به گزارش خبرگزاری فارس، چهره نامطلوب پایتخت و تخلفات روزمرهای که در آن اتفاق میافتد، 55 روز پیش پلیس تهران را برآن داشت تا با اجرای طرح انضباط اجتماعی، موجب زیبندهتر شدن چهره شهر شود.
تصور جامعهای که در آن قانون اجرا نمیشود و هر کسی فقط منافع خود را بر دیگران ترجیح دهد، چهرهای نامناسب و نامطلوب از آن جامعه به تصویر خواهد کشید.اینکه در معابر یک شهر شاهد باشیم که سوارهها از پیادهرو تردد کنند و پیادهها حریم سواره رو را نقض کنند، علاوه بر معضلات و مشکلات فراوان چهرهای نامطبوع و بیقانون از شهر ارائه میدهد.
سیمای امروز شهر تهران، به هم ریخته، آشفته و نامنظم است. فقط کافی است در یکی از پیادهروهای شهر قدم بزنید، تا انواع و اقسام تخلفات و قانون شکنیها که با گذشت زمان دیگر تخلف محسوب نمیشوند، را مشاهده کنید.
حضور آزاردهنده متکدیان و معتادان پرخطر در معابر و اماکن عمومی، نازیبا بودن فضاهای عمومی، چسباندن هزاران تصویر، اطلاعیه و پیام تبلیغاتی بر در و دیوار شهر، عدم جمعآوری بهموقع زبالههای رهاشده در معابر و اماکن عمومی، رفتار دور از نزاکت پرتاب آشغال و آب دهان در معابر توسط برخی شهروندان، نقض حقوق شهروندان توسط شرکتها و مغازهداران با تجاوز به حریم عمومی، تردد صدها دستگاه خودروی فرسوده و دارای نقصهای فنی عدیده و اغلب کثیف در معابر عمومی و بیاستفاده ماندن پلهای عابر پیاده، عبور موتور سیکلتها از پیادهرو، حضور دستفروشان و متکدیان در پیادهرو، پارک خودرو در پیاده رو و ... این روزها برایمان عادی شده و دیگر تخلف محسوب نمیشود.
تهران، کلانشهری که بیشتر باید نام "کشور- شهر" برآن نهاد. بینظمی و عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی در آن دیگر به یک قانون نانوشته تبدیل شده است و بسیاری از رانندگان و شهروندان با اجرای صحیح قوانین دچار مشکل میشوند.
علیرغم تاکید قانون و آگاهی رانندگان از قوانین، شاهد تخلفات عدیدهای در این زمینه هستیم. عبور از چراغ قرمز، سرعت غیر مجاز در معابر شهری، حرکات نامتعارف رانندگی، عدم رعایت فاصله طولی با خودروی جلویی حین رانندگی، بیتوجهی به علائم رانندگی و ... مشکلاتی است که علاوه بر گسترش ترافیک پیچیده شهر تهران و ایجاد بینظمی، بر آرامش روحی و روانی شهروندان نیز اثرات نامطلوبی گذاشته است. عادی شدن تخلفات و روزمره شدن آنها، از دیدگاه کارشناسان مناسب نیست و ادامه چنین روندی مسلماً به ضرر شهروندان خواهد بود.
تخلفات و بیانضباطیهای اجتماعی در این شهر به مرز هشدار رسیده است. شهروندان حقوق خود را بر حقوق دیگران ترجیح میدهند، آنچه مهم است حل مشکل فعلی است، باقی، باشد برای بعد اما باز هم از فردا روز از نو، روزی از نو.
خودخواهی و میل به تخلف و تخطی از قوانین در میان شهروندان روند افزایشی دارد، فقط کافی است در یک تقاطع برق چراغ راهنمایی قطع شود و همزمان پلیس هم نباشد، آنگاه میتوان نظارهگر خودخواهی و تخلف شهروندان بود. این روزها در برخی موارد عمل به قانون باعث تمسخر میشود و فردی که قانون را رعایت کند به عناوینی چون پاستوریزه، دست و پا چلفتی و ... مزین میشود و در مرحله آخر به جایی میرسد که التزام به قانون و مقررات، ناهمرنگی با اجتماع و رفتار غیر عرفی شناخته میشود.
