انضباط شدید مالی؛ تنها راه مقابله با بحران قیمت نفت‌

 در 4 سال گذشته رشد بالای قیمت نفت باعث شد ظرفیت‌های تولید نفت در جهان به طور مداوم توسعه یابد و کشورهای صاحب ذخایر حداکثر تلاش خود را برای ظرفیت‌سازی تولید به کار بندند؛ لذا از سال 2003 به این سو هرگونه نگرانی قبلی مبنی بر کمبود ظرفیت تولید نفت به طور بالفعل و بالقوه از میان رفته است.

اما اکنون این ظرفیت‌سازی برای تولید بیشتر نفت به همراه بحران اقتصادی آمریکا به عاملی برای کاهش قیمت نفت تبدیل شده است. البته علت اصلی این کاهش بحران اقتصادی آمریکاست که مصرف و تقاضای نفت در این کشور و سایر نقاط دنیا را کاهش داده است؛ چراکه مصرف نفت تابعی از رشد اقتصادی است و با کاهش رشد اقتصادی تحت تاثیر بحران و تنزل درخواست نفت، کفه عرضه بر تقاضای نفت سنگینی کرده و قیمت‌ها راه سقوط در پیش گرفته است.با این حال اگر بحران آمریکا هم نبود، ظرفیت‌سازی برای تولید نفت آنقدر هست که عرضه نفت را افزایش داده و قیمت‌ها را به‌تنهایی کاهش دهد و این نکته‌ای است که پیش از اینها باید مورد توجه و پیش‌بینی سیاستمداران ایرانی قرار می‌گرفت تا فکری برای این روزها بکنند. در چنین شرایطی اوپک نیز چندان قادر به کنترل بازار نیست؛ چراکه هرگونه تصمیم به کاهش عرضه نفت به کاهش سهم بازار این سازمان می‌انجامد.اما متاسفانه کشوری که پیش از این با نفت 20 دلاری اداره می‌شد، اکنون با نفت 70 دلاری اداره می‌شود و لذا با بحران قیمت نفت، کسر بودجه پیش رو خواهد داشت؛ چراکه حساب ذخیره ارزی فاقد موجودی کافی است و نمی‌تواند در مواقعی چنین بحرانی به کمک اقتصاد کشور بیاید. نکته‌ای که اکنون باید مورد توجه سیاستمداران قرار گیرد، اثرات کاهش قیمت نفت بر درآمدهای دولت است؛ چراکه علاوه بر کاهش خود قیمت نفت، درآمدهای دولت از محل درآمدهای مالیاتی فروش نفت خام به میزان 4 درصد و سود سهام شرکت ملی نفت  آن هم به میزان 4 درصد  کاهش می‌یابد و لذا سرجمع درآمدهای دولت  چندین هزار میلیارد تومان کاهش خواهد یافت.

توجه داشته باشیم که دولت مالیات دریافتی از محل فروش نفت را جزو درآمدهای غیرنفتی خود منظور کرده و لذا کاهش قیمت نفت بر سایر بخش‌های درآمدی تاثیر منفی برجای می‌گذارد.

به عقیده من، دولت در این شرایط باید به انضباط شدید مالی روی آورده، نسبت به هزینه‌هایش حساسیت به خرج دهد. در بلندمدت نیز همان‌گونه که در سیاست‌های کلی برنامه پنجم  که اخیرا در مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب شد  آمده، وابستگی خود به درآمد نفت را کاهش دهد.در نهایت باید امیدوار بود اجرای انضباط مالی شدید به همراه خوش‌شانسی ناشی از رشد احتمالی قیمت نفت، بحران کسر بودجه و کاهش درآمدهای دولت را از سر کشور به‌در کند.

*وزیر اسبق نفت‌