امیدها و رویاها در روند بودجه‌های زیست‌فناوری

بدیهی است انتظار مردم از این بخش دولت، جهت‌دهی زحمات فرزندان کشور به‌منظور رفع مشکلات اقشار جامعه است. در یک سال گذشته حرکت‌های مثبتی را شاهد بودیم، از جمله تشکیل ستادهای توسعه فناوری‌ مانند زیست فناوری، تخصیص مبلغ قابل ملاحظه‌ای از بودجه سالانه کشور به بخش علوم و فناوری و تشکیل نمایشگاه‌هایی که توانمندی‌های علمی و فناوری کشور را بخوبی به نمایش گذاشته است. از‌این‌رو در شرایط فعلی کاملا محسوس است که هنوز این معاونت نتوانسته اثر واقعی خود را در پژوهشگران و مسائل علمی و فناوری کشور محقق کند. در 2 سال گذشته شاهد کمبود قابل ملاحظه بودجه در مراکز تحقیقاتی بوده و هستیم. سرگردانی پژوهشگران در معاونت‌های تحقیقاتی مراکز مختلف موجب ناامیدی شدید در این قشر از جامعه شده است. این در حالی است که همواره عنوان شده پتانسیل زیست‌فناوری در کشور بسیار قابل توجه است و ما در شرایط رقابتی سختی قرار داریم. چنانچه سرمایه‌گذاری بموقع صورت نگیرد، فاصله کشور با پرچمداران فناوری آن‌چنان افزایش می‌یابد که هرگز قابل جبران نخواهد بود.

کشور ایران در 2 سال گذشته در میان کشورهای اسلامی با تفاوت بسیار فاحشی موفق به جذب بیش از 50 درصد بودجه COMSTECH در زمینه زیست‌فناوری و ژنتیک در منطقه خاور میانه و شمال آفریقا گردیده است. خبر فوق بدین معنی است که 50 درصد بودجه آن سازمان به ایران و مابقی به 21 کشور دیگر اختصاص یافته که این مساله، خود موید وجود نیروهای انسانی متخصص و کارآمد در کشور است.

هم‌اکنون بیش از 7 ماه از سال مالی را سپری کرده‌ایم و کماکان پژوهشگران، فناوران و تولیدکنندگان بیوتکنولوژی در انتظار آیین‌نامه‌ها و ابلاغ‌ها هستند. طرح‌های تحقیقاتی و تسهیلات فناوری در میان روسای مراکز تحقیقاتی، معاونت‌های پژوهشی وزارتخانه‌ها، ستادهای ویژه و معاونت علم و فناوری وزارتخانه‌های مختلف سرگردان هستند. با توجه به این‌که سابقه تشکیل و تعطیلی معاونت‌ها، سازمان‌ها و مراکز در کشور ما بسیار زیاد است، لذا امید است حرکت عالمانه تشکیل معاونت علم و فناوری به دلایل مختلف رو به انحلال نرود. بدون شک گام اول در تشکیل ستادهای ویژه فناوری‌ امیدهای فراوانی را به همراه دارد. روند رشد سالانه تولیدات فرآورده‌های بیوتکنولوژی دارویی در جهان بیش از  20 درصد است که این رشد در دیگر فرآورده‌ها بندرت دیده می‌شود. همچنین افزایش قیمت داروهای متکی بر زیست‌فناوری در برخی اقلام به بیش از 20 میلیون ریال به ازای هر دوز رسیده است. این زنگ خطری است برای کشوری که پتانسیل‌های لازم برای خلق این فناوری و تولید چنین فرآورده‌هایی را دارد. امیدواریم پیش از پایان سال شاهد حرکتی فعال برای افزایش بودجه‌های تحقیقاتی و ایجاد تسهیلات لازم برای تولید فرآورده‌های جدید در کشور باشیم. بدون شک با توجه به نظرات مثبت سیاستگذاران کلان و با شتاب مجریان در اجرایی‌نمودن تصمیمات اتخاذ شده شاهد افتخارآفرینی‌های هرچه بیشتر فرزندان این مرز و بوم خواهیم بود.

دکتر فریدون مهبودی - محقق بیوتکنولوژی