باید اجرای قانون، سودمندی آن و اثرات مثبتش برای شهروندان تشریح شود، با اجرای قانون و رعایت نظم بسیاری از مشکلات شهر تهران کاهش خواهد یافت، زیرا اکنون بیتوجهی نسبت به قانون مشاهده میشود.
طرح امنیت اجتماعی برای تحقق حقوق شهروندی
این شرایط فرمانده انتظامی تهران بزرگ را بر آن داشت تا با اجرای طرح انضباط اجتماعی، چهره نامطلوب شهر را سامان بخشد و از تداوم تخلفات جلوگیری کند.طرح انضباط اجتماعی از 10 آذر در میدان ونک و منطقه 3 تهران آغاز شد. هدف فرماندهی انتظامی تهران بزرگ از اجرای طرح انضباط اجتماعی، گسترش و نهادینه کردن انضباط اجتماعی است.
پلیس تهران تأکید کرده بود، آنچه در این طرح اهمیت دارد، رعایت دقیق قوانین و مقررات، توجه به حقوق شهروندی و ایجاد نظم و امنیت است.
سردار رجب زاده در آغاز اجرای این طرح گفت: اجرای این طرح باعث موجه شدن چهره شهر و قانونمدار شدن شهروندان میشود. در طرح انضباط اجتماعی با مصادیق بی انضباطی اجتماعی و نقض قوانینی که چهره شهر را نامطلوب جلوه میدهند، برخورد میشود.
وی تأکید کرد: همه یگانهای پلیس تخصصی در اجرای طرح انضباط اجتماعی حضور فعال دارند و در موارد لزوم، اقدامات دیگر یگانها را نیز پوشش داده و تکمیل خواهند کرد.
سرهنگ احمدی، رئیس مرکز اطلاعرسانی فرمانده انتظامی تهران بزرگ پیش از این در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی فارس مصادیق طرح انضباط اجتماعی را اینگونه اعلام کرد و گفت: ایجاد نظم، آرامش و امنیت، نظم بخشی به معابر عمومی، جمعآوری بساط گستران و دستفروشان، ساماندهی پارک موتورسیکلتها در معابر اصلی و فرعی، نظم بخشی پیادهروها و اعمال قانون با تخلفات صنوف در این طرح مورد توجه قرار دارد.
وی افزود: همچنین جمعآوری متکدیان، ساماندهی ایستگاههای مسافربری، اعمال قانون با رانندگان متخلف، برخورد با مزاحمان نوامیس، ساماندهی کارگران فصلی، ساماندهی صنوف، برخورد با مظاهر فساد، برخورد با خودروهایی که آلودگی صوتی دارند، برخورد با فروشندگان لوح های فشرده مبتذل، اعمال قانون و برخورد قاطع با تخلفات حادثهساز رانندگی از قبیل سرعت غیرمجاز، عبور از چراغ قرمز، عبور ممنوع، نبستن کمربند ایمنی، استفاده از تلفن همراه حین رانندگی، عدم توجه به حریم پیادهروها، ساماندهی خودروهایی که در حریم تقاطعها توقف دارند در این طرح مورد توجه است.
طرح انضباط اجتماعی، بدون حمایت و مشارکت عمومی شهروندان نتیجه نخواهد داشت و فقط با حمایت و مشارکت شهروندان میتوانیم جامعهای ایمن و قانونمند داشته باشیم.
طرح انضباط اجتماعی آنگونه که فرمانده انتظامی تهران بزرگ اعلام کرده مقطعی نیست و در یک پروسه زمانی 3 ساله تداوم خواهد یافت.
معاون هماهنگ کننده فرماندهی انتظامی تهران بزرگ گفته است، بیش از 70 درصد مردم در منطقه 3 تهران بزرگ از اجرای طرح انضباط اجتماعی رضایتمندی داشتند. اما، یک نکته ذهن هر مخاطب زارش را به خود مشغول داشته است، کافی است این روزها فقط در میدان ونک قدم بزنید تا نتایج این طرح و رعایت قوانینی که همه از آن اطلاع دارند را به چشم ببینید.
