با محمدحسین محمدزاده،مسوول کنفرانس جهانی رادیوهای قرآنی و اسلامی
آموزش صید مروارید پس از آشنایی با ساحل و کرانه اقیانوس
دل به اقیانوس ژرف و ناپیدای کرانه قرآن سپردن و جرعهنوش زلال معرفت آن شدن، وجود و هستی خویش را وقف دولت قرآن نمودن و در سایه سار خدمت به آن، زانوی ارادت زدن و طرحی نو در انداختن، عجب سعادتی میخواهد. سعادتی بس بزرگ که تنها پروانههای عاشق شهد دلربای گلستان سینه محمد ص را در آن ماوا میدهند.
پروانههایی که نمیخواهند گلستان این کتاب، تنها بر طاقچه تنهایی دلها، جا داشته باشد. پروانههای مشتاقی که پرواز آغاز کردهاند تا فلک را سقف بشکافند و ندای افلاکی خالق خوبیها را جاری لحظههای حضور خاکیمان کنند واین همان تلاشی است که رادیو قرآن با گذشت ربع قرن از ظهور و بروزش، همواره بر آن اهتمام ورزیده و لحظهای از پای ننشسته است. کوششی خستگیناپذیر که این بار در کنفرانس بینالمللی رادیوهای قرآنی اسلامی، تجلی یافته است.
محمدحسین محمدزاده، مسوول برگزاری کنفرانس و مدیر رادیو قرآن، رادیو را رسانهای گرم، اثرگذار و فرهنگساز در انتقال پیامهای قرآنی و اسلامی میداند و میگوید: «اولین کنفرانس جهانی رادیوهای قرآنی اسلامی بر نقش موثر ما در اشاعه فرهنگ قرآنی و اسلامی، تاکید دارد. امسال سال نوآوری و شکوفایی است؛ بنابراین تلاش کردهایم تا با حرکتی نو به عرصههای جهانی وارد شویم و با تکیه بر تجربیات یکدیگر، انس به کلام الهی را در دل مردم جهان، افزایش دهیم.»
محمدزاده، متولد سال 1347 تهران و دانشآموخته سال نهم درس خارج فقه و اصول است. وی اردیبهشت سال جاری، مدیریت رادیو قرآن را بر عهده گرفته و پیش از آن، مدیر رادیو معارف بوده است. تحقیق و پژوهشهای متعدد در حوزه علوم قرآن، مدیریت گروه علوم و معارف قرآنی رادیو قرآن و حضور در برنامههای راه روشن، یک روز نورانی، قرآن مشاور زندگی (شبکه قرآن سیما) و طرح قرآنی 1442 (شبکه تهران) به عنوان کارشناس، بخشی از تلاشهای رسانهای او را رقم میزند.
برگزاری اولین دوره کنفرانس بینالمللی رادیوهای قرآنی اسلامی با محوریت و میزبانی رادیو قرآن و فعالیتهای این رادیوی 25 ساله، بهانه گفتگوی ما با اوست.
اگر غیر از زمان اذان از کوچه یا خیابانی در حال عبور باشید و صوت دلنشین قرآن را بشنوید؛ اولین مفهومی که در ذهنتان نقش میبندد چیست؟
اینکه یک آدم خوش سلیقه از این هنر اصیل اسلامی استفاده کرده و بقیه را هم به استفاده از آن دعوت میکند.
یعنی واقعا به یاد مجلس ختم و ترحیم نمیافتید؟
من، نه! باور کنید.
