های درس آیت‌الله بروجردی حاضر می‌شد به سفارش ایشان به تصحیح و تعلیق کتاب ارزشمند وسائل‌الشیعه پرداخت. در فروردین 1340 و در زمان آغاز جلد هشتم وسائل‌‌الشیعه بود که آیت‌الله ربانی، استادش را از دست داد و به همین مناسبت سوگنامه‌ای در ابتدای جلد هشتم وسائل‌الشیعه به یاد آیت‌الله بروجردی نگاشت.

وی در جریان‌های مختلف آن زمان در واکنش به مسائل مختلف از جمله لایحه انجمن‌های ایالتی و لایتی، دستگیری‌های امام خمینی(ره)‌، حمله به طلاب مدرسه فیضیه و ... به مبارزه می‌پرداخت و بارها و بارها به زندان افتاد. در یکی از این دستگیری‌ها، ساواک به وجود تشکیلات سری که ریاست آن مدتی برعهده آیت‌الله ربانی بود پی برد.

همچنین ارسال نامه سرگشاده‌ای از سوی آیت‌الله ربانی در زمان دستگیری، به مراجع بین‌المللی و مراجع و علمای دینی در ایران و برخی از کشورهای اسلامی، از اقدامات معروف ایشان است. این نامه پس از آن نوشته شد که رژیم شاه به مرحوم ربانی اعلام کرد که حاضر است او را آزاد کند، اما به این شرط که دیگر به قم بازنگردد. پس از پیروزی انقلاب نیز آیت‌الله ربانی در هر جا که احساس می‌کرد به وجود او نیاز است حاضر بود. به دنبال پیش آمدن غائله کردستان و پس از آن، شلوع شدن آذربایجان، ایشان به دستور امام خمینی(ره)‌ در تاریخ 24/5/58 به این دو منطقه رفت. وی که یکی از اعضای مجلس خبرگان قانون اساسی بود طی حکمی از سوی امام خمینی(ره)‌ به عنوان یکی از 6 فقیه شورای نگهبان نیز منصوب شد.

گروهک فرقان که در همکاری با منافقین، در اوایل انقلاب شمار زیادی از شخصیت‌های جمهوری اسلامی را به شهادت رساند در هشتم آبان‌ماه 1360 آیت‌الله ربانی را مورد هدف قرار داد؛ اما ایشان با وجود اصابت چند گلوله به بدنش از این سوءقصد نجات یافت.

وی در سانحه رانندگی در جاده دلیجان به دیار باقی شتافت.