بی انضباطی در طرح مبارزه با بیانضباطی
میدان ونک نقطه آغاز طرح انضباط اجتماعی بود، یک ماه بعد از اجرای طرح، به این میدان رفتیم تا نتایج و دستآوردهای طرح را از نزدیک شاهد باشیم. طرح انضباط اجتماعی با سر بریدن یک گاو در میدان ونک آغاز شد و در ادامه حمل این گاو قربانی به داخل وانت بار، موجب ترافیک سنگین در محدوده میدان و خیابانهای اطراف شد.
خیابان برزیل، در میدان ونک همیشه مملو از تاکسیها و خودروهای ورودی به این میدان است، گذر از پیادهروهای کم عرض این خیابان و مشاهده چند تخلف که از مصادیق طرح انضباط اجتماعی هستند، ذهن هر فرد مطلعی را به خودش مشغول میکند.قرار است نتایج طرح انضباط اجتماعی به رفتار عادی مردم تبدیل شود، اما با گذشت 55 روز از آغاز طرح تفاوتی در این زمینه احساس نمیشود.
یکی از مصادیق اجرای طرح برخورد با موتورسیکلتسوارانی بود که از پیادهرو عبور کرده یا موتورسیکلت خود را پارک میکنند. اما بیش از 10 دستگاه موتورسیکلت، با خیال راحت با زنجیر به علائم راهنمایی و رانندگی و از جمله پارک مطلقاً ممنوع، قفل زده شدهاند. این تخلف در چند نقطه میدان ونک و خیابانهای اطرافش مشهود است.مغازهداران، حریم کم عرض پیادهروهای میدان ونک و خیابانهای اطراف را اشغال کرده و گوش شنوایی هم برای این تخلف ندارند،متصدی یک میوه فروشی در حوالی میدان ونک در حالیکه جعبههای میوه را در پیاده رو چیده و چند کارتن هم در کنار جوی آب قرار داده است، به خبرنگار فارس میگوید: وقتی مردم چیزی نمیگویند و مشکلی ندارند، شما چرا اعتراض میکنید، به هرحال من هم یک شهروندم و از این پیاده رو سهم دارم.
وی گفت: پلیس و شهرداری یکی دو روز ابتدای طرح انضباط اجتماعی چندبار به من تذکر دادند اما آنقدر بیتوجهی کردم که خسته شدند و دیگر سراغم نیامدند.
کمی پایینتر یک اغذیه فروشی نیز بساط آش رشته و ذرت فروشی خود را وسط پیاده رو پهن کرده و از عکاس خبرگزاری میخواهد تا از بساطش چند عکس خبری و تاپ تهیه کند. جالب اینجاست که یکی از فروشندگان این اغذیه فروشی نیز صحبتهای میوه فروش را تأیید میکند و میگوید: آشمان را کجا باید بفروشیم، اگر داخل مغازه ببریم که دیگر جایی برای مشتریها و میز و صندلی باقی نمیماند. همان یکی دو روی هم که وسایلمان را در خارج مغازه میگذاشتیم، روی درآمدمان تأثیر منفی گذاشته بود.
قرار بود تا در طرح انضباط اجتماعی، ایستگاههای تاکسی میدان ونک ساماندهی شوند و حتی جلساتی نیز با مسئولان تاکسیرانی برگزار شد، اما شرایط فعلی در ایستگاههای تاکسی خیابان برزیل از قبل هم بدتر شده است، تاکسیها در پارکهای توقفهای دوبله و بعضاً 3 ردیفه تا وسط خیابان را مسدود کرده و مسافران را سوار و پیاده میکنند.
راننده تاکسی گردشی در حالیکه ردیف سوم پارک را در خیابان تشکیل داده بود، میگوید: شما جای پارک به من نشان بده تا در آنجا توقف کرده و مسافر پیاده کنم، مشکل اصلی این است که مردم هم رعایت نمیکنند و در هر مکانی سوار و پیاده میشوند. قانون تاکسی در تمام دنیا متفاوت از ایران است، اینجا باید دنبال مسافر برویم، برایش بوق بزنیم.
