اختلاف‌نظر 1+5 درباره افزایش تحریم‌ها علیه ایران‌

بعد از گفتگوی تلفنی سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان و خاویر سولانا مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی که به دنبال آن ایران محتوای مکالمات را نیز به شکلی مکتوب به دفتر وی ارسال کرد و از آن به پاسخ تهران به بسته پیشنهادی گروه 1+5 تعبیر شد، مدیران کل وزارتخانه‌های امور خارجه انگلیس، فرانسه، آمریکا، روسیه، چین و آلمان در مذاکراتی تلفنی به دنبال تصمیم‌گیری درباره گام بعدی نسبت به کشورمان برآمدند.

خبر «توافق 6 کشور برای تشدید تحریم‌ها علیه ایران» پس از این کنفرانس تلفنی و بیانیه‌های منتشره از سوی وزارت خارجه آمریکا، انگلیس و فرانسه بر این اساس در صدر رسانه‌های غربی قرار گرفت، هر چند که قبل از آن نیز این گمانه‌‌زنی در قالب‌ها و اشکال گوناگون مطرح می‌شد.

روسیه تمایلی برای افزایش اعمال فشارها بر ایران ندارد و خواستار ادامه مذاکرات به منظور یافتن راه‌حلی برای این مشکل است. ویتالی چورکین، نماینده روسیه در سازمان ملل ضمن اعلام مخالفت با مواضع واشنگتن و تاکید بر این که روسیه مذاکره با ایران را کنار نمی‌گذارد، اعلام کرد: «هیچ توافق یا تفاهمی از هیچ نوعی درباره تشدید تحریم‌ها علیه ایران انجام نشده است.» روس‌ها معتقدند که در تماس‌های ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، پیشرفت‌های خوبی صورت گرفته و این مذاکرات امیدوارکننده است. به این ترتیب اختلاف‌نظر جدیدی بین واشنگتن و مسکو درخصوص برخورد با کشورمان در حال شکل‌گیری است.

تلاش‌ها و تعجیل‌ها برای تشدید تحریم‌ها علیه کشورمان از سوی دولت آمریکا در حالی است که ایران در نامه‌ای به سولانا تصریح کرده است: جمهوری اسلامی ایران حاضر است «پاسخی روشن» به پیشنهاد 1+5 در نزدیک‌ترین فرصت ممکن ارائه کند در حالی که به طور همزمان انتظار دریافت «پاسخ روشن» آنها به سوالات و نیز ابهامات را دارد. در ادامه این نامه آمده است که «بدون تردید چنین توضیحات دوجانبه‌ای می‌تواند راه را برای یک روند مذاکراتی سریع و شفاف با آینده‌ای روشن بگشاید و زمینه‌های همکاری را فراهم کند.» «گروه 1+5 که شامل انگلیس، فرانسه، آمریکا، روسیه، چین و آلمان است، اوایل ماه ژوئن یک بسته پیشنهادی حاوی مشوق‌های تجاری، دپیلماتیک و مالی در ازای تعلیق غنی‌سازی اورانیوم را تسلیم مقامات ایرانی کردند و مدعی شدند در مذاکرات اخیر ژنو فرصتی دو هفته‌ای را برای پاسخ آری یا نه ایران در نظر گرفته‌اند و البته این ضرب‌الاجل حتی از سوی برخی اعضای گروه رد شد، چنان که چورکین نماینده مسکو در سازمان ملل اعلام کرد که ما هیچ ضرب‌الاجلی برای دریافت پاسخ ایران به بسته پیشنهادی گروه 1+5 تعیین نکرده‌ایم و گفتگو نیز ادامه دارد.

مواضع کشورهای غربی با نظر روسیه متفاوت است، به طوری که در واشنگتن پاسخ تهران به بسته پیشنهادی «غیرقابل قبول» و در آلمان «غیرمتعادل» توصیف شده است. همچنین لندن و پاریس ابراز نارضایتی کردند. علاوه بر این دولت‌های اروپایی تحت فشارهای سیاسی آمریکا و در سیاستی متناقض با روند مذاکرات دور جدیدی از تحریم‌های مالی علیه ایران را در پیش گرفتند.

اتحادیه اروپایی با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که اجرای سومین سری از تحریم‌های شورای امنیت در ماه مارس علیه ایران را آغاز و اعطای وام‌های دولتی در حمایت از تجارت با ایران را محدود کرد و در عین حال بازرسی دقیق‌تر از محموله‌ها به مقصد ایران و محموله‌های خارج شده از ایران را شروع کرده است. ضمن این‌که خواسته شده است درباره تبادلات میان بانک‌های اروپایی و بانک صادرات ایران هوشیاری به خرج داده شود. دولت‌های اروپایی همچنین متعهد شدند هیچ‌گونه کمک مالی را به دولت ایران ارائه نکنند به استثنای کمک با اهداف بشردوستانه و عمرانی.

به‌رغم این تحریم‌ها، ارقام اداره آمار اتحادیه اروپایی نشان می‌دهد که صادرات این اتحادیه به ایران پس از یک دوره کاهش 3 ساله و به‌رغم تحریم‌های سازمان ملل علیه تهران بر سر برنامه هسته‌ای در حال افزایش است. صادرات این بلوک 27 کشوری به جمهوری اسلامی ایران در 5 ماه اول سال جاری به 47/4 میلیارد یورو رسیده است که این رقم در مقایسه با همین دوره در سال 2007 دارای افزایش 8/17 درصدی است و این افزایش با وجود تنش‌هایی است که بر سر مساله هسته‌ای ایران وجود دارد. بیشترین صادرات در زمینه صدور خودرو، ماشین‌آلات و دیگر کالاهای تولیدی بوده و آلمان، ایتالیا و فرانسه بیشترین افزایش صادرات را داشته‌اند، اما فروش از کشورهای انگلیس، بلژیک و هلند به ایران با کاهش روبه‌رو بوده است.

مذاکرات ایران و آژانس در تهران‌

مذاکرات «اولی هاینونن» معاون دبیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با مقامات کشورمان طی روزهای پنجشنبه و جمعه در تهران انجام شد.

این دومین سفر هاینونن در سال جاری به تهران است. هاینونن به دعوت سازمان انرژی اتمی کشورمان برای دیداری 2 روزه 17 مرداد وارد تهران شده است و هدف از این سفر بررسی روند همکاری و روابط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با سازمان انرژی اتمی ایران اعلام شده است. علی‌اصغر سلطانیه، نماینده دائمی ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و محمد سعیدی معاون سازمان انرژی اتمی در مذاکرات حضور داشته‌اند.

معاون امور بین‌الملل و برنامه‌ریزی سازمان انرژی اتمی، مذاکرات 2 روز گذشته ایران و آژانس را سازنده و همراه با تفاهم طرفین دانست.  محمد سعیدی، معاون امور بین‌الملل و برنامه‌ریزی سازمان انرژی اتمی پس از پایان مذاکرات فنی ایران و آژانس به ایسنا گفت: این دوره از مذاکرات بر سر روابط جاری حاکم میان سازمان انرژی اتمی ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انجام شد.