در روزگاری که شنیدن صوت قرآن برای بسیاری از ما غریب است و یادش تنها مصیبت مرگ را به خاطرمان میآورد و حتی بسیاری از فیلمها و سریالهای پر مخاطب رسانهاش، قرآن را تنها برای ختم و بدرقه مسافر، نشان میدهد؛ با رادیوهای قرآنی اسلامی تا چه حد میتوان روح زندگی قرآنی را در جامعه دمید؟
برای اینکه روح زندگی قرآنی در جامعه دمیده شود و تلاوت و قرائت قرآن، برای ما تداعی غم و عزا نداشته باشد، تنها رادیوهای قرآنی نمیتوانند موثر باشند. پیشنهاد ما به تمام شبکهها و رسانههای صوتی و تصویری این است که در برنامههای نمایشی و سریالهایشان، صوت و تلاوت قرآن را صرفا برای فضاهای حزنانگیز، استفاده نکنند تا قرآن از این تداعی خارج بشود و بتواند جنبه هنری اسلامی خود را به ظهور و بروز برساند. رسانههای قرآنی نیز باید تلاش کنند تا در عصر رسانهها، در دل و ذهن مخاطب، هویتی منحصر به فرد و شایسته یافته و کشف و شهودی عمیق از قرآن باوری به معنای واقعی با تکیه بر کنه آیات و مفاهیم و دقت در انتقال آنها، در میان آحاد جامعه به وجود آورند.
تعامل رسانهای مثل رادیو که ابزارش صوت و صداست با مفاهیم عمیق قرآنی در راستای جهتسازی و گسترش باورهای دینی، چگونه باید باشد؟
خود کلام از مقوله صوت و صداست. در قرآن کریم و روایات، به شنیدن و اهمیت شنیدن، بسیار اشاره شده است و حتی موارد کاربرد واژه شنیدن و سمع و استماع در قرآن کریم، تقریبا دو برابر دیدن، بصیرت، نظر کردن و نگاه کردن است و این نشان دهنده آن است که رسانهای شنیداری چون رادیو کاملا با فعالیتهای قرآنی، هم سنخ است.
مدیریت در رادیو قران را از دولت قرآن دارید؟
هر چه دارم همه از دولت قرآن دارم.
اولین دوره کنفرانس جهانی رادیوهای قرآنی اسلامی. توانست رادیو قرآن را به اوج آسمان رسانههای دنیا، پرواز دهد؟
این آغاز پرواز است.
تا کجا؟
قرآن که حد و نهایتی برای اوج ندارد.
نام کنفرانس شما، رادیوهای قرآنی اسلامی است. مگر ممکن است رادیویی قرآنی، اسلامی نباشد یا برعکس؟
منظور از رادیوهای قرآنی، رادیوهایی است که بیشتر سهم بخششان را قالب تلاوت، تشکیل میدهد اما رادیوهای اسلامی، آنهایی هستند که بیشتر به مفاهیم و مسائل مختلف اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی قرآن کریم با سهم بسیار اندکی از قالب تلاوت، میپردازند.
چقدر فاصله کار کارشناسی با کار حرفهای در برنامههای رادیو قرآن، کم شده است؟
هر دو را به موازات هم پیش میبریم یعنی ضمن ایجاد تنوع در قالبها و ساختارها، به ارتقای سطح کیفیت گفتگوهای کارشناسی و گویندهها نیز توجه داشتهایم. خوشبختانه سرعتمان هم به نسبت، خوب است.
رهبر فرزانه انقلاب در تعبیری رادیو قرآن را آبروی نظام جمهوری اسلامی ایران میدانند. پس از گذشت 25 سال از راهاندازی این رادیو که موسس آن نیز خود ایشان بودهاند، چه اقدامات و نوآوریهایی صورت دادهاید تا این رادیو همچنان آبروی نظام، باقیبماند؟
خوشبختانه رادیو قرآن با ارائه طرحها و تولید برنامههای مختلفی چون (آیههای زندگی) به اذعان بسیاری از علما و مسوولان، توانسته سهم قابلتوجهی در انتقال قرآن و پیام قرآن به میان خانوادهها داشته باشد و این باعث افتخار ماست.