شاید حق با راننده تاکسی بود، اگر تعداد بوق زدنهای متوالی و ممتد رانندگان تاکسی برای سوار کردن مسافر را محاسبه کنیم به راز آلودگی صوتی وحشتناک تهران پی خواهیم برد. علاوه بر این تاکسیها هر چند ده متر برای سوار کردن مسافر مدام ترمز میگیرند، به کنار خیابان میآیند و بر پیچیده شدن ترافیک میافزایند. مدتهاست که میشنویم قرار است نحوه خدمات و فعالیت تاکسیها تغییر کند.
کمی آن طرفتر بساط گلفروشی برپاست و پیاده رو کم عرض خیابان را تنگتر کرده است، جالب اینجاست که شهروندان از کنار اینهمه تخلف و تضییع حقشان میگذرند و گاهی به خیابان میروند تا مزاحم کاسبی، متجاوزان به حقوقشان نشوند.
هر چند برخی شهروندان نیز در پاسخ به پرسش خبرنگار فارس مبنی بر عدم اعتراضشان در خصوص تخلفات و تضییع حقوقشان، از پلیس انتظار داشتند.
حمید، دانشجوی مهندسی مکانیک، در حالیکه سعی میکند تا از پیادهرو به خیابان برود تا از ازدحام و شلوغی پیادهرو خلاص شود، میگوید:
چند روز اول اجرای طرح، اقدامات پلیس عینیتر بود و نظم بیشتری را شاهد بودیم، اما چند وقتی است که شرایط دوباره به وضعیت سابق برگشته است.
حمید میگوید: من که نباید با دستفروشان و مغازهداران برای سد کردن پیادهرو بحث کنم. آنان باید بفهمند که پیاده رو بخشی از ملکشان نیست. شهرداری و پلیس در این ارتباط وظیفه دارند.
یکی دیگر از شهروندان هم معتقد است: اقدام پلیس در اجرای طرح انضباط اجتماعی بسیار به موقع و کار ساز بود، پلیس نباید اجازه دهد که متخلفان گمان کنند که طرحشان مقطعی است. البته با توجه به شرایط اقتصادی، اصرار دستفروشان برای سد معبر و بساط کردن در خیابان امری قابل درک است و از دست پلیس و شهرداری کاری برنمیآید.
طی حضور یکساعته ما در میدان ونک و خیابانهای اطراف از مأموران راهنمایی و رانندگی و دیگر پلیسهای تخصصی که قرار بود در اجرای این طرح حضور داشته باشند، خبری نبود.
هر چند اجرای قوانین و رعایت آن وظیفه همه شهروندان است و برای رعایت قانون نباید الزاماً پلیس بر کارها نظارت داشته باشد. اما گویا تا پلیس نباشد، قانونی هم رعایت نمیشود. در این بین مأموران سد معبر شهرداری نیز در میدان ونک حضور نداشتند، در حالیکه برخی صنوف همچنان بر تخلفات قبلی خود اصرار دارند و با تجاوز به حریم پیاده رو مشکلاتی را به وجود آوردهاند.
تا مردم نخواهند پلیس نمیتواند
حضور پلیس بهعنوان ضابط و ناظم در جامعه امری بدیهی است، اما تا شهروندان نخواهند و به رعایت قانون التزامی نداشته باشند، حتی از دست پلیس هم کاری بر نمیآید.
سردار محمد رویانیان در ارتباط با تخلفات انجام شده و بیتوجهی مردم به قوانین میگوید: مردم در اجرای طرح انضباط اجتماعی همکاری مطلوبی با پلیس داشتهاند، حدود 98درصد مردم کشورمان به قوانین احترام میگذارند، مشکل همین2 درصد باقیمانده است که با بیتوجهی به قانون مشکلاتی را بهوجود میآورند.
سردار رویانیان بر اجرای طرح انضباط اجتماعی تأکید کرد و گفت: پلیس با تمام نیرو این طرح را در تمام تهران به اجرا در خواهد آورد.
