شهر زیر پای ‌موتورسواران‌ قانون‌ گریز

گویی در آینده نزدیک دیگر جایی برای تردد خودروها و عابران پیاده در خیابان‌ها و پیاده‌روهای شهر وجود نخواهد داشت و شهر بتدریج در محاصره موتورسیکلت‌ها قرار خواهد گرفت.

در سال‌های اخیر با افزایش بی‌رویه تولید موتورسیکلت در کشور استفاده از آن برای رفت‌وآمدهای درون شهری افزایش چشمگیری یافته است و ماهیت غیرایمن این وسیله نقلیه و استفاده روزافزون از آن توسط جوانان با افزایش بروز تصادفات ترافیکی مرتبط با موتور سواران نیز همراه بوده است.

در سراسر کشور حدود 7 میلیون دستگاه خودرو و 7 میلیون دستگاه موتورسیکلت تردد می‌کنند و این در حالی است که سالانه بیش از یک میلیون موتورسیکلت در کشور شماره‌گذاری می‌شود و جالب‌تر این‌که فقط 2 میلیون دستگاه از مجموع موتورسیکلت‌های موجود در کشور در تهران تردد می‌کنند که در میان پایتخت‌های دنیا بی‌نظیر است.

موتورسیکلت‌های ارزان‌قیمت هر روز بیشتر به بازار عرضه می‌شوند، قیمت برخی از آنها گاه به یک میلیون تومان هم نمی‌رسد و این در حالی است که شرایط و تسهیلات ویژه خرید موتورسیکلت بازار تولیدکنندگان این وسیله نقلیه را هر روز داغ‌تر می‌کند. در چنین شرایطی اقشار کم‌درآمد و دهک‌های پایین جامعه که توان مالی خرید خودروی سواری را ندارند به سمت خرید موتورسیکلت‌های ارزان‌قیمت و اقساطی می‌روند.

قانون واژه‌ای بی‌معنا برای موتورسواران‌

نبود نظارت جدی راهنمایی و رانندگی بر رفت‌وآمد موتور سیکلت‌ها در جای خود علاقه بیشتری برای استفاده از موتورسیکلت در بین مردم ایجاد کرده است، این در حالی است که موتورسیکلت‌سواران ،خود را به هیچ قانونی پایبند نمی‌دانند.

رانندگان خودروها باید پشت چراغ قرمز به انتظار سبز شدن چراغ باشند، در حالی‌که موتورسیکلت‌سواران از هر چراغی که بخواهند می‌گذرند و ماموران راهنمایی و رانندگی نیز فقط می‌توانند نظاره‌گر آنها باشند. آنها به خود اجازه می‌دهند در هر جایی بی‌محابا تردد کنند و با ویراژ دادن و حرکات مارپیچ از لابه‌لای خودروها عبور کنند، حتی اگر به قیمت تضییع حقوق عابران پیاده یا دیگر رانندگان تمام شود.

از وقتی نیروی انتظامی مصمم شد موتورسواران میلیونی شهر را ساماندهی کند، اولین گام، اجباری کردن استفاده از کلاه ایمنی بود که فاکتور مهمی در مرگ‌ومیر تصادفات شهری محسوب می‌شد.

کلاه ایمنی خیلی زود و با اقدامات محکم ناجا جزو فرهنگ رفت‌وآمد شهری قرار گرفت، جریمه و توقیف موتور، ابزارهای اثربخشی برای تثبیت این فرهنگ بود، اما برخورد با موتورسیکلت‌های خلافکار محدود به این قضیه نشد بلکه آوردن خودروهای «کفی» با مامور راهنمایی و رانندگی و با کمک چند سرباز که در کمین موتورسواران متخلف می‌نشستند و اقدام به توقیف ضربتی موتورسیکلت‌ها می‌کردند، قاطع‌ترین ابزار راهنمایی و رانندگی ناجا در این میان بود، اقدامی که از سال 79 وارد فاز جدی و اجرایی شد.

اگرچه پلیس راهنمایی و رانندگی در شهرها به طور مداوم و در تمام طول سال طرح برخورد با موتورسیکلت‌سواران متخلف را به اجرا می‌گذارد، اما تردد لجام‌گسیخته موتورسواران در سطح شهر بیانگر این واقعیت است که اجرای طرح موتورگیری نه تنها نتوانسته آنچنان که باید تاثیری در قانونمند کردن راکبان موتورسیکلت‌ها داشته باشد بلکه آنها همچنان با ارتکاب حرکات مخاطره‌آمیز و عدم پایبندی به قوانین و مقررات علاوه بر به خطر انداختن ایمنی جانی خود، تهدیدی برای دیگر رانندگان  و عابران پیاده در شهر به شمار می‌روند.

