توافق روسیه و ناتو برای ایجاد کریدور شمالی در افغانستان

ازبکستان و قزاقستان که بین روسیه و افغانستان قرار گرفته‌اند با انتقال محموله‌های ناتو از خطوط ریلی خود موافقت کرده‌اند و در حال نهایی کردن توافق‌نامه خود با ناتو هستند. روس‌ها هم با کلیات طرح و گشایش کریدور شمالی مخالفتی ندارند و آنچنان که مقامات ارشد ناتو می‌گویند این مسیر حداکثر تا 2 ماه آینده فعال می‌شود.

قرار است در دیدار هفته جاری دیمیتری روگوزین، سفیر روسیه در ناتو و یاپ دهوپ شفر، دبیرکل ناتو چارچوب کلی ایجاد این کریدور مورد بررسی قرار گرفته و مفاد توافق‌نامه نهایی شود. اگرچه این تحول در واقع ناشی از نگرانی‌های در حال فزونی فرماندهان ارشد ناتو در قبال تشدید حملات علیه کریدور کنونی انتقال مایحتاج نیروهای ناتو به افغانستان از بندر کراچی به کابل از مسیر گذرگاه خیبر است، اما در عین حال این واقعیت را برجسته می‌سازد که روس‌ها و ناتو به یک اندازه خواستار بهبود روابط‌شان هستند.

مایکل مولن، رئیس‌ستاد مشترک ارتش ایالات‌متحده چهارشنبه هفته گذشته تصریح کرده بود اگرچه ناتو نگران ناامنی کریدور انتقال محموله‌های این سازمان به افغانستان است و برای امن کردن این مسیر تلاش می‌کند اما در عین حال تلاش برای یافتن مسیرهای جایگزین را هم مدنظر قرار داده است. با این حال او حاضر نشد در این مورد توضیحات بیشتری ارائه دهد.

با وجود توافق مسکو با گشوده شدن کریدوری از طریق خاک روسیه برای انتقال محموله‌های ناتو به افغانستان به ظاهر مقامات ناتو و به ویژه آمریکایی‌ها به دنبال ایجاد مسیر سومی از طریق قلمرو ترکمنستان هستند تا اتکا به خاک روسیه را به حداقل برسانند و روس‌ها را در شرایط امتیازگیری از ناتو قرار ندهند. در این چارچوب محموله‌های غیرنظامی چون سوخت با عبور از دریای سیاه به گرجستان منتقل شده و از آنجا از طریق خطوط ریلی به آذربایجان در حاشیه دریای خزر خواهد رسید و با عبور از دریای خزر به ترکمنستان حمل خواهد شد.

در ادامه این محموله‌ها از طریق زمینی برای نیروهای ناتو در افغانستان ارسال می‌شود. این سفر یک هفته‌ای قطعا طولانی‌تر و پرهزینه‌تر از ارسال محموله‌ها از طریق پاکستان یا قلمرو روسیه خواهد بود.

ایالات‌متحده و ناتو در آستانه اجرایی شدن طرح واشنگتن برای اعزام 20 هزار نیروی تازه‌نفس به افغانستان که مجموع نیروهای خارجی مستقر در افغانستان را به حدود 90 هزار نفر افزایش می‌دهد به دنبال یافتن مسیرهای جایگزین متعدد برای تامین مایحتاج نیروهای کمک به تامین امنیت افغانستان (ایساف) هستند.

ترکمنستان در واقع تنها مسیری است که روسیه را دور می‌زند. ایجاد کریدوری از طریق قلمرو ایران به دلیل فقدان روابط دیپلماتیک بین تهران و واشنگتن ناممکن است و مرز چین با افغانستان دور افتاده‌تر و صعب‌العبورتر از آن است که امکان جابجایی محموله‌های ناتو از طریق آن وجود داشته باشد.