سرهنگ احمدی رئیس مرکز اطلاعرسانی فرماندهی تهران بزرگ در پاسخ به این سوال که چرا مأموران به صورت محسوس در میدان ونک نیستند، میگوید: طرح انضباط اجتماعی با قاطعیت در منطقه 3 ادامه دارد و به زودی و به مرور در تمام مناطق تهران اجرا خواهد شد.
احمدی گفت: البته شهروندان باید بدون توجه به حضور و یا عدم حضور پلیس به قانون پایبند باشند، وقتی مأموران پلیس را در میدان ونک و خیابانهای اطراف مستقر کردیم، از ما انتقاد کردند که فضای جامعه را پلیسی کردهایم.
سرهنگ هادی هاشمی، رئیس راهنمایی و راندگی تهران بزرگ به خبرنگار فارس میگوید: طرح انضباط اجتماعی تداوم دارد و مقطعی نخواهد بود. به علت تعدد تخلفات و همچنین سنگینی ترافیک، مأموران باید از تخلفات چشم پوشی کنند تا گره ترافیکی را باز کنند.
سرهنگ هاشمی گفت: قرار نیست که ما برای هر خودرو یک مأمور بگذاریم که تخلف نکند، اجرای قانون توسط شهروندان مهمترین نکتهای است که همواره از آن غافل میشویم. البته شهروندان بعد از جریمه و تذکر باز هم منتظرند تا پلیس برود و باز هم تخلف کنند!
وی در رابطه با تخلفات راهنمایی و رانندگی معتقد است: قانون فعلی راهنمایی و رانندگی و میزان جریمهها تخلفپرور است و مانع از افزایش تخلفات نمیشود. چرا که این قوانین مربوط به 37 سال پیش است و با وضعیت حال حاضر سازگاری ندارد.
سرهنگ هاشمی با اشاره به اینکه طرح انضباط اجتماعی در نیمی از محدوده منطقه 3 اجرا شده است، گفت: از زمان آغاز طرح انضباط اجتماعی از 10 آذر تا 24 دی، 193 هزار و 232 فقره تخلف در منطقه 3 تهران اعمال قانون شده که از مجموع این رقم 144هزار و 791 فقره مربوط به توقف غیرمجاز است که این رقم سهم 75 درصدی را شامل میشود.
هاشمی میگوید: 5/21 درصد از تخلفات فوق مربوط به توقف دوبله است، که این حجم تخلف با توجه به عرض معابر تهران میتواند ترافیک را تشدید و گاهی قفل کند.
وی گفت: در مدت اجرای طرح انضباط اجتماعی 3 هزار و 974 دستگاه موتورسیکلت در منطقه 3 بهدلیل تخلف توقیف شدهاند. 11 هزار و 980 دستگاه خودرو نیز در این طرح توقیف شدهاند.
فرهنگ سازی و آموزش هم لازم است
کارشناسان ترافیک بر این باورند که حدود نیمی از مشکلات ترافیک ناشی از عدم آشنایی شهروندان با فرهنگ رفت و آمد در شهر است.در کلانشهر تهران که یکی از آلودهترین و پرترافیکترین پایتخت های جهان شناخته می شود، "فرهنگ ترافیک" هنوز جای خود را پیدا نکرده است و کمتر بدان اهمیت داده شده است، اما "فرهنگسازی " و "آموزش" میتواند نقش مؤثری در حل معضل ترافیک داشته باشد.
تغییر رفتارهای اجتماعی، به خصوص رفتارهای ترافیکی، علاوه بر آموزش قدم به قدم و جزء به جزء و فرهنگ سازی، نیازمند راهکارهایی گوناگونی از جمله پافشاری بر اجرای آن و اعمال جرایم سنگین برای متخلفانش، حتی محرومیتهای اجتماعی و زندانی کردن رانندگانی که تخلفات متعدد مرتکب میشوند، است.تجربه نشان داده نهادینه کردن فرهنگ ترافیک با اعمال جریمههای سنگین سرعت میگیرد و به اعتقاد جامعه شناسان و کارشناسان حوزه حمل و نقل و ترافیک هیچ یک از رفتارهای اجتماعی به جز رفتارهای ترافیکی مردم در اجتماع با اعمال زور و اجبار شکل نمیگیرد، تنها فرهنگ ترافیک را میتوان با ایجاد محدودیتهای سختگیرانه و اجبار شکل داد.