جمع شدن بهترینهای قرآنی رادیویی ایران و جهان در کنفرانس شما، تا چه حد در ایجاد حرکتهای وسیع جهانی در این حوزه موثر بود؟
اصلا یکی از اهداف اصلی همگرایی همین است که به آن اشاره نمودید. جمع شدن عدهای از نیروهای شاخص قرآنی به صورت متمرکز در یک کنفرانس، سبب میشود تا ارزشها و نیروهای مضاعفی پیدا کنند و در نتیجه اثرات و برکات وجودیشان نیز افزایش یابد.
نقش این کنفرانس در معرفی ظرفیتها و توانمندیهای فنی و قرآنی و الگوسازی رادیو قرآن برای سایر رادیوها را چطور ارزیابی میکنید؟
با توجه به این که مدعی و معتقد هستیم که یکی از ارزشمندترین گنجینههای تلاوت قرآن کریم با صدای بهترین قاریان جهان و ایران را در اختیار داریم و با تکیه بر تجربه فنی که در تاسیس و راهاندازی فرستندههای رادیویی در چند کشور همسایه به دست آوردهایم، آمادگی تجهیز فنی و محتوایی هر یک از رادیوهای عضو کنفرانس را داریم حتی میتوانیم در مناطقی که نیاز داشته باشند، رادیوهای محلی با محتوای قرآنی اسلامی، تاسیس کنیم.
تاکنون درخواستهایی نیز در این زمینه داشتهاید؟
کشورهای افغانستان و آلبانی تقاضاهایی را در این زمینه مطرح کردهاند. البته بستههای حاوی تلاوتهای ناب قرآنی در طول برگزاری کنفرانس، در اختیار همه شرکتکنندگان قرار گرفت.
با توجه به این که جمهوری اسلامی ایران به اعتبار اندیشمندان و چهرههای شاخص قرآنی و توانمندیهای رسانهای، یکی از مهمترین پایگاههای قرآنی جهان محسوب میشود؛ آیا در این کنفرانس توانستیم در حد و اندازه خود ظاهر شویم؟
بله، خصوصا تجلیل از مقام قرآنی حضرت آیتالله العظمی مکارم شیرازی که از شاخصترین چهرههای قرآنی جهان اسلام هستند، تاثیر بسیار مثبت بر کنفرانس و اعتبار بخشی به آن داشت.
اصلیترین دستاورد ملی و فراملی این کنفرانس؟
ایجاد اتحادیه رادیوهای قرآنی و اسلامی در بعد فراملی و ایجاد تعامل بین کارشناسان رادیوهای قرآنی داخل و خارج کشور در عرصه ملی از مهمترین دستاوردهای این کنفرانس بود.
آیا در رادیو قرآن، سامانهای را برای این که دستاوردهای کوتاهمدت و بلندمدت کنفرانس مورد غفلت قرار نگیرد و به فراموشی سپرده نشود، فعال خواهید کرد؟
بله. انشاءالله دبیرخانه دائمی کنفرانس، فعال خواهد شد.
در جهان امروز، رسانههای بیشماری با سیاستهای دینستیزشان فکر مردم را به نفع خود مهندسی میکنند. شبکه رادیویی قرآن در این زمینه با چه تهدیدها و رقبایی مواجه است؟
رشد خرافات و عوامنگری به مسائل دینی و قرآنی در کشور، موضوعی نیست که آن را نادیده بگیریم زیرا عدهای با طرح مباحث و مسائل مختلفی که در شان شیعه و ائمه علیهمالسلام نیست به رشد سطحینگری خصوصا در میان نسل جوان، کمک کردهاند. جهتگیری شبکه رادیویی قرآن درخصوص این مسائل و شبهاتی که درباره قرآن کریم مطرح میشود، تهیه و تولید برنامههای پرسش و پاسخ است که البته در گذشته هم جسته و گریخته وجود داشتهاند، اما تلاشمان این است که با فعالیت بیشتر و سرعت بالاتر، پاسخگوی نیازهای مخاطبانمان باشیم.