تازه‌ترین گزارش‌ سازمان‌ جهانی‌ بهداشت‌ بیانگر این است که موتورسیکلت‌‌سواران‌ جوان، درصد بالایی‌ از آمار  مجروحان‌ و تلفات‌ سوانح‌ رانندگی‌ را در بسیاری‌ از کشورهای‌ آسیایی‌ تشکیل‌ می‌دهند تا جایی که روزانه‌ یکهزار جوان زیر 25 سال و بیشتر جوانان‌ 15 تا 19 ساله در حوادث‌ رانندگی،‌ جان‌ خود را از دست‌ می‌دهند که عوامل‌ دیگری‌ از جمله‌ سرعت‌ غیرمجاز، عدم استفاده از کلاه‌ ایمنی‌ و انجام‌ حرکات‌ نمایشی‌ و خطرناک‌ حین حرکت بر این آمار می‌افزاید. این در حالی است که بنابه گفته رئیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ، 50 درصد تصادفات رانندگی مربوط به موتورسیکلت‌هاست.

موتورسواران؛ بیشترین قربانیان تصادفات رانندگی‌

رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا با اشاره به این‌که بیشترین مرگ‌ومیرهای ناشی از تصادفات رانندگی به موتورسواران اختصاص دارد، می‌گوید: این نوع وسیله نقلیه خود در ایجاد تصادفات رانندگی بخصوص در کلانشهرها نقش بسیاری دارد؛ به طوری که تعدادی از تصادفاتی که ممکن است در نقاط پرترافیک رخ دهند، ناشی از رفتارهای پرخطر و حادثه‌آمیز راکبان موتورسیکلت‌هاست.

سردار رویانیان ارزان بودن قیمت موتورسیکلت و مجهول‌الهویه بودن آن در زمینه اسناد و مدارک را از مهم‌ترین عوامل گرایش افراد بویژه جوانان به این نوع وسیله نقلیه می‌داند و معتقد است: نداشتن کلاه ایمنی هنگام موتورسواری از جمله مهم‌ترین دلایل افزایش مرگ‌ومیر این گروه از رانندگان است همچنین استاندارد نبودن کلاه‌های ایمنی نیز از دیگر معضلات مطرح شده است که امیدواریم با همکاری تولیدکنندگان کلاه ایمنی بتوانیم این مشکل را حل کنیم و از سوی دیگر، با فرهنگسازی استفاده از این وسیله ایمنی، بر امنیت موتورسواران بیفزاییم.

قوانینی که بازدارنده نیست‌

روزانه حدود 400 دستگاه موتورسیکلت متخلف در تهران توقیف و روانه پارکینگ می‌شوند؛ این در حالی است که قیمت ارزان موتورسیکلت‌ها موجب شده مالکان 70 درصد موتورسیکلت‌های توقیفی اصلا برای ترخیص مراجعه نکنند.

این گفته رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ در گفتگو با «جام‌جم» است که از ضعف و ناکارآمدی قوانین راهنمایی و رانندگی کشور در برخورد با تخلفات موتورسیکلت‌ها انتقاد می‌کند و می‌گوید: متاسفانه با وجود توقیف  این تعداد دستگاه موتورسیکلت در تهران در حال حاضر برخورد با تخلفات موتورسیکلت‌سواران حالت مماشات پیدا کرده و بازدارنده نیست.

ضرورت بازنگری مجدد در قوانین فعلی‌

شهروندان در حالی به نبود نظارت جدی راهنمایی و رانندگی بر تخلفات موتورسواران تاکید می‌کنند و آن را دلیلی بر افزایش رفتارهای مخاطره‌آمیز از سوی آنها و به خطر افتادن امنیت جانی خود در معابر و خیابان‌های شهر می‌دانند که بنابه اعتقاد مسوولان راهنمایی و رانندگی، آنچه زمینه تخلفات موتورسواران و عدم پایبندی آنها به قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی را افزایش می‌دهد، عدم سختگیری و برخورد جدی با موتورسواران نیست بلکه ضعف اصلی در ناکارآمدی قوانین فعلی در برخورد با این گروه قانون‌گریز است.

به نظر می‌رسد تا زمانی‌که بازنگری و اصلاحات مجدد در قوانین و مقررات مربوط به نحوه برخورد با موتورسواران متخلف صورت نگیرد و همچنین سرمایه‌گذاری بیشتری در بعد فرهنگ‌سازی و آموزش‌های اساسی از سوی متولیان امر در این زمینه صورت نگیرد، ساماندهی موتورسواران و الزام آنها به پایبندی به قوانین و مقررات رانندگی، رویایی دست نیافتنی خواهد بود.