در این ارتباط سرهنگ هاشمی معتقد به افزایش میزان جریمهها و چند برابر شدن آنها در شهر تهران است و در ادامه میگوید: قانون اصلاح جریمهها در 3 دوره مجلس مطرح شده ولی تاکنون به تصویب نرسیده است. البته تصویب این قانون در شرایط فعلی به نفع مردم نبوده چون از کارائی خوبی برخوردار نیست چرا که این قانون مربوط به 10 سال پیش بوده و امروز وضعیت ترافیک تهران تغییر کرده است.
باید انضباط اجتماعی، رعایت حقوق دیگران، تقدم مصالح جمع بر فرد و … با شیوه های مناسب آموزشی به کودکان آموخته شود، انضباط اجتماعی و رعایت قانون توسط پدر و مادر علاوه بر گفتار، باید در رفتار نیز اجرا شود، آنگاه شاهد تاثیرات شگرفی در رفتار اجتماعی کودکان در بزرگسالی خواهیم بود.
همان طور که قانونپذیری و رفتار هنجارمند فراگرفتنی است، رفتارهای نامطلوب و قانونگریزی نیز در فرآیند آموزش فرا گرفته میشود بنابراین همچنانکه با آموزش میتوان رفتار صحیح را به فرد آموخت. آموزش رفتار نادرست نیز شدنی است. آموزش ناهنجاری و ترغیب افراد به هنجارشکنی در جامعه به طور رسمی آموزش داده نمیشود، اما با توجه به عوامل روانشناختی و تقلید و قرار گرفتن در جو آغشته و مملو از خلاف و نیز احساس نیاز به خلاف و دستیابی آسانتر به برخی مطلوبیتها از مسیر نادرست، و هزینه اندک رفتار مجرمانه برای فرد و دریافت پاداش و تشویق پس از هر اقدام ناصواب و خلاف، اندک اندک رفتار مجرمانه عمومیت پیدا میکند. باید چارهای برای این مشکلات اندیشید و تدبیرات لازم را به کار بست.
حسین باهر، جامعه شناس و استاد دانشگاه در این باره معتقد است: ضرورت نظم و انضباط اجتماعی در جامعه امری بدیهی است.انضباط اجتماعی با فرهنگسازی و اقدامات فرهنگی میتواند به یک رفتار تبدیل شود. آموزشها باید از خانه، مدرسه،جامعه و ... آغاز شده و رسانهها با مطرح کردن مسائل در نهادینه کردن این فرهنگ سازی نقش ایفا کنند.
به گفته وی برخی بینظمیها در جامعه به عادت تبدیل شده و برخی شهروندان نیز هنوز نمیدانند که برخی رفتارها، هنجارشکنی و بینزاکتی اجتماعی است. باید قانونی تدوین شود و مواردی را مشخص کنیم تا شهروندان بدانند چه رفتارهایی قانونی است و چه اقداماتی بیقانونی است.
باهر افزود: در تمام سالهای گذشته در رسانهها و تریبونهای مختلف از هر مسئلهای سخن به میان است، اما طرح انضباط اجتماعی که اخیراً از سوی پلیس جدی گرفته نشده است، به هر حال جای تقدیر دارد. اما مهمتر از آن آموزش و فرهنگ سازی درباره نظم اجتماعی در بین مردم است.
نقش مدرسه، رسانههای جمعی و … در این مسئله قابل توجه است، فرایند آموزش و تربیت باید مستمر باشد. جامعه شناسان به امکان اجتماعی شدن مجدد انسان اعتقاد دارند و معتقدند که هدفشان از تأکید بر همین امکان، تغییر رفتار از طریق آموزش و تربیت است. البته توجه به آموزش افراد، نباید موجب غفلت از دیگر عوامل تاثیرگذار بر ترافیک مانند خودرو، جاده و قوانین و مقررات شود، باید اصلاح این عوامل نیز مورد توجه قرار گیرد.