رقبای ما همان کسانی هستند که میکوشند این شبهات را در ذهن جوانان ما به وجود آورند و برخی از تهدیدها نیز هجمههایی است که به خود فرهنگ شیعه وارد میشود. اینها شیعه را به دور از قرآن میدانند بنابراین نفس رادیو قرآن و اولین پیام مستتر پخش تلاوت و صحبتهای کارشناسی پیرامون قرآن کریم از این رادیو، همین است که به جهانیان بگویم اولویت اول ما بهرهمندی از پیامهای والا و انسانساز قرآن است.
با این وجود چگونه میتوانیم رادیوهای قرآنی اسلامی را واکسینه و قدرتمند کنیم؟
نسل جوان ما باید با استدلال به سراغ زدودن شبهات بروند و بحثهایی که ما در برنامههای مختلفمان داریم این توانمندی را به آنها میدهد.
رقیب را که دستکم نمیگیرید؟
اصلا.
همین؟
همین.
خیلی کوتاه جواب دادید؟
[میخندد] میدانم خیلی بد است و شما را عصبانی میکند، اما من عادت دارم کوتاه جواب بدهم.
25 سال حضور در عرصه رسانهای داخل و خارج کشور، شما را به نقطهای رسانده است که حرف اول را در حوزه فعالیت خود بزنید؟
فاصله داریم، اما تلاش میکنیم تا انشاءالله کمتر شود.
با توجه به 24 ساعته بودن رادیو قرآن، دغدغههای کوتاهمدت برای پر کردن آنتن، شما را از دغدغههای بلندمدت که ترسیمکننده چشمانداز شبکه است، بازنمیدارد؟
براساس روایات و گفتار حضرت علی علیهالسلام، قرآن اقیانوس است. اعتقاد ما این است که رادیو و رسانهای هم که به چنین موضوع وسیع و عمیقی میپردازد باید از این ویژگیها برخوردار باشد. رادیو قرآن باید اقیانوسگونه باشد و رسیدن به یک ایدهآل در این رادیو، به اقیانوسی میماند که حجم و اندازه محدودی ندارد. بنابراین اگر تا قیامت هم که یک زمان طولانی است، رادیو قرآن وجود داشته باشد با یک طراحی خوب میتوان بیآن که به تکرار افتد، درباره مسائل و موضوعات مختلف قرآنی صحبت کرد و برنامه تولید نمود. البته این را هم بدانید که ما باید مخاطبان خودمان را در رویکرد کوتاهمدت با ساحل و کرانه این اقیانوس، آشنا کنیم و طرز شنا کردن را به آنها بیاموزیم و آموزش صید صدفهای مرواریددار را در رویکرد بلندمدت، جا دهیم.
خودتان به این مرواریدها دست یافتهاند؟
به برکت اساتید خوبی که داشتهام بله. با دستهای آنها از این اقیانوس، چیزهایی برداشتهام که غیر از در و مروارید نبوده است.
پیش از آن که مدیر رادیو قرآن شوید، چقدر با قرآن مانوس بودید؟
من از سنین کودکی با قرآن، مانوس بودم.
مشغله مدیریت، شما را به قرآن نزدیک نمود یا...؟
در سنین نوجوانی و جوانی همیشه آرزو داشتم موقعیتی فراهم شود تا بتوانم بیشتر به قرآن، خدمت کنم و خوشبختانه این فرصت، آرزویم را تحقق بخشیده است. قرآن با شغل من عجین است.
در طول سال، چند بار قرآن را ختم میکنید؟
قرآن 30 جزء دارد و هر جزء حدود 20 صفحه است بنابراین میشود 600 صفحه. اصولا هر مسلمان در طول سال، یک ختم ماهیانه دارد که بیشتر در ماه مبارک رمضان اتفاق میافتد و یک ختم طولانیتر که ممکن است هر 4 3 ماه یکبار باشد شاید هم تا 11 ماه باقی مانده سال طول بکشد.
من با توجه به درگیریهای کاری و مشغلهای که دارم سعی میکنم این دو نوع ختم قرآن را در زندگیام داشته باشم.
چقدر به آتش خواستههای مخاطبانتان میدمید؟
خیلی زیاد، با وسواس زیاد، خواستهها را بررسی میکنم و تلاشم این است تا بتوانیم به آنها جامه عمل بپوشانیم. 3 2 محور مهم و راهگشا نیز از میان خواستههایی که مخاطبان در نمایشگاه قرآن امسال با ما در میان گذاشتند در دستورکار قرار دادهایم که انشاءالله در مصاحبه بعدی خواهم گفت.
چرا الان نمیگویید؟ نقد را رها کردهاید به امید نسیه؟
من خواستم کاری برای شما جور کرده باشم [میخندد] در حال برنامهریزی و بررسی بیشتر هستیم. هنوز قابل اعلام نیست.
معمولا خواستهها تمامی ندارد و دمیدن به آتش آن، اوضاع را بدتر میکند؟
گنجشک مادر، همواره با دهان باز جوجههایش مواجه است. ارتباط رسانه و مخاطب نیز همینگونه است. لحظه به لحظه باید این تغذیه را پیگیری کرد.
در حال حاضر رادیو قرآن با چه مشکلات و موانعی برای پیامرسانی دینی در فضای رسانهای، مواجه است؟
در حال حاضر مشغول شناسایی و دعوت نیروهای کارآمد و کیفی به رادیو قرآن هستیم. انشاءالله اگر این نیروها دور هم جمع شوند، افق روشنی در رادیو قرآن پدیدار خواهد شد، اما تا زمانی که این مهم تحقق نیابد مثل گذشته برنامههایمان را به پیش خواهیم برد. خوشبختانه با مانع و مشکل جدی مواجه نیستیم.
به نظر شما دورههای بعدی کنفرانس بینالمللی رادیوهای قرآنی اسلامی باید حائز چه ویژگیهایی باشد تا تاثیرگذاری بیشتری در فضای رسانهای و رادیویی کشور و جهان داشته باشد؟
باید برای گسترش هرچه بیشتر حوزه جغرافیایی که تحت پوشش اتحادیه و کنفرانس قرار میگیرد برنامه ریزی لازم را داشته باشیم تا بتوانیم صدای قرآن را به تمام نقاط عالم برسانیم.
در آینده پرخروش رسانهها، رادیو جایگزینی خواهد داشت؟
رادیو ماندگار است و جایگاه و ویژگی خودش را حفظ خواهد کرد.
اگر مدیر رادیو قرآن نبودید، باز هم رادیو را انتخاب میکردید؟
من گزینه سوم را انتخاب میکردم.
گزینه سوم، کدام است؟
همه رسانهها [میخندد] به نظر من از هر طریقی و با هر وسیله و ابزاری میتوان هنرمندانه به قرآن پرداخت.
تا به حال در مجلس جشن عروسی، قرآن خواندهاید؟
این فرهنگ در کشور مصر وجود دارد. آنجا در عروسیها هم قاری دعوت میکنند و اصلا هم تداعی حزنانگیزی برایشان ندارد البته در ایران هم در خیلی از عروسیها، قرآن میخوانند. خودم هم در جوانی در جشن عروسی یکی از دوستانم به درخواست آقا داماد، قرآن خواندم.
آیهای که موقع گرفتاری میخوانید؟
و ان یمسسک الله بضر فلا کاشف له الا هو
در شادیها؟
الحمدلله رب العالمین.
برای آرامش؟
الا بذکر الله تطمئن القلوب ماشاءالله لا حول و لا قوه الا بالله.
آیهای که هنگام دریافت حکم مدیریتتان خواندید؟
بسمالله الرحمن الرحیم که آیه اول سوره مبارکه حمد است.
و آیهای برای پایان این مصاحبه؟
و آخر دعوانا ان الحمدلله رب العالمین.
میلاد